KLM gaat de komende maanden vooraf vluchten uit de dienstregeling halen, omdat er meer vliegtuigen aan de grond staan voor onderhoud en reparatie dan de maatschappij had ingepland. De maatregel geldt van 26 oktober tot begin maart. Door nu al vluchten te schrappen, wil KLM meer intercontinentale toestellen als reserve achter de hand houden. Het afgelopen weekend moest KLM op het laatste moment nog minstens vijf intercontinentale routes annuleren, om uiteenlopende technische redenen. Hoeveel vluchten er verdwijnen en welke bestemmingen worden geraakt, is nog niet bekend.

Dit stuk zet op een rij wat KLM wel en niet heeft gezegd, hoe een vloot in korte tijd aan de grond kan raken, hoe de rest van de Air France-KLM-groep en de luchtvaartbranche met dezelfde problemen worstelen, wat je als passagier kunt verwachten en wat het betekent voor piloten, cadetten en sollicitanten.

Wat KLM aankondigt

Volgens De Telegraaf maakte operationeel directeur Mathieu Essenberg de maatregel eerst intern bekend. KLM gaat vluchten annuleren en samenvoegen, omdat te veel toestellen met schade aan de kant staan. "Het aanpassen van het netwerk heeft niet onze voorkeur, maar zo weten klanten eerder waar ze aan toe zijn en ontstaat er meer ruimte op de dag zelf", zegt Essenberg, die nog niet lang in zijn huidige functie zit. "Deze maatregelen dragen bij aan een stabielere operatie, ook met het oog op de herfstvakantie die zaterdag begint."

Tegenover NU.nl spreekt een woordvoerder van een samenloop van omstandigheden. "Daardoor zijn momenteel meer vliegtuigen dan gebruikelijk tijdelijk niet inzetbaar. Dit komt onder meer door ongepland onderhoud, schadeherstel en onderhoudswerkzaamheden die langer duren dan voorzien." KLM voert daarnaast een deel van de vluchten uit met een ander toestel dan normaal. Tegenover de NOS voegt de maatschappij eraan toe dat het leveren van onderdelen soms lang duurt, en dat KLM kijkt naar "vluchten met de minste impact", waarbij passagiers zoveel mogelijk kunnen worden omgeboekt.

De woordvoerder maakt er geen geheim van dat het financieel pijn doet. "Dit helpt natuurlijk niet. Elk vliegtuig in de lucht levert geld op en elk vliegtuig aan de grond kost ons geld." KLM probeert al jaren de kosten te verlagen en de omzet sneller te laten groeien. Om hoeveel vluchten het gaat, weet KLM volgens de NOS nog niet. "Maar elke annulering is er één te veel", zei de woordvoerder tegen NU.nl.

Wat er bekend is, en wat niet

Omdat de eerste berichtgeving vooral uit een interne mededeling en een paar zinnen van een woordvoerder bestaat, is het goed om scherp te zijn over wat vaststaat. KLM noemt geen toesteltypes en geen registraties. De maatschappij spreekt alleen over het tekort aan intercontinentale reservetoestellen, dus over de widebodyvloot met onder meer de Boeing 777, de Boeing 787 en de Airbus A330 die wordt uitgefaseerd. Welke van die types het vaakst aan de grond staan, heeft KLM niet gezegd.

Onderdeel	Stand op 8 oktober 2026
Periode	Van 26 oktober tot begin maart; de winterdienstregeling loopt van 25 oktober tot en met 27 maart.
Toestellen	Intercontinentale vloot. Welke types en hoeveel toestellen niet inzetbaar zijn, heeft KLM niet gemeld.
Oorzaak volgens KLM	Ongepland onderhoud, schadeherstel, onderhoud dat langer duurt dan gepland en soms lange levertijden voor onderdelen.
Aantal vluchten	Niet bekend. KLM weet nog niet om hoeveel vluchten het gaat.
Routes	Niet bekend. KLM zoekt vluchten waar passagiers het makkelijkst kunnen worden omgeboekt.
Afgelopen weekend	Minstens vijf intercontinentale routes op het laatste moment geannuleerd.

Hoe een vloot aan de grond raakt

In de luchtvaart heet een toestel dat door een technisch probleem niet mag of kan vliegen AOG, aircraft on ground. Dat kan om een kapot onderdeel gaan, om schade die eerst moet worden gerepareerd, zoals een aanrijding met grondmaterieel of een vogelaanvaring, of om een inspectie die meer werk oplevert dan verwacht. Voor een netwerkmaatschappij is één AOG-toestel meestal op te vangen met een reservetoestel. Het wordt lastig als meerdere toestellen tegelijk uitvallen en de reparaties langer duren, bijvoorbeeld omdat een onderdeel weken onderweg is. Dan moet een maatschappij kiezen: vluchten op het laatste moment schrappen, of vooraf minder vliegen zodat er weer reserve ontstaat. KLM kiest nu voor het laatste.

Een reservetoestel is bij intercontinentale vluchten extra kostbaar. Een widebody die op Schiphol klaarstaat, levert die dag geen omzet op, en de bemanning die erop kan vliegen moet ook beschikbaar zijn. Daar staat tegenover dat een geannuleerde langeafstandsvlucht in één keer honderden passagiers raakt, met omboekingen, hotelnachten en mogelijk compensatie als gevolg.

Dat KLM juist het onderhoud noemt, staat niet los van de afgelopen maanden. Sinds eind mei staat KLM Engineering & Maintenance, het onderhoudsbedrijf van KLM, onder verscherpt toezicht van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). De divisie voldeed volgens de berichtgeving niet aan nieuwe normen die voorschrijven dat klein onderhoud sneller wordt afgehandeld en geregistreerd. Volgens KLM gaat het om werk als het herstellen van verfschade, deuken en krassen. De ILT bevestigde in juli dat er geen veiligheidsproblemen zijn, maar sprak wel van "een repeterend negatief beeld" bij reguliere controles. Het verscherpt toezicht loopt tot eind december; KLM moet een verbeterplan maken en daarover rapporteren. Of dat toezicht invloed heeft op het aantal toestellen dat nu aan de grond staat, heeft KLM niet gezegd.

KLM Engineering & Maintenance zoekt bovendien al langer extra handen. In maart ging de onderhoudstak een uitgefaseerde Boeing 737 gebruiken als trainingstoestel, waardoor de opleiding tot monteur (level 1) terugging van ruim twee jaar naar negen maanden. Essenberg, toen nog directeur van de onderhoudstak, zei daarbij dat de concurrentie om technisch talent stevig is en dat veel ervaren collega's de komende jaren met pensioen gaan.

De branche: motoren en onderdelen

KLM staat met haar onderhoudsproblemen niet alleen. De internationale luchtvaartorganisatie IATA publiceerde in juni een studie over knelpunten in het onderhoud van motoren van de nieuwste generatie smalle toestellen. Daarin staan problemen met de duurzaamheid van motoren, tekorten aan reserveonderdelen, te weinig reservemotoren en beperkte toegang tot onderhoudscapaciteit. Op het hoogtepunt, in maart 2025, stonden wereldwijd 648 toestellen met Pratt & Whitney GTF-motoren aan de grond, 28 procent van die vloot. "Engine MRO bottlenecks are disrupting airline operations", zei IATA-topman Willie Walsh. Volgens IATA wordt het zonder ingrijpen erger, omdat het aantal motorbeurten de komende vijftien jaar fors stijgt.

De problemen met de GTF-motoren gaan terug op vervuild poedermetaal in bepaalde motoronderdelen. Daardoor moeten motoren versneld van de vleugel voor inspectie, en die beurten duren veel langer dan normaal. Zonder reservemotor staat dan het hele toestel stil. Pratt & Whitney zei in september tegenover Simple Flying dat de onderhoudsproductie flink is gestegen en verwacht dat de GTF-gerelateerde AOG's bij de Airbus A220 en de Embraer E2-familie voor het einde van dit jaar zijn weggewerkt. Meer over de gevolgen voor vloot- en netwerkplanning lees je in ons antwoord over de impact van de GTF-motorproblemen op airlines en in de uitleg waarom vooral A320neo-vloten zijn geraakt.

Bij KLM was de GTF vooral een Cityhopper-verhaal. De Embraer 195-E2's van KLM Cityhopper vliegen met motoren uit die serie. In 2024 parkeerde KLM Cityhopper vier E2's op Twente Airport, ingepakt in een beschermende cocon, omdat Pratt & Whitney niet genoeg motoren kon leveren. In april meldde KLM dat de motorbeschikbaarheid weer op peil is; de laatste twee toestellen zouden dit najaar terugkeren. De maatregel van nu gaat volgens KLM over de intercontinentale vloot, en die vliegt niet met GTF-motoren. Er is dus geen aanwijzing dat de E2-motoren de oorzaak zijn van de huidige annuleringen.

Vlootvernieuwing en de Air France-KLM-groep

De krapte valt samen met een grote vlootwissel. KLM investeert zeven miljard euro in nieuwe toestellen, waaronder de Airbus A350, de A321neo, de Embraer E2 en de Boeing 787. Op 2 oktober landde de eerste A350-900, de PH-ZNA, op Schiphol. Die moet nog in dienst komen: de eerste passagiersvlucht gaat naar Toronto, en de business class-stoelen moesten bij aankomst nog worden gecertificeerd. "Het duurt even voordat die operationeel is", zei een woordvoerder tegen de NOS. Tegelijk zet KLM deze winter de uitfasering van de Airbus A330-200 voort. Vluchten naar onder meer Aruba, Bonaire en Miami gaan daardoor grotendeels met Boeing-toestellen. Wie van de ene vloot afscheid neemt terwijl de opvolger nog moet instromen, heeft tijdelijk minder speelruimte.

Ook in de winterdienstregeling die KLM in september presenteerde, zat groei: 164 bestemmingen, meer capaciteit naar onder meer Curaçao, São Paulo en Panama-Stad, en de terugkeer van Minneapolis. Hoe die plannen zich verhouden tot de vluchten die nu verdwijnen, maakt KLM pas duidelijk als bekend is welke vluchten worden geschrapt.

Tijdlijn

Datum	Gebeurtenis
2024	KLM Cityhopper parkeert vier Embraer 195-E2's op Twente Airport, omdat Pratt & Whitney niet genoeg GTF-motoren kan leveren.
Maart 2025	Wereldwijd staan 648 toestellen met GTF-motoren aan de grond, 28 procent van die vloot (IATA).
Maart 2026	KLM E&M zet een uitgefaseerde Boeing 737 in als trainingstoestel en verkort de monteursopleiding naar negen maanden.
16 april 2026	De eerste geparkeerde E2 wordt uitgepakt; volgens KLM is de motorbeschikbaarheid weer op peil.
Eind mei 2026	De ILT stelt KLM Engineering & Maintenance onder verscherpt toezicht, tot eind december.
24 juni 2026	IATA waarschuwt voor knelpunten in motoronderhoud, onderdelen en reservemotoren.
29 juli 2026	Het verscherpt toezicht wordt publiek; ILT en KLM zeggen dat de veiligheid niet in het geding is.
22 september 2026	KLM presenteert de winterdienstregeling met 164 bestemmingen en de verdere uitfasering van de A330.
2 oktober 2026	De eerste KLM-A350 landt op Schiphol, maar is nog niet in dienst.
Weekend van 3 en 4 oktober 2026	KLM annuleert op het laatste moment minstens vijf intercontinentale routes om technische redenen.
8 oktober 2026	KLM maakt bekend dat het van 26 oktober tot begin maart vooraf vluchten schrapt om meer reservetoestellen te hebben.

Wat betekent dit voor jou als passagier

KLM heeft nog niet gezegd welke vluchten verdwijnen. Wie een vlucht heeft geboekt in de periode vanaf 26 oktober, kan dus nog een bericht krijgen dat de vlucht is geannuleerd of verplaatst. De Europese verordening 261/2004 bepaalt wat je dan kunt verwachten. Die geldt voor alle vluchten die vertrekken vanaf een luchthaven in de EU, en voor vluchten van een Europese maatschappij zoals KLM die vanaf buiten de EU naar de EU vliegen.

Bij een annulering mag je altijd kiezen tussen terugbetaling van het ticket binnen zeven dagen of een alternatieve vlucht naar je bestemming, zo snel mogelijk of op een later moment dat jou beter uitkomt. Moet je op het vliegveld wachten op die alternatieve vlucht, dan heeft de maatschappij ook een zorgplicht: maaltijden en verfrissingen, en zo nodig een hotel met vervoer.

Of je daarnaast compensatie krijgt, hangt vooral af van wanneer je het hoort. Wordt een annulering minstens twee weken voor vertrek gemeld, dan heb je geen recht op compensatie. Hoor je het tussen twee weken en zeven dagen vooraf, dan vervalt de compensatie alleen als je een alternatief krijgt dat niet meer dan twee uur eerder vertrekt en minder dan vier uur later aankomt. Bij minder dan zeven dagen is dat een alternatief dat hooguit een uur eerder vertrekt en minder dan twee uur later aankomt. Omdat KLM juist vooraf wil schrappen, zullen veel reizigers die termijn van twee weken halen. Het recht op terugbetaling of omboeking blijft dan wel bestaan.

Bij annuleringen op het laatste moment, zoals het afgelopen weekend, ligt dat anders. De compensatie bedraagt dan 250, 400 of 600 euro, afhankelijk van de afstand, tenzij de maatschappij kan aantonen dat er sprake was van buitengewone omstandigheden die niet te vermijden waren. Technische problemen tellen daar in de regel niet onder. Het Europese Hof van Justitie oordeelde in 2008 dat een technisch probleem dat bij onderhoud aan het licht komt of door slecht onderhoud ontstaat, bij de normale bedrijfsvoering hoort. In 2015 bevestigde het Hof dat in een zaak tegen KLM zelf: het voortijdig defect raken van onderdelen is geen buitengewone omstandigheid. Een uitzondering kan gelden bij een verborgen fabricagefout die door de fabrikant of een toezichthouder wordt gemeld en de veiligheid raakt.

Krijg je geen gehoor bij de maatschappij, dan kun je in Nederland een klacht indienen bij de ILT, die toezicht houdt op passagiersrechten in de luchtvaart. Bewaar je boekingsgegevens, de annuleringsmelding met datum en tijd, en bonnetjes van kosten die je hebt gemaakt.

Wat betekent dit voor piloten en cadetten

Voor crew zijn last-minute annuleringen vaak ingrijpender dan vooraf geschrapte vluchten. De annuleringen van het afgelopen weekend leidden volgens De Telegraaf en NU.nl niet alleen tot ontevreden reizigers, maar ook tot roosterproblemen. Een bemanning die op een vlucht stond die niet doorgaat, moet worden herplaatst, en een vervangend toestel heeft alleen zin als er ook piloten met de juiste typebevoegdheid beschikbaar zijn. Piloten bij een maatschappij als KLM zijn gekwalificeerd op een bepaald type of op een familie van types; een 777-vlieger kan niet zomaar een A330 overnemen. Hoe dat werkt, lees je in ons antwoord over de type rating. Door vooraf vluchten te schrappen, wil KLM juist ruimte op de dag zelf houden, en dat geldt voor toestellen en bemanningen.

Tegelijk loopt bij KLM de omscholing naar de A350. De eerste A350-piloten haalden hun bevoegdheid bij Air France en Finnair en wennen nu met vijftien zogeheten exposure flights naar Stavanger aan het eigen KLM-toestel, zoals wij eerder beschreven in het artikel over de A350-vluchten naar Stavanger. De eerste lijnvlucht naar Toronto staat gepland voor 30 oktober. Daarnaast verdwijnt de A330 uit de vloot. Voor vliegers betekent zo'n vlootwissel dat bemanningen van type wisselen. Of en hoe dat samenhangt met de huidige krapte, heeft KLM niet gezegd.

Voor cadetten en sollicitanten heeft KLM in de berichtgeving van donderdag niets gemeld over gevolgen voor werving of opleiding. Het gaat om een tekort aan inzetbare toestellen, niet om een tekort aan piloten. Wie zich oriënteert op een carrière bij KLM, vindt achtergrond in onze antwoorden over KLM als werkgever voor piloten en hoe een loopbaan bij KLM eruitziet, en de actuele vacatures bij KLM. Wie interesse heeft in de techniek: KLM E&M zoekt volgens eigen zeggen nadrukkelijk nieuwe monteurs.

Wat KLM en de vakbonden zeggen

KLM zelf noemt de maatregel geen voorkeur, maar wel nodig voor een betrouwbaardere en stabielere dienstregeling. Een publiek persbericht over de maatregel stond donderdagmiddag niet op de nieuwssite van KLM; de informatie komt uit de interne mededeling waar De Telegraaf over schreef en uit reacties van woordvoerders aan NU.nl en de NOS. Van de vakbonden voor piloten, cabinepersoneel en technici, zoals de VNV en FNV, hebben wij donderdag geen publieke reactie gevonden. Zodra KLM bekendmaakt welke vluchten en routes worden geschrapt, werken we dit artikel bij.

Eerder schreven we over de aankomst van de eerste KLM-A350 op Schiphol. Al het nieuws over de maatschappij vind je in het overzicht van airlines en werkgevers.