De Amerikaanse luchtvaartautoriteit FAA heeft dinsdag de Boeing 737 MAX 10 gecertificeerd, de grootste versie van de 737 MAX. Daarmee mag Boeing het toestel bouwen en afleveren aan maatschappijen in de Verenigde Staten en daarbuiten 1. Voor Boeing is het een mijlpaal: de MAX 10 had in 2020 in dienst moeten komen en is met 1.555 bestellingen van meer dan dertig klanten goed voor ruim 30 procent van het orderboek van de 737 MAX 23. Ook Ryanair en TUI fly Nederland wachten op het toestel 45.

Wat de FAA heeft goedgekeurd

De FAA gaf Boeing twee documenten. Het eerste is een aangepast typecertificaat, dat bevestigt dat de MAX 10 aan alle ontwerp- en veiligheidseisen voldoet. Het tweede is een bijgewerkt Production Limitation Record, de toestemming om het toestel te produceren 1. De MAX 10 krijgt geen eigen typecertificaat, maar wordt toegevoegd aan dat van de 737 26.

Voordat de FAA tekende, moest Boeing verbeteringen doorvoeren uit de Aircraft Certification, Safety, and Accountability Act, de Amerikaanse wet die na de MAX-crashes in 2020 werd aangenomen, en uit aanbevelingen van de Amerikaanse onderzoeksraad NTSB. Het belangrijkste daarvan is een vernieuwd systeem voor de invalshoek (angle of attack) in de vluchtbesturing 1. Volgens Boeing is de MAX 10 het eerste verkeersvliegtuig dat volledig volgens die wet is gecertificeerd 2.

"Na uitgebreide veiligheidsbeoordelingen, met duizenden uren aan testvluchten, is de FAA klaar om dit toestel goed te keuren", zei de Amerikaanse minister van Transport Sean Duffy 1. FAA-baas Bryan Bedford zei dat de FAA Boeing "aan de hoogste veiligheidsnormen blijft houden" nu de productie van de MAX 10 begint 1.

Het testprogramma telde 976 vluchten met samen meer dan 2.060 vlieguren en ongeveer 1.040 uur aan grondtests. De laatste certificeringsvlucht was eind juli. Getest werden onder meer het hoofdlandingsgestel, remmen op een natte baan en noodstops met maximale energie, de nieuwe anti-ice voor de motorinlaat en het nieuwe invalshoeksysteem 7.

Waarom het zo lang duurde

Boeing presenteerde de MAX 10 in 2017 op de Paris Air Show 3. Na de crashes van Lion Air-vlucht 610 in 2018 en Ethiopian Airlines-vlucht 302 in 2019, waarbij 346 mensen omkwamen, stond de hele 737 MAX bijna twee jaar aan de grond 89. De certificering van nieuwe versies werd daarna veel strenger en kostte jaren meer dan gepland 10.

Het grootste technische obstakel zat in de anti-ice van de motorinlaat. Tijdens testvluchten in 2021 bleek dat het systeem, als het lang aanstaat in droge lucht, de inlaat van de CFM LEAP-1B-motor zo heet kan maken dat die beschadigd raakt 811. Sinds augustus 2023 moeten bemanningen van vliegende MAX-toestellen de anti-ice in die omstandigheden binnen vijf minuten weer uitzetten 12. Boeing vroeg de FAA eerst om een tijdelijke uitzondering voor de MAX 7, die ook voor de MAX 10 zou gelden, maar trok dat verzoek eind januari 2024 in, na een gesprek met de Amerikaanse senator Tammy Duckworth, enkele weken na het incident met de losgeslagen deurplug van een MAX 9 van Alaska Airlines 12. Zonder echte oplossing kon geen van beide toestellen worden gecertificeerd 12.

De oplossing werd een reeks zogeheten turbulators, die in een ronde rij in de motorinlaat zitten. "Letterlijk een sluitring en een bevestiger", zei Boeing-programmaleider Chris Payne 8. Daarmee werd op 3 augustus eerst de kleinste versie, de MAX 7, gecertificeerd, met een aangepaste anti-ice 13. De MAX 10 was nu als laatste van de familie aan de beurt 14.

Eind september dreigde nog een vertraging. Bij versies 14 en 14.1 van de software van de flight management computer kan na een doorstart, in een bepaalde volgorde van handelingen, de verticale navigatie (VNAV) uitschakelen. De MAX 10 vloog zijn certificeringsprogramma met versie 14.1 15. Een speciale beoordelingscommissie van de FAA oordeelde op 2 oktober dat dit geen veiligheidsprobleem is, omdat piloten de volledige controle houden en de meldingen in de cockpit duidelijk zijn 16. Boeing werkt aan een structurele oplossing 17. Wij schreven eerder over het uitstel van de certificering en het oordeel van de FAA over de softwarefout.

Nieuw invalshoeksysteem voor de hele MAX-vloot

Het vernieuwde invalshoeksysteem, enhanced angle of attack, debuteert op de MAX 10 en wordt standaard op alle nieuwe 737 MAX-toestellen 2. De ongeveer 2.300 MAX-toestellen die passagiers vervoeren, krijgen het systeem achteraf; Leeham meldde in juli dat dat binnen twee jaar gebeurt 8. Het FAA-plan geeft daarvoor als uiterste datum oktober 2029; nieuw gecertificeerde 737's moeten de bescherming vanaf oktober 2027 hebben 18. In de cockpit betekent dit onder meer schakelaars waarmee piloten de stick shaker of overspeedwaarschuwing kunnen onderdrukken, en een AOA FAIL-melding op het primaire vluchtscherm 618.

Productie: geen aparte limiet voor de MAX 10

De FAA beperkte de productie van de 737 MAX in januari 2024 tot 38 toestellen per maand, na het incident met de deurplug 9. In oktober 2025 mocht Boeing naar 42 per maand 9, en eind mei 2026 doorstond Boeing de laatste FAA-toets voor 47 per maand 19. Topman Kelly Ortberg wil daarna verder naar 52 per maand 19. De MAX 10 valt binnen dezelfde 737-productie. Boeing bouwt hem in Renton en vooral op de nieuwe North Line in Everett, die groot genoeg is om de lange rompen achter elkaar te plaatsen 1420. In juni meldde Boeing dat er ongeveer veertig MAX 7's en MAX 10's klaarstonden die nog niet geleverd mochten worden 11.

Het toestel: langer, zwaarder en meer stoelen

De MAX 10 is 43,8 meter lang, 1,7 meter langer dan de MAX 9. Hij biedt plaats aan 185 tot 210 passagiers in twee klassen en maximaal 230. Dat is tien stoelen meer dan het maximum van de MAX 9. Het bereik is met 5.740 kilometer (3.100 zeemijl) wel kleiner dan dat van de MAX 9 212. De spanwijdte van 35,9 meter, de hoogte en de LEAP-1B-motoren zijn hetzelfde als bij de andere MAX-versies 21.

De verschillen op een rij, volgens de fabrikanten. Bij de stoelen staat het aantal in twee klassen, met het maximum tussen haakjes. Het bereik van de A321neo geldt voor de versie met extra brandstoftanks 2122.

Voor de langere romp en het hogere gewicht heeft de MAX 10 een aangepast, zogeheten semi-levered hoofdlandingsgestel en een staartsteun met twee standen 6. Het landingsgestel en de remmen zijn tijdens de testvluchten apart beproefd, onder meer met noodstops op maximaal gewicht 7. Verder heeft hij extra nooduitgangen in het midden van de cabine, een grotere blusfles in het vrachtruim en een luchthavenkaart op het navigatiescherm 6.

Het antwoord op de A321neo

Met de MAX 10 heeft Boeing eindelijk een leverbaar antwoord op de Airbus A321neo, het zeer succesvolle grootste smalle toestel van Airbus 20. De A321neo is iets langer en zwaarder dan de MAX 10 2221. Hij biedt in twee klassen 180 tot 220 stoelen, maximaal 244, en vliegt tot 7.400 kilometer (4.000 zeemijl), de langeafstandsversie met extra tanks 22. Boeing zegt dat de MAX 10 de laagste kosten per stoel heeft van alle smalle toestellen in dienst en 365 zeemijl verder komt dan concurrenten zonder extra brandstoftanks 2. Airbus houdt volgens Leeham een flinke voorsprong in dit segment 20.

Wie de MAX 10 krijgt

De grootste klanten zijn Amerikaans. Volgens vlootgegevens van Cirium heeft United Airlines 167 MAX 10's besteld, Alaska Airlines 161, American Airlines 112 en Delta Air Lines 100 10. Andere klanten zijn onder meer WestJet, de Lufthansa Group en Vueling 17. De Canadese WestJet staat klaar om als eerste een MAX 10 te ontvangen 20. Boeing spreekt van leveringen "in de komende maanden" 2; volgens Leeham beginnen die begin volgend jaar 20.

Voor Europa is Ryanair de grote afnemer. De maatschappij bestelde in mei 2023 150 MAX 10's met een optie op nog 150, de grootste order in haar geschiedenis. In de Ryanair-uitvoering heeft het toestel 228 stoelen, 31 meer dan de 737-8200 waarmee Ryanair nu vliegt 2315. De leveringen lopen van 2027 tot en met 2033 15. Topman Michael O'Leary zei dinsdag, vlak voor het besluit, nog dat hij rekende op certificering in oktober, zodat Ryanair begin 2027 zestien toestellen kan krijgen 4. Volgens O'Leary vervangt de helft van de order oudere 737 NG's en is de andere helft voor groei 23.

Ook TUI fly Nederland stapt over. De maatschappij vervangt haar zes 737-8's volgend jaar door zeven MAX 10's. Het eerste toestel is in productie en TUI fly wil het in het eerste kwartaal van 2027 inzetten. Vanaf de zomer van 2027 komt er zo meer capaciteit op populaire routes, onder meer naar de ABC-eilanden 5. Bekijk ook de complete vloot van TUI fly.

Wat dit betekent voor piloten

Voor piloten is het goede nieuws dat de MAX 10 geen nieuwe type rating vraagt. In het FSB-rapport, waarin de FAA de trainingseisen per toestel vastlegt, valt de 737-10 samen met de 737-7, 737-8, 737-8200 en 737-9 onder de 737 MAX en onder de bestaande type rating B-737 6. In Europa staan de 737 Classic, NG en MAX op de lijst van EASA onder één aantekening op het brevet, B737 300-900 24. Meer over de opleiding lees je op onze pagina over de type rating voor de Boeing 737 MAX.

De overstap van de 737-8 naar de 737-10 is volgens de FAA beperkt. De FAA vergeleek beide toestellen in mei en juni in handling-evaluaties, met piloten uit onder meer de Verenigde Staten, Canada en Ierland. In de bijgewerkte, nog niet definitieve versie van het rapport is voor alle verschillen niveau A genoeg: zelfstudie met bijvoorbeeld bulletins en aangepaste handboeken 6. Het gaat om de grotere lengte en gewichten, aangepaste snelheden voor de flaps, de staartsteun, het landingsgestel met een extra controle van de veerpoten bij de walkaround, de middelste nooduitgangen met een nieuwe checklist en het nieuwe invalshoeksysteem 6. Wat differences training precies is, lees je in dit antwoord.

Voor Ryanair is de MAX 10 vooral een groeitoestel. De maatschappij zei bij de order van 2023 dat die samen met de laatste leveringen van de 737-8200 in tien jaar tienduizend nieuwe banen oplevert voor goedbetaalde luchtvaartprofessionals 23. Bekijk de vacatures bij Ryanair of alle vacatures voor piloten, en lees hoe de type rating en de training bij Ryanair verlopen.