Update 6 oktober, 11.25 uur: de verdachte copiloot wilde zijn aanslag volgens Israëlische media en functionarissen al in juli plegen, maar stelde die uit omdat een bevriend bemanningslid op die vlucht zat; de Emiraten hebben dat niet bevestigd. De Nieuw-Zeelandse politie bevestigt dat hij daar van november 2018 tot mei 2019 een deel van zijn vliegopleiding volgde. Lees ook: Copiloot flydubai FZ1073 wilde aanslag volgens onderzoekers al in juli plegen, maar stelde die uit vanwege bevriend bemanningslid.

Update 5 oktober, 16.30 uur: de verdachte copiloot handelde volgens de eerste aanwijzingen alleen en niet namens een organisatie of staat, zeggen Amerikaanse en Israëlische functionarissen tegen NBC News en CNN; het onderzoek is nog in een vroeg stadium. Australië en Nieuw-Zeeland onderzoeken zijn eerdere verblijf daar. Lees ook: Copiloot flydubai FZ1073 handelde volgens eerste aanwijzingen alleen; aanval legt gaten in screening van piloten bloot.

Update 5 oktober, 11.50 uur: de Israëlische functionaris die toezicht houdt op buitenlandse maatschappijen die op Israël vliegen, gaf volgens de Israëlische zender Channel 12 ook betaalde trainingen aan flydubai en Emirates; het ministerie van Verkeer noemt zijn nevenwerk goedgekeurd. In Israël is een debat gaande over wie de copiloot had moeten controleren. Lees ook: Israëlische toezichthouder op buitenlandse vluchten werkte volgens Channel 12 ook betaald voor flydubai.

Update 3 oktober, 23.25 uur: het toestel van vlucht FZ1073 haalde in de duikvlucht volgens een analyse van The Wall Street Journal naar schatting Mach 0,96 en kreeg bij het afvangen zo'n 3 g te verwerken, meer dan de 2,5 g waarvoor het is gecertificeerd; een groot deel van het richtingsroer brak af. Lees ook: Duikvlucht flydubai FZ1073: toestel ging volgens analyse bijna met geluidssnelheid en boven belastingslimiet.

De copiloot die ervan wordt verdacht op 30 september de gezagvoerder van flydubai-vlucht FZ1073 te hebben aangevallen, werkt mee aan het onderzoek en heeft aangegeven dat hij het toestel in Israël wilde laten neerstorten. Dat melden bronnen die over het onderzoek zijn ingelicht aan de Amerikaanse zender ABC News. De onderzoekende autoriteiten hebben dat zelf niet bevestigd. Volgens hoge functionarissen werd hij in 2024 bij Oman Air als veiligheidsrisico geschorst, en Royal Air Maroc bevestigt voor het eerst officieel dat hij daar in 2025 een proefopleiding volgde maar niet werd aangenomen.

Lees ook ons eerdere artikel Vermoedelijke aanvaller flydubai-vlucht FZ1073 is Omaanse copiloot Hamam al-Hammami en het overzicht van wat bekend is over vlucht FZ1073. In de kennisbank: Wie is Hamam al-Hammami?, Wat gebeurde er op flydubai-vlucht FZ1073? en Hoe worden piloten gescreend op extremisme en andere veiligheidsrisico's?

Wat ABC News meldt over het onderzoek

De 29-jarige Hamam al-Hammami werkt volgens bronnen van ABC News mee met de onderzoekers in de Verenigde Arabische Emiraten, waar hij sinds 1 oktober wordt vastgehouden nadat Saudi-Arabië hem had overgedragen. Hij zou hebben aangegeven dat het zijn bedoeling was het vliegtuig in Israël te laten neerstorten. De Israëlische kranten Haaretz en The Jerusalem Post namen dat bericht over; geen ander medium heeft het zelfstandig bevestigd. Volgens ABC News worden Israëlische functionarissen ter plaatse bij de verhoren betrokken.

De Emiraatse procureur-generaal Hamad Al Shamsi noemde de aanval op zaterdag 3 oktober een poging tot een terroristische daad, maar benadrukte dat het onderzoek naar de omstandigheden, motieven en eventuele verbanden nog loopt. Ook het technisch onderzoek van fysiek en digitaal bewijs wordt nog afgerond; de bevindingen worden volgens hem bekendgemaakt als dat klaar is. Een regionale functionaris zei tegen het persbureau AP dat veiligheidsdiensten uit vier landen in de regio, met hulp van de Verenigde Staten en andere westerse landen, werken aan het vaststellen van zijn motieven. Volgens een Golfdiplomaat proberen onderzoekers vast te stellen of hij alleen handelde of banden had met extremistische groeperingen.

Geschorst bij Oman Air

Hoge functionarissen van inlichtingendiensten en wetshandhaving zeggen tegen ABC News dat bij Al-Hammami in 2024, toen hij copiloot in opleiding was bij Oman Air, extremistisch materiaal werd aangetroffen. Oman Air zou hem daarop als veiligheidsrisico hebben aangemerkt en hem het vliegen hebben ontzegd; hij mocht wel in een administratieve functie bij de maatschappij blijven werken. NU.nl meldt dat het om materiaal op zijn telefoon ging. Dat detail staat niet in de berichtgeving van ABC News en CNN die wij konden inzien.

Dat beeld sluit aan bij eerdere berichten. Een regionale functionaris zei tegen AP dat Oman hem een vliegverbod oplegde vanwege zorgen over extremistische opvattingen en hem overplaatste naar een administratieve baan bij Oman Air. Een diplomaat uit de regio zei tegen CNN dat hij uit de vliegopleiding werd gehaald en een andere functie kreeg. Over het jaartal verschillen de media nog: ABC News noemt 2024, CNN spreekt van vorig jaar. Welk materiaal het was, is niet bekend. Oman Air en de Omaanse overheid hebben niet gereageerd.

Royal Air Maroc: proefopleiding, niet aangenomen

De Marokkaanse nationale maatschappij Royal Air Maroc heeft als eerste betrokken luchtvaartmaatschappij officieel gereageerd. In een verklaring aan AP, en ook tegenover ABC News, zegt Royal Air Maroc dat Al-Hammami in 2025 een theoretische opleiding van drie maanden volgde als onderdeel van de procedure voorafgaand aan een mogelijke indiensttreding. "Aan het einde van die opleidingsperiode is zijn sollicitatie niet geselecteerd", aldus de maatschappij, die geen reden noemt. Op een inmiddels verwijderd LinkedIn-profiel op zijn naam stond volgens CNN nog dat hij van juni 2025 tot januari 2026 bij Royal Air Maroc werkte.

Een woordvoerder van Buckinghamshire New University in Engeland bevestigde tegenover AP dat hij daar een afstandsopleiding in luchtvaartmanagement volgde, maar "geen vliegopleiding" kreeg. Een bron bij de universiteit zei eerder tegen CNN dat hij in 2023 afstudeerde.

Hoe kwam hij in de cockpit bij flydubai?

Onderzoekers proberen volgens bronnen van ABC News vast te stellen hoe hij daarna toch voor flydubai mocht vliegen en als eerste officier in de cockpit van een vlucht naar Israël terechtkwam. Een Golfdiplomaat zei tegen AP dat hij voor zijn indiensttreding de standaard veiligheidscontroles had doorlopen, maar dat die vooral nagingen of hij strafrechtelijk was veroordeeld en niet dieper keken naar mogelijke signalen van radicalisering. Israël heeft volgens AP afspraken met buitenlandse maatschappijen om geen piloten uit landen zonder diplomatieke betrekkingen naar Israël te laten vliegen; Israël en Oman hebben geen formele betrekkingen. Hoe die screening in de praktijk werkt, leggen we uit in hoe piloten worden gescreend op extremisme en andere veiligheidsrisico's.

Flydubai zei zaterdag tegen ABC News te begrijpen dat er in dit stadium veel vragen zijn, maar dat de omstandigheden nog worden onderzocht en dat de maatschappij daarom niet verder kan reageren dan haar eerdere verklaringen. Flydubai heeft op verzoek van de autoriteiten de vluchten naar Tel Aviv tot nader order opgeschort.

Netanyahu: onderzoek of hij werd gestuurd

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu zei vrijdag in een video dat de verdachte een islamistische radicalisering had ondergaan en was gekomen om het vliegtuig met alle passagiers aan boord te laten neerstorten, meldt ABC News. Israël onderzoekt volgens hem of hij door anderen werd gestuurd. Bewijs voor zijn uitspraken gaf Netanyahu niet, merkt AP op.

Wat nog niet bekend is

De onderzoekende autoriteiten hebben geen motief bekendgemaakt en de uitspraken die ABC News aan de verdachte toeschrijft niet bevestigd. Of hij is aangeklaagd, is niet bekend. Welk materiaal bij Oman Air werd gevonden, waarom Royal Air Maroc hem niet aannam en hoe flydubai hem screende, is niet openbaar.

Gezagvoerder Smit Machchhar herstelt in een ziekenhuis in Abu Dhabi. Over hem schreven we eerder dit artikel.

Denk jij aan zelfmoord? Praat erover. Bel 113 of 0800-0113 (gratis) of chat via 113.nl.