Update 5 oktober, 16.30 uur: de verdachte copiloot handelde volgens de eerste aanwijzingen alleen en niet namens een organisatie of staat, zeggen Amerikaanse en Israëlische functionarissen tegen NBC News en CNN; het onderzoek is nog in een vroeg stadium. Australië en Nieuw-Zeeland onderzoeken zijn eerdere verblijf daar. Lees ook: Copiloot flydubai FZ1073 handelde volgens eerste aanwijzingen alleen; aanval legt gaten in screening van piloten bloot.

Update 5 oktober, 11.50 uur: de Israëlische functionaris die toezicht houdt op buitenlandse maatschappijen die op Israël vliegen, gaf volgens de Israëlische zender Channel 12 ook betaalde trainingen aan flydubai en Emirates; het ministerie van Verkeer noemt zijn nevenwerk goedgekeurd. In Israël is een debat gaande over wie de copiloot had moeten controleren. Lees ook: Israëlische toezichthouder op buitenlandse vluchten werkte volgens Channel 12 ook betaald voor flydubai.

Update 3 oktober, 23.25 uur: het toestel van vlucht FZ1073 haalde in de duikvlucht volgens een analyse van The Wall Street Journal naar schatting Mach 0,96 en kreeg bij het afvangen zo'n 3 g te verwerken, meer dan de 2,5 g waarvoor het is gecertificeerd; een groot deel van het richtingsroer brak af. Lees ook: Duikvlucht flydubai FZ1073: toestel ging volgens analyse bijna met geluidssnelheid en boven belastingslimiet.

Update 3 oktober, 20.25 uur: de verdachte copiloot Hamam al-Hammami werkt volgens bronnen van ABC News mee aan het onderzoek en gaf aan dat hij het toestel in Israël wilde laten neerstorten; de autoriteiten bevestigden dat niet. Royal Air Maroc bevestigt dat hij er in 2025 een proefopleiding volgde maar niet werd aangenomen. Lees ook: Verdachte copiloot flydubai FZ1073 werkt mee aan onderzoek en wilde toestel volgens bronnen in Israël laten neerstorten.

Update 3 oktober: de vermoedelijke aanvaller is volgens CNN, AP en The Wall Street Journal de Omaanse copiloot Hamam al-Hammami; de Emiraatse procureur-generaal spreekt van een poging tot een terroristische daad. Lees ook: Vermoedelijke aanvaller flydubai-vlucht FZ1073 is Omaanse copiloot Hamam al-Hammami; Emiraten: poging tot terroristische daad.

Update 2 oktober, 10.20 uur: gezagvoerder Smit Machchhar heeft premier Narendra Modi in een videogesprek vanuit een ziekenhuis in Abu Dhabi verteld hoe hij zwaargewond de cockpitdeur opende. Lees ook: Gewonde gezagvoerder Smit Machchhar vertelt premier Modi hoe hij de cockpitdeur opende.

Update 1 oktober: de gezagvoerder van de vlucht is door onder meer de BBC, The Guardian en AP geïdentificeerd als Smit Machchhar. Volgens passagiers opende hij gewond de cockpitdeur, waarna passagiers, onder wie Yaniv Hayun (volgens de BBC en Ynet), de vermoedelijke aanvaller overmeesterden. De Emiraatse luchtvaartautoriteit spreekt van een veiligheidsincident; flydubai noemt het motief onbekend. Lees ons vervolgartikel: Passagier flydubai-vlucht: gewonde gezagvoerder Smit Machchhar wist cockpitdeur nog te openen.

Een toestel van flydubai dat woensdagochtend 30 september van Dubai naar Tel Aviv vloog, is uitgeweken naar Saudi-Arabië en geland in Tabuk, in het noorden van dat land. Vanuit het toestel werden noodcodes uitgezonden, waarna Israël gevechtsvliegtuigen liet opstijgen. Volgens bronnen van CNN en meerdere Israëlische media was een gewelddadige ruzie tussen de twee piloten de aanleiding. Van een kaping was volgens Israëlische functionarissen geen sprake.

Wat er gebeurde

Het ging om vlucht FZ1073, meldt The Jerusalem Post. Volgens vluchtdata die CNN inzag, daalde het toestel rond 07.20 uur Nederlandse tijd in ongeveer twee minuten van 34.000 naar zo'n 16.600 voet, een daling van 17.400 voet. Om 07.32 uur Nederlandse tijd volgde een noodsignaal.

Volgens The Jerusalem Post zond het toestel eerst transpondercode 7700 uit, de algemene noodcode. Daarna schakelde het over op 7500, de code voor unlawful interference, en later keerde het terug naar 7700. Op data van Flightradar24 was volgens de NOS te zien dat het toestel na een rondje boven Jordanië zuidwaarts koers zette naar Saudi-Arabië. Daar landde het op de luchthaven van Tabuk, meldden de NOS en het Turkse persbureau Anadolu, dat zich baseerde op de Israëlische nieuwssite Ynet.

Reactie in Israël

Nadat het noodsignaal was ontvangen, stegen Israëlische gevechtsvliegtuigen op, bevestigde een woordvoerder van het Israëlische leger tegenover CNN. Premier Netanyahu en de minister van Defensie hielden een veiligheidsoverleg. Het Israëlische luchtruim werd tijdelijk gesloten en ging weer open nadat het toestel in Saudi-Arabië was geland, schrijven The Jerusalem Post en de NOS. Hoe lang die sluiting duurde en of andere vluchten daardoor werden geraakt, staat niet in de berichtgeving.

Een Israëlische functionaris zei tegen CNN dat het niet om een kaping ging, maar om een intern personeelsincident aan boord. Een woordvoerder van het kantoor van Netanyahu verklaarde volgens Arab News dat het incident niet als kaping wordt behandeld en dat de uitwijking niet het gevolg was van vijandig handelen.

Wat nog niet bekend is

CNN heeft flydubai om een reactie gevraagd. Een verklaring van de maatschappij was er bij het verschijnen van die berichtgeving nog niet. Hoeveel mensen aan boord waren, is niet bevestigd: The Jerusalem Post spreekt van ongeveer 180 Israëlische passagiers, terwijl de NOS schrijft dat er in het toestel zo'n 180 passagiers passen en dat onduidelijk is hoeveel er aan boord zaten. Wat er zich precies in de cockpit afspeelde, wordt volgens de NOS onderzocht. Over gewonden is in de berichtgeving niets gemeld.

Waarom squawk 7500 zo'n reactie oplevert

Een transpondercode, in de luchtvaart squawk genoemd, is een viercijferige code die de bemanning instelt en die op het radarscherm van de luchtverkeersleiding verschijnt. Drie codes zijn internationaal gereserveerd: 7500 voor unlawful interference, 7600 voor het uitvallen van de radioverbinding en 7700 voor een algemene noodsituatie. Bij 7500 moeten autoriteiten rekening houden met een kaping totdat het tegendeel blijkt, en in zo'n situatie laten luchtmachten vaak gevechtsvliegtuigen opstijgen om het toestel te volgen. Meer over code 7700 en de redenen voor een diversion lees je in dit antwoord op Airwork.

Wat betekent dit voor reizigers

Het incident betrof één vlucht van een maatschappij uit de Verenigde Arabische Emiraten tussen Dubai en Tel Aviv. Over gevolgen voor vluchten van en naar Nederland of België is in de berichtgeving niets gemeld. Wie een eigen vlucht van of naar Israël heeft, kan de actuele status het beste bij de eigen maatschappij controleren.

Voor passagiers van zo'n vlucht is het goed te weten dat de Europese passagiersrechten (verordening 261/2004) volgens Your Europe gelden voor vluchten binnen de EU, voor vluchten die vanuit de EU vertrekken en voor vluchten naar de EU met een Europese maatschappij. Een vlucht van een niet-Europese maatschappij van Dubai naar Tel Aviv valt daar niet onder. Passagiers zijn dan aangewezen op de vervoersvoorwaarden van de maatschappij.