Wat komt er na captain?

De gemiddelde KLM-carrière omvat stappen als co-co intercontinentaal of first officer bij Cityhopper, first officer Europa, captain Cityhopper of first officer intercontinentaal, en uiteindelijk captain Europa of captain intercontinentaal5. Het overslaan van tussenstappen is mogelijk, waarbij het tempo afhangt van factoren zoals bindingstermijn, senioriteit, biedingen, vlootgroei, pensioneringen en uitfaserende types5. Een first officer bij een Amerikaanse cargo-airline maakte na bijna 4000 uur op vijf 747-varianten de upgrade naar captain op de Boeing 777 binnen dezelfde werkgever, mede om een courante type rating en PIC-tijd op te bouwen8. Een first officer bij een Amerikaanse cargo-airline maakte in 2022 de upgrade naar captain op de Boeing 777 na bijna 4000 uur op vijf 747-varianten, mede om een courante type rating en PIC-tijd op te bouwen8. Bij KLM kon je in 2007 van coco doorstromen naar captain Fokker 50 of zelfs Fokker 70, mits je een ATPL had, bindingsvrij was en genoeg senioriteit had, waarna je eerst 6 maanden als co vloog voordat de command upgrade begon7. Bij een Amerikaanse Citation-charteroperator kreeg een voormalig vlieginstructeur in 2014 na ongeveer een jaar en 420 uur op type een upgrade naar captain op de CJ28. Volgens een piloot in 2017 lag de doorstroom naar gezagvoerder Embraer bij KLM rond 9 dienstjaren, en naar co intercontinentaal rond 12 jaar9. De indicatieve doorstroom van second officer via first officer Europa naar gezagvoerder Embraer was ongeveer 9,5 jaar, naar first officer intercontinentaal 13 jaar, naar gezagvoerder 737 14 jaar en naar gezagvoerder intercontinentaal 20 jaar (volgens leden in 2017)9.

easyJet liet in 2005 weten alleen captains van buiten op de Airbus-vloot aan te nemen als een behoefte op een basis niet via interne promoties kon worden ingevuld, en verwachtte grote aantallen interne commands op beide vloten2. Voor ervaren gezagvoerders elders is instromen bij KLM financieel en professioneel een grote stap terug9. Snel doorstromen naar de linkerstoel bij Corendon Dutch Airlines lukte tot 2019, maar door veel ervaren FO's en een overschot aan captains was dat geen garantie meer voor de toekomst10. Een volwaardig ATPL, een voorwaarde voor de upgrade naar captain, wordt behaald door als first officer 1.500 vlieguren op te bouwen16. Senioriteit is een bepalende factor voor upgradekansen; overstappen naar een andere airline betekent doorgaans onderaan de senioriteitslijst opnieuw beginnen16. Na een geïntegreerde of modulaire opleiding beschik je over een frozen ATPL, wat betekent dat de theorie is afgerond maar de vlieguren nog ontbreken17. Bij Ryanair was het in 2012 beleid om first officers vanaf ongeveer 3000 uur totaal te upgraden naar captain, mits ze het upgradeproces met simcheck en linetraining haalden4. Volgens een easyJet-vlieger in 2012 werden piloten met net 3000 uur totaal links gezet, maar in dat jaar ging dat niet meer zo snel: een easyJet-vlieger deed er ongeveer 5,5 jaar over en had zo'n 4500 uur voordat hij captain werd4.

Bij easyJet moesten first officers die hun command assessment haalden in 2005 ongeveer acht maanden wachten op een command course, door het grote aantal mensen in de command pool1. Een captainstekort was er volgens een easyJet-vlieger niet1. Bij KLM Cityhopper kon je in 2008 na ongeveer 1 jaar op de Fokker 50 captain worden6. Een Transavia-first officer met ongeveer 8 jaar dienst had in 2013 nog geen uitzicht op een command en verwachtte mogelijk nog 8 jaar te wachten13.

Bij Transavia besloot de directie in februari 2017 de basis München per 1 november 2017 te sluiten, wat gevolgen had voor het personeel11. Volgens de VNV traden de first officers in dienst van Transavia Nederland, terwijl gezagvoerders een keuze kregen11. Voor de omscholing naar gezagvoerder op de B737NG stond een vlieger in 2014 anderhalve maand aan de grond, waarna hij het jaar afsloot met een profcheck14. Bij Transavia had men begin 2005 ruim 400 vliegers in dienst, waarvan 220 captains15.