Wat is verkeersvlieger?

Een verkeersvlieger bestuurt een vliegtuig en is verantwoordelijk voor de veilige uitvoering van een vlucht12. Tijdens een vlucht verdelen de twee vliegers de taken: de Pilot Flying vliegt, de Pilot Monitoring bewaakt de systemen en verzorgt de communicatie met de luchtverkeersleiding1. Een werkdag begint met een briefing en preflight checks en eindigt met een debriefing1. De lange opleiding van verkeersvliegers is niet primair voor het dagelijkse werk, maar voor de zeldzame momenten dat er iets misgaat13.

De ATPL-theorie is volgens een vlieger in 2007 niet de vliegeropleiding zelf, maar een toelatingscursus voor de echte opleiding bij de werkgever, zoals de type rating, basecheck en linetraining15. Ook de tijd als first officer is een opleiding, namelijk tot captain15. Een lijnvlieger in 2006 nuanceerde het beeld van saaiheid: voor de meeste piloten geldt hoe saaier in de cockpit hoe beter, want spanning betekent meestal dat er iets mis is16. Volgens een piloot in 2008 is het belangrijk om te beseffen dat je verkeersvlieger wordt, niet specifiek 'piloot bij KLM', en dat een bredere oriëntatie op maatschappijen en vliegtuigtypes een realistischer instelling is17.

Plannen voor single pilot operations (2023) gaan over langeafstandsvluchten met extra bemanning: alleen het cruisedeel boven de oceaan zou met één piloot gaan, start en landing blijven met twee18. Voor korte Europese vluchten heeft dit volgens een forumlid geen effect18.

Actuele ATPL-kennis helpt in het dagelijkse werk van een verkeersvlieger, bijvoorbeeld bij performanceberekeningen, weeranalyse en noodprocedures2. Een Airbus automatiseert veel, zoals ILS-frequenties bij een baanwissel en stall- en overspeedprotecties, maar een vlieger moet het toestel ook kunnen vliegen als die systemen uitvallen10. Procedures in de cockpit hebben een doel dat begrepen moet worden, niet alleen gekend; een verkeersvlieger moet ook op één motor, met flapproblemen en in slecht weer kunnen landen en beslissen wanneer uitwijken veiliger is13. Volgens EU-OPS begint de flight duty period als de maatschappij de vlieger laat aanmelden en eindigt hij bij on-chocks na de laatste sector6. In 2009 waarschuwde Airbus dat de basis-handvliegvaardigheid van verkeersvliegers, vooral op de lange afstand, onder druk staat door steeds betrouwbaardere automatisering in de cockpit4. In 2012 lanceerde pilotenvakbond VNV de website wordpiloot.nl met transparante informatie over Nederlandse vliegopleidingen en de baankansen na afstuderen, omdat er toen meer dan 1.000 werkloze Nederlandse vliegers waren en de Nederlandse markt op slot zat5.

Volgens een lijnvlieger in 2006 is het beroep van verkeersvlieger weinig persoonlijk, omdat men steeds met andere collega's werkt en roosters web-based zijn14. In een bedrijf met ongeveer 180 vliegers kende deze vlieger na twee jaar maar zo'n 30% van de collega's redelijk, en roosters konden soms tijdens de dienst veranderen14. Volgens een A319-vlieger in 2012 kan een Airbus juist ingewikkelder zijn als de automatische systemen uitvallen10. Hoe groter een verkeersvliegtuig, hoe trager het reageert door massatraagheid, wat verder vooruitdenken vereist10.

PFT (Pay For Time), P2F en PTF (Pay to Fly) betekenen hetzelfde: je betaalt een maatschappij om als vlieger voor haar te mogen vliegen en zo ervaring op te bouwen3. Voor verkeersvliegtuigen geldt in grote lijnen dat de VMO-grens van druk afhangt en de MMO-grens van temperatuur9. De approach ban (JAR-OPS) houdt in dat je een nadering altijd mag beginnen, ook als de RVR onder de minima ligt, maar op de outer marker of equivalente positie moet de minimum-RVR er zijn, anders breek je af8. Vanaf schooljaar 2007/2008 konden studenten luchtvaarttechnologie van Hogeschool INHOLLAND Delft via een samenwerking met de NLS een differentiatieminor tot verkeersvlieger volgen7.