Hoe verloopt de vliegeropleiding van Defensie?

De vliegeropleiding van de Koninklijke Luchtmacht begint met een selectieprocedure, gevolgd door een jaar aan de Koninklijke Militaire Academie (KMA)6. Na de KMA volgt de Elementaire Militaire Vliegeropleiding (EMVO)6. Aansluitend kan de opleiding tot F-16-vlieger in de Verenigde Staten (Sheppard AFB) plaatsvinden6. De survivalcursus voor KLu-vliegers, de VOTC, bestaat uit twee delen en volgt in principe na de EMVO6.

Volgens een oud-leerling van de KLu-vliegeropleiding in 2007 koos ongeveer de helft van zijn klas bewust voor helikopter en de helft voor de F-1611. De beschikbaarheid van plaatsen had grote invloed en de bestemming was vooraf niet bekend11. Volgens een KLu-vlieger in 2005 betekent het halen van de selectie voor de vliegeropleiding bij Defensie alleen dat er een goede kans is op de Elementaire Militaire Vliegeropleiding (EMVO)12. Op de EMVO valt soms 50 procent af, soms bijna niemand (volgens leden in 2005)12.

De KLu-vliegerselectie omvat onder andere de GVSS en de PVS, die in principe maar één keer gedaan kunnen worden4. De GVSS begint met een FAM-vlucht die niet meetelt, waarna de testleider tips geeft1. Daarna kan droog geoefend worden op cross-checks en handelingsvolgordes1. In drie à vier dagen wordt heel basaal vliegen geleerd, een soort supersnelcursus1. Oefenen voor de selectie doe je met de assessmenttrainingen op Airwork, met oefentests per onderdeel.

PO1 van de KLu-vliegerselectie bevat psychomotorische tests met joystick en pedalen, een 'stipje/kruisje'-volgtaak, waarop kandidaten kunnen afvallen6. In de selectie voor vlieger bij Defensie (2025) is er een persoonlijkheidsvragenlijst (PVL) die niet als test wordt gepresenteerd, maar wel kan leiden tot afwijzing als het profiel niet past8. Na de psychologische onderdelen volgen onder meer een flight assessment en een interview8. Volgens EPST in 2009 kon de selectie van de Luchtmacht (KLu) min of meer gelijktijdig met de eerste civiele selectie worden gedaan, vanwege de lange doorlooptijd9.

Bij PO2 van de KLu-vliegerselectie voeren kandidaten een gesprek van een uur, soms twee, met een psycholoog waarin het hele leven aan bod komt2. In dit gesprek wordt onder andere gevraagd naar de motivatie voor de luchtmacht en de eigenschappen van een vlieger2. Ook horen groepsopdrachten en een presentatie bij PO2; volgens een kandidaat in 2009 een presentatie van 3 minuten met 3 minuten voorbereidingstijd2. De KLu-selectie meet vooral hoe snel nieuwe dingen worden geleerd, de zogenaamde leercurve2. Het gaat erom dat een kandidaat na 5 minuten oefenen het gevraagde niveau kan bereiken, niet om jarenlange perfectie (volgens leden in 2008)2.

Bij de KLu-vliegerselectie geldt voor elke test een vooraf vastgestelde norm waarboven gescoord moet worden4. Psychologische profieltests in de Defensie-selectie bevatten controlevragen die hetzelfde op een net andere manier vragen8. Tegenstrijdigheden die hieruit voortkomen, worden besproken in het persoonlijke gesprek8. Als een kandidaat het niet eens is met een afwijzing in de Defensie-vliegerselectie, kan bezwaar worden ingediend8.

Volgens een aspirant in 2007 begon hij met de GVSS van de KLu met drie jaar zweefvliegervaring en haalde die1. Hij ging ervan uit dat de beoordelaars daar bij zijn leercurve rekening mee hielden, omdat je vooraf moet opgeven hoeveel vliegervaring je hebt1. Een kandidaat deed PO1 van de KLu-selectie twee keer, waarbij hij de eerste keer gespannen was en slecht sliep, wat resulteerde in lagere scores op de coördinatietest2. De tweede keer scoorde hij hoger2.

Volgens een kandidaat die PO-1 van de KLu-selectie in december 2008 haalde, begon de dag met instrumenteninterpretatie (10 à 15 minuten), gevolgd door de 3D-test met 5 minuten oefenen en 10 minuten test, en daarna de luistertest10. Na een kwartier wachten kregen de kandidaten de uitslag10. In PO-1 van de KLu-selectie (augustus 2009) kregen kandidaten ook niet-beoordeelde proeftests, zoals balkjes vergelijken, een multitasktest, een reactietest en een matrix-intelligentietest10. Volgens een aspirant in 2009 kon een KLu-sollicitatie na een gezakte PO-1 worden heractiveerd door te bellen naar Amsterdam, waarna een nieuw pakket thuis werd ontvangen zonder het papierwerk opnieuw in te vullen10.