Een medisch certificaat is het officiële bewijs dat je medisch geschikt bent om te vliegen. Erop staat voor welke klasse je bent gekeurd, tot welke datum je geschikt bent verklaard en of je een beperking hebt1. Je hebt het certificaat niet altijd al nodig voor je eerste vliegles, wel voordat je voor het eerst solo vliegt3. De ILT-Luchtvaartautoriteit beheert je medische dossier, maar keurt zelf niet: alleen een door de ILT gecertificeerde keuringsarts of een gecertificeerd luchtvaartgeneeskundig centrum mag een medisch certificaat afgeven3.

Volgens Part-MED (MED.A.030) omvat een klasse 1-certificaat de rechten en geldigheid van klasse 2 en LAPL, en een klasse 2-certificaat die van een LAPL-medical. Je mag nooit meer dan één medisch certificaat tegelijk hebben2.

Een herkeuring (verlenging) mag tot 45 dagen voor de vervaldatum; de nieuwe geldigheid telt dan door vanaf de oude einddatum. Bij een eerste keuring of hernieuwing telt de geldigheid vanaf de keuringsdatum2. Is een klasse 1- of klasse 2-certificaat verlopen, dan volstaat binnen 2 jaar een gewone herkeuring; tussen 2 en 5 jaar kijkt de arts eerst je medische dossier na, en na meer dan 5 jaar gelden de onderzoekseisen van een eerste keuring2.

Part-MED (MED.A.040) bepaalt dat een klasse 1-certificaat voor het eerst wordt afgegeven door een AeMC, een luchtvaartgeneeskundig centrum. Een eerste klasse 2- of LAPL-certificaat kan ook bij een AME, een gecertificeerde keuringsarts, en herkeuringen voor klasse 1 en 2 ook2. Volgens het ILT-overzicht mogen in Nederland vijf centra eerste klasse 1-keuringen doen: het Aeromedisch Instituut (KLM Health Services) in Schiphol-Rijk, het Aviation Medical Center (Amsterdam, met locaties in Beek en Rijswijk), het Centrum voor Mens en Luchtvaart van de Koninklijke Luchtmacht in Soesterberg, Aeromedical Expert Centre (AEC Medicals) in Bosschenhoofd en Sky Medical Center op Eindhoven Airport4. Daarnaast staan in het ILT-overzicht losse keuringsartsen die herkeuringen voor klasse 1 en eerste keuringen en herkeuringen voor klasse 2 en LAPL mogen doen, onder meer bij vliegvelden als Hilversum en in Haren4. Je mag je ook in een andere EASA-lidstaat laten keuren. Bij je eerste keuring geef je aan welk land je bevoegde autoriteit wordt; het buitenlandse centrum moet het complete dossier dan naar de ILT sturen1. Bij KLM Health Services, waar het Aeromedisch Instituut onder valt, lopen planning en aanvraag van vliegmedische keuringen altijd via de werkgever of opleidingsorganisatie5.

Bij elke keuring hoort een urineonderzoek en wordt je gehoor getest. Voor klasse 1 krijg je bij elke keuring een hemoglobinetest (bloed) en bij de eerste keuring ook een cholesterolbepaling en een longfunctietest2. Aviation Medical Center noemt voor de eerste klasse 1-keuring onder meer anamnese en lichamelijk onderzoek, lengte, gewicht, middelomtrek en bloeddruk, urine- en uitgebreid bloedonderzoek, een ECG, een uitgebreid oogonderzoek, een longfunctietest, een uitgebreid KNO-onderzoek, een audiogram en tympanometrie6. Bij de eerste klasse 2-keuring doet Aviation Medical Center ook een uitgebreid oogonderzoek en een ECG; een audiogram alleen als je instrumentvliegen (IFR) wilt doen7.

De ILT bepaalt de tarieven niet: die verschillen per keuringsarts of centrum. Het Aviation Medical Center en KLM Health Services publiceren op hun keuringspagina's geen prijzen; KLM Health Services werkt met een offerte1. Moet de ILT eerst meekijken, dan kan dat extra kosten: Sky Medical Center rekent 116 euro exclusief btw voor afgifte van een medical na toetsing door de ILT9. AEC Medicals rekent 137,94 euro inclusief btw voor de afgifte door de ILT na een herzieningsprocedure8.

Een beperking (limitation) op het certificaat is geen vrijstelling maar een voorwaarde waaronder je veilig kunt vliegen; een AeMC of AME mag een certificaat daarna met dezelfde beperking verlengen zonder opnieuw de ILT te raadplegen (MED.B.001)2. Ben je het niet eens met het besluit van je keuringsarts of centrum, dan kun je binnen 6 weken per brief aan de ILT vragen de uitslag opnieuw te beoordelen (betwisten). De ILT heeft 8 weken om te beslissen, eenmalig te verlengen met 8 weken; daarna staan bezwaar en beroep open1. Moet je langer dan 21 dagen ziek zijn, krijg je een medische ingreep of medicatie voorgeschreven, dan meld je dat bij een keuringsarts. Zonder geldig medisch certificaat op zak mag je niet vliegen1.

Begin je aan een beroepsopleiding voor CPL, MPL of ATPL, dan heb je uiteindelijk een geldig klasse 1-certificaat nodig, en de eerste afgifte daarvan kan alleen bij een AeMC2. Het advies is daarom om de eerste klasse 1-keuring te doen voordat je geld in een beroepsopleiding steekt: een eerder behaald klasse 2-certificaat is niet op te waarderen, je moet alsnog de volledige eerste klasse 1-keuring doen10. Na je eerste klasse 1-keuring word je geregistreerd in het Europese systeem EAMR (European Aero-Medical Repository) en krijg je een persoonlijk EAMR-ID, dat je bij volgende keuringen nodig hebt1. Vlieg je alleen recreatief, dan is voor een PPL klasse 2 voldoende en voor een LAPL, SPL of BPL zonder commercieel gebruik een LAPL-medical; een hogere klasse mag ook, want die dekt de lagere2.