Hoe werken de BCAA en de medische keuring in België?

Je kunt al met de theorie en zelfs met de praktijkopleiding beginnen zonder medisch attest, maar de overheid raadt aan eerst de uitslag van je keuring af te wachten om onnodige kosten te vermijden: zonder geldige keuring krijg je geen pilotenbrevet1. Volgens de FOD verloopt het zo: een brevet kiezen, je laten keuren, je inschrijven bij een opleidingscentrum, een vliegboek bestellen, theorie- en praktijkexamens afleggen, je taalvaardigheid laten aantekenen en je brevet aanvragen1.

Belgian Civil Aviation Authority (BCAA) is de Engelse naam die de FOD Mobiliteit en Vervoer gebruikt voor zijn Directoraat-generaal Luchtvaart (DGLV), bijvoorbeeld op de pagina over de theorie-examens4. Een koninklijk besluit van 25 oktober 2013 wijst het DGLV aan als de bevoegde autoriteit in België voor de Europese pilotenbrevetten (Part-FCL); de directeur-generaal bepaalt ook de organisatie en inhoud van de theorie-examens5. De BCAA erkent de luchtvaartgeneeskundige centra (AeMC) en publiceert daarvan een lijst met erkenningsnummer, adres en de klassen die ze mogen keuren3. Daarnaast houdt de BCAA een lijst bij van erkende keuringsartsen (AME), met artsen in onder meer Oostende, Geel, Hasselt, Antwerpen, Lier en Luik6.

De regels voor pilotenbrevetten (Part-FCL) en voor de medische keuring (Part-MED) staan in de Europese Verordening (EU) nr. 1178/2011 en gelden in alle EU-lidstaten, dus zowel in België als in Nederland2. De Part-FCL-brevetten PPL, CPL, MPL en ATPL voldoen aan de normen van de ICAO en zijn in principe wereldwijd bruikbaar; de LAPL geldt alleen in de lidstaten van EASA7.

Een eerste klasse 1-certificaat wordt alleen afgegeven door een AeMC (MED.A.040); een eerste klasse 2- of LAPL-certificaat kan ook bij een erkende keuringsarts (AME), en herkeuringen voor klasse 1 en 2 doen zowel AeMC's als AME's2. Als leerling-piloot mag je niet solo vliegen zonder het medisch certificaat dat je brevet vereist2. Sinds 1 juli 2019 moeten alle kandidaat-piloten klasse 1 een bijkomende psychologische test ondergaan, waarvoor je zelf een afspraak maakt in een gespecialiseerd centrum9. Bij de keuring overloop je met de arts een vragenlijst over je medische voorgeschiedenis, gevolgd door een algemeen lichamelijk onderzoek en, indien vereist, onder meer een bloedtest, ECG, gehoor-, urine- en oogonderzoek10. Ben je het niet eens met de beslissing van de keuringsarts, dan kun je in beroep gaan bij het DGLV; die procedure is betalend en staat in het koninklijk besluit van 12 juli 20139.

Het centrum van het Militair Hospitaal keurt zowel voor Defensie als voor de burgerluchtvaart; een afspraak vraag je per mail aan11. Het ECLG van Medex (FOD Volksgezondheid) ligt in het centrum van Brussel, vlak bij het Zuidstation. Alle testen gebeuren er ter plaatse, behalve de psychologische test voor kandidaat-piloten klasse 1; voor een eerste keuring neem je best enkele maanden vooraf contact op9. Attentia Aviation Medical, tot 2025 Brussels Aviation Medical, doet eerste keuringen, verlengingen en hernieuwingen voor EASA klasse 1, klasse 2 en LAPL10. Heb je al een medisch certificaat maar nog geen brevet, dan kun je je medisch dossier laten overzetten naar de bevoegde autoriteit van een andere lidstaat (FCL.015)2.

Een herkeuring mag tot 45 dagen voor de vervaldatum; de nieuwe geldigheid telt dan vanaf de oude vervaldatum. Bij een eerste keuring telt de geldigheid vanaf de dag van het onderzoek2. Is je klasse 1- of klasse 2-certificaat meer dan 5 jaar verlopen, dan gelden opnieuw de onderzoekseisen van een eerste keuring2.

Je theorie-examens kun je afleggen in het examencentrum van de FOD Mobiliteit en Vervoer1. Je mag een examen pas afleggen als je opleidingsorganisatie (ATO of DTO) je voordraagt, en je moet de volledige reeks theorie-examens voor één brevet afleggen bij de bevoegde autoriteit van één en dezelfde lidstaat (FCL.025)2. Heb je een Belgisch rijksregisternummer en volg je je opleiding bij een in België erkende ATO of DTO, dan schrijf je je online in; je school valideert de aanvraag, je betaalt en het DGLV stuurt je een uitnodiging. Anders verloopt de inschrijving via een formulier per mail4. De examens voor ATPL, CPL, IR, CB-IR en BIR zijn alleen in het Engels; het PPL-examen kan in het Engels, Nederlands, Frans of Duits13. De BCAA gebruikt de Europese vragenbank ECQB en kondigde aan dat vanaf 25 augustus 2026 de nieuwe versie ECQB 2026 geldt voor ATPL, CPL en IR, ook voor kandidaten die al met hun examens bezig waren4. Een examenzitting bij Skywings duurt drie dagen, telkens van 09.00 uur tot 16.00 uur; op één dag leg je minstens drie examens af, tenzij het om een herexamen gaat14. Je slaagt voor een vak met minstens 75 procent. Haal je voor ATPL, CPL of IR een vak na vier pogingen niet, of niet alle vakken binnen zes zittingen of 18 maanden, dan moet je alle theorie-examens opnieuw afleggen2.

Na je opleiding en examens vraag je je brevet (licentie) aan bij de Dienst Vergunningen van het DGLV, door het aanvraagformulier en de bijlagen als pdf te mailen7. Je moet je aanvraag indienen uiterlijk zes maanden nadat je de vaardigheidstest (praktijkexamen) hebt gehaald2. Heb je al een Europees brevet uit een andere lidstaat, zoals Nederland, dan kun je bij de autoriteit van België een wijziging van bevoegde autoriteit aanvragen voor al je brevetten (FCL.015)2. De nieuwe autoriteit vraagt dan je brevetgegevens en medisch dossier op bij de vorige autoriteit en geeft je brevet en medisch certificaat opnieuw af; je levert daarna de oude documenten in (ARA.GEN.360)2. Het DGLV weigert een brevet of trekt het in als je onder meer verslaafd bent aan alcohol, verdovende middelen of psychotrope stoffen, of als je ten minste twee keer veroordeeld bent wegens het besturen van een voertuig met een alcoholconcentratie boven de toegelaten limiet (artikel 36)5. Een brevet dat je al hebt, kan het DGLV beperken of schorsen na een veroordeling wegens het besturen van een voertuig met een alcoholconcentratie boven de toegelaten limiet, voor minstens de duur van de intrekking van je rijbewijs door de rechtbank; dat kan ook als je strafblad veroordelingen vermeldt die direct verband houden met je brevet of een gevaar voor de luchtvaartveiligheid kunnen vormen (artikel 35)5.

Kandidaat-piloten bij Defensie krijgen tijdens de selectie een bijkomend medisch onderzoek, met onder meer een EEG, röntgenfoto's van borstkas en wervelkolom, een inspanningstest van het hart, een hartecho en een hypobare proef in een drukkamer15. Uitgebreide informatie over de medische eisen vind je bij het Militair Hospitaal Koningin Astrid, onder de rubriek basisselectie15.