De luchtvaart beleeft in 2026 het meest turbulente jaar sinds de pandemie. Dat schrijft ING in een rapport van 27 oktober over de vooruitzichten voor luchtvaartmaatschappijen in 2027 1. De oorlog in het Midden-Oosten sloot delen van het luchtruim, legde de doorvaart door de Straat van Hormuz stil en joeg de kerosineprijs omhoog 1. Toch blijven mensen vliegen. ING verwacht dat het wereldwijde passagiersvervoer in 2027 weer met ongeveer 5 procent groeit 1. De vraag is alleen of maatschappijen aan die groei ook geld verdienen. Brandstof blijft duur, er zijn te weinig nieuwe vliegtuigen en de afdekking van de brandstofprijs die veel Europese maatschappijen beschermde, loopt in 2027 geleidelijk af 1. Senior sectoreconoom Rico Luman zet de cijfers op een rij 1.

Verkeer Midden-Oosten halveerde, Europa ving passagiers op

Het luchtverkeer van en naar het Midden-Oosten halveerde in maart en april. In augustus lag het nog 15 procent lager dan een jaar eerder. Voor de oorlog was de regio goed voor 9,5 procent van alle passagierskilometers in de wereld. ING schat dat de terugval 2 tot 3 procentpunten van de wereldwijde groei heeft afgesnoept 1. Daarbovenop bemoeilijkt het gesloten Russische luchtruim de vluchtuitvoering nog altijd, schrijft ING. Volgens IATA hebben delen van de Europese luchtvaart last van de beperkingen boven Rusland 12.

Europese maatschappijen als Lufthansa en Air France-KLM profiteerden. Reizigers tussen Europa en Azië vlogen vaker direct en minder via de hubs in de Golf. Op de route tussen Europa en Azië lag het verkeer in augustus ruim 12 procent hoger dan een jaar eerder. Tussen het Midden-Oosten en Azië was het bijna 12 procent lager 12. Over de eerste acht maanden van 2026 groeide het passagiersvervoer in Europa en in de regio Azië en de Pacific met 3 procent, in Afrika met 9 procent en in Latijns-Amerika met 6 procent. Noord-Amerika bleef gelijk en het Midden-Oosten zakte 21 procent 1.

Over heel 2026 verwacht ING een wereldwijde groei van ongeveer 1 procent, ver onder de structurele 4 tot 5 procent 1. Eurocontrol verlaagde in zijn najaarsprognose de groei van het aantal vluchten in Europa voor dit jaar van 2,7 naar 1,7 procent. De spanningen in het Midden-Oosten kosten het Europese luchtruim volgens Eurocontrol dit jaar ongeveer 110.000 vliegbewegingen 3.

Groei van 5 procent in 2027, maar niet vanzelf winstgevend

Voor 2027 is ING positiever. De economische groei trekt naar verwachting aan en reizigers blijken veerkrachtig: wie zich zorgen maakt over veiligheid, kiest eerder een andere bestemming dan dat hij thuisblijft. In het basisscenario van ING groeit het wereldwijde passagiersvervoer in 2027 met ongeveer 5 procent 1. Eurocontrol verwacht dat het aantal vluchten in Europa in 2027 met 3,2 procent groeit tot ongeveer 11,6 miljoen. In het basisscenario gaat Eurocontrol uit van een geleidelijke stabilisering in het Midden-Oosten tegen het einde van het eerste kwartaal van 2027 3.

ING waarschuwt wel dat het speelveld moeilijker is geworden. De kerosineprijs blijft hoog, geopolitieke risico's blijven bestaan en problemen met onderhoud en leveringen remmen de groei. Het verschil tussen sterke en zwakke maatschappijen wordt groter 1.

Kerosine richting 35 procent van de kosten

Brandstof is voor maatschappijen vaak de grootste of op één na grootste kostenpost 1. In 2025 was kerosine gemiddeld goed voor 27 procent van de operationele kosten. In 2026 kan dat volgens ING richting 35 procent gaan 1. Volgens de prognose van IATA uit juni zou het aandeel van kerosine in de operationele kosten stijgen van 25,4 naar 31,4 procent 2. IATA rekende toen op een gemiddelde kerosineprijs van 152 dollar per vat in 2026, bijna 70 procent meer dan de 90 dollar van 2025 2. Lees ook over de noodvoorraad kerosine die Zwitserland vrijgaf voor de luchthaven Zürich.

Goedkoper wordt het volgens ING voorlopig waarschijnlijk niet. Zelfs als het conflict in het Midden-Oosten wordt opgelost en de olieprijs daalt, houden krappe raffinagecapaciteit en geslonken voorraden de prijs van middeldestillaten zoals kerosine volgens ING tot ver in 2027 hoog 1.

Afdekking loopt af, Europese tickets moeten nog omhoog

Dat Europese reizigers minder van de prijsschok merkten dan Amerikaanse, komt door afdekking. Europese maatschappijen hadden 40 tot 90 procent van hun brandstof vooraf vastgelegd. Die bescherming verdwijnt in de loop van 2027 geleidelijk 1. Ryanair is volgens ING tot het tweede kwartaal van 2027 voor 80 procent afgedekt en waarschuwt al voor flink hogere tarieven 1. Buiten Europa dekken maatschappijen doorgaans minder af. In de Verenigde Staten en China gebeurt dat volgens ING zelfs helemaal niet 1.

In de Verenigde Staten gingen de ticketprijzen daardoor vrijwel meteen omhoog 1. In september waren Amerikaanse vliegtickets 22,4 procent duurder dan een jaar eerder 4. Als de kerosineprijs niet daalt, moeten de Europese tarieven volgens ING mogelijk nog flink omhoog, zeker nu de afdekking in de loop van 2027 afloopt 1. Lees ook waarom vliegtickets duur blijven.

Ook andere kosten lopen op. Lonen en onderhoudskosten stijgen sneller dan het gemiddelde prijsniveau 1. Europese maatschappijen betalen daarnaast voor emissierechten binnen het Europese emissiehandelssysteem 1. Brandstofleveranciers moeten onder ReFuelEU Aviation duurzame vliegtuigbrandstof bijmengen, oplopend van 2 procent naar 6 procent in 2030. Samen kosten die regels in 2026 ongeveer 300 dollar extra per ton kerosine 1. Frankrijk en Nederland hebben hun vliegbelasting verhoogd of zijn dat van plan, vooral op lange vluchten. Duitsland heeft zijn heffing juist verlaagd en Zweden heeft de belasting afgeschaft 1.

Prijsvechters hebben het zwaarst

Volgens ING staan prijsvechters het meest onder druk. Brandstof is bij hen een groter deel van de kosten, hun winst is kwetsbaarder en prijsbewuste reizigers maken het moeilijker om de volledige stijging door te berekenen 1. Maatschappijen met veel reizigers in de businessclass en premium economy hebben meer ruimte om hogere kosten door te berekenen 1. United Airlines en Delta Air Lines verhoogden hun prijzen in het tweede en derde kwartaal met 15 tot 20 procent en meldden daar weinig gevolgen van 1. In Nederland maakt een kwart van de mensen driekwart van alle reizen, schrijft ING. Die frequente reizigers zijn minder gevoelig voor de prijs 1.

De marges staan onder druk. Wizz Air kwam in het tweede kwartaal uit op een bedrijfsmarge van min 12 procent, JetBlue op min 5 procent. IAG haalde 14 procent en Ryanair 13 procent 1. ING verwacht dat de winstgevendheid van de wereldwijde luchtvaart in 2026 duidelijk onder de 5 procent zakt. In de grafiek van ING komt de wereldwijde bedrijfsmarge voor 2026 uit op 3 tot 4 procent, tegen 7 procent in 2025 1. IATA verwachtte in juni dat de nettowinst van de sector zou halveren, van 45 miljard dollar in 2025 naar 23 miljard dollar. De nettowinst per passagier zou dalen naar 4,50 dollar, tegen 9,10 dollar een jaar eerder 2. Ryanair, Southwest Airlines en AirAsia verminderden hun capaciteit op verlieslatende routes 1. Volgens het data- en analysebureau Cirium, dat ING aanhaalt, verdwijnt richting het winterseizoen 2026/2027 ongeveer 1 procent van de wereldwijde capaciteit 1.

15.000 vliegtuigen in bestelling

Ook aan de aanbodkant knelt het: volgens ING blijft het tekort aan vliegtuigen de capaciteit beperken 1. Airbus en Boeing hadden halverwege 2026 samen een recordaantal van ongeveer 15.000 vliegtuigen in bestelling 1. Het orderboek van de hele sector telde volgens IATA in mei 18.100 vliegtuigen, meer dan de helft van de actieve vloot 2. Na zeven magere jaren sinds 2019 loopt de productie nog altijd achter op de bestellingen. Het aandeel geparkeerde vliegtuigen zakte eind 2025 onder de 10 procent, het laagste niveau sinds 2019 1.

Tot en met september leverde Airbus dit jaar 547 vliegtuigen af. Om het jaardoel van ongeveer 870 te halen, moeten er in het laatste kwartaal nog 323 bij 5. Boeing leverde in het derde kwartaal 161 verkeersvliegtuigen af, waarvan 124 van het type 737 6. Boeing herstelt zich volgens ING gestaag: de 737 MAX 7 en de MAX 10 zijn gecertificeerd en de productie van de 737-familie moet omhoog van 38 naar 47 per maand. ING noemt dat cruciaal voor maatschappijen die van Boeing afhankelijk zijn, zoals Ryanair en Southwest 1. Lees ook over de goedkeuring van de 737 MAX 10 door de FAA.

Volgens ING kan de productie in 2027 eindelijk terug zijn op het niveau van voor de pandemie. Toch schuiven leverdata door tot in de jaren dertig 1. Toeleveranciers hebben moeite om op te schalen. Motoren en complexe cabineonderdelen hebben lange levertijden en geschoold personeel blijft schaars 1. Ook de motorproblemen bij Pratt & Whitney spelen nog altijd een rol. De zwaarste fase van het inspectieprogramma na een productiefout is voorbij, maar controles en onderhoud houden nog altijd een deel van de A320neo-vloot aan de grond en leggen beslag op schaarse onderhoudscapaciteit 1. Pratt & Whitney verwacht volgens het kwartaalverslag van moederbedrijf RTX dat er heel 2026 een verhoogd aantal A320neo's met deze motoren aan de grond blijft staan 7. Lees ook over het tekort aan nieuwe vliegtuigen en de gevolgen voor KLM en Transavia.

Oudere vloot, meer onderhoud en schaars personeel

Door het tekort aan nieuwe toestellen is de wereldvloot sinds 2019 gemiddeld ouder geworden, van ongeveer 13 naar 15 jaar 1. Ongeveer 63 procent van de vloot bestaat nog uit toestellen van de vorige generatie. Vervanging door een nieuw toestel kan het brandstofverbruik volgens ING met 10 tot 25 procent of meer verlagen 1. Oudere vliegtuigen vragen meer onderhoud, terwijl geschoold personeel en onderhoudscapaciteit juist schaars zijn, schrijft ING 1. IATA telde in juni 3,33 miljoen mensen die direct bij luchtvaartmaatschappijen werken, 1 procent meer dan in 2025. IATA verwachtte toen dat de loonkosten van de sector dit jaar met 4 procent zouden stijgen naar 271 miljard dollar 2.

Lees ook hoe Wizz Air door de dure kerosine een vertrekregeling aanbood aan eerste officieren op de basis Londen-Luton en over de prognose van Airbus voor nieuwe piloten tot 2045.

Azië en India worden de groeimotor

Op de lange termijn verschuift het zwaartepunt van de luchtvaart naar het oosten. Het aandeel van Azië in de wereldvloot groeit volgens ING van ongeveer een derde naar ongeveer 45 procent 1. India springt eruit. Een Indiër maakte in 2025 gemiddeld 0,1 vliegreis per jaar. Volgens cijfers van S&P Global en Airbus worden dat er in 2045 naar verwachting 0,6. Ter vergelijking: in de Europese Unie gaat het van 1,8 naar 2,8 reizen per persoon 1. De Indiase vloot groeit de komende twintig jaar met gemiddeld ongeveer 8 procent per jaar, verwacht ING. IndiGo en Air India plaatsten historisch grote vliegtuigorders 1. Lees ook over de grootste groep cadetten tot nu toe voor IndiGo.

Volle vliegtuigen, matige stiptheid en hoge prijzen

De bezettingsgraad ligt met 84 procent historisch hoog. Slechts ongeveer 61 procent van de vluchten vertrok dit jaar tot nu toe op tijd 1. Dat de ticketprijzen teruggaan naar het niveau van begin 2026, vindt ING onwaarschijnlijk, ook als kerosine goedkoper wordt. De vraag blijft sterk, er zijn te weinig vliegtuigen en de algemene inflatie duwt de prijzen mee omhoog 1. De opdracht voor maatschappijen in 2027 is volgens ING om winstgevend te groeien in een wereld met krappe capaciteit, hogere kosten en meer verstoringen 1.