Vliegen in Europa wordt voorlopig niet goedkoper. De Standaard schreef op 27 oktober dat dure vliegtickets niet snel in prijs zullen zakken 1. Ryanair-topman Michael O'Leary zei een week eerder op een persconferentie in Brussel dat de ticketprijzen in Europa volgend jaar met 10 tot 15 procent kunnen stijgen, misschien zelfs met 20 procent. Hij sprak van de grootste stijging van de ticketprijzen ooit in Europa 23. Achter die prijzen zit meer dan dure kerosine. Er zijn te weinig nieuwe vliegtuigen, motoren moeten te vaak naar de werkplaats en op meerdere plekken in de luchtvaart is personeel krap. Voor wie piloot wil worden, zit daar een tegenstrijdige boodschap in.

Kerosine drukt het hardst

De directe oorzaak is de prijs van kerosine, die sinds het begin van de oorlog in het Midden-Oosten hard is gestegen. Volgens de brandstofmonitor van IATA lag de gemiddelde wereldwijde kerosineprijs vorige week op 196,70 dollar per vat 4. IATA rekende er in juni al op dat kerosine dit jaar gemiddeld 70 procent duurder zou zijn dan vorig jaar. Dat kost de luchtvaart samen 100 miljard dollar extra 5. Brandstof maakt dit jaar 31 procent uit van de kosten van een luchtvaartmaatschappij, tegen 25 procent vorig jaar, schrijft Eurocontrol op basis van cijfers van IATA 6.

Dat Europese reizigers daar tot nu toe minder van merkten, komt doordat veel maatschappijen hun brandstof vooraf hadden ingekocht. Ryanair had volgens O'Leary 80 procent van zijn brandstof tot eind maart vastgelegd op 67 dollar per vat olie. Voor volgend jaar is maar 15 procent afgedekt en de meeste andere Europese maatschappijen zitten volgens hem in dezelfde positie 2. Eurocontrol ziet dat ook terug: de Europese ticketprijzen waren tot en met augustus, gecorrigeerd voor inflatie, grotendeels stabiel. Ze staan wel onder toenemende druk nu maatschappijen de hogere kosten beginnen door te berekenen 6. In de Verenigde Staten waren vliegtickets in september al 22,4 procent duurder dan een jaar eerder 7.

Te weinig vliegtuigen en motoren

Ook zonder de oorlog was er al te weinig capaciteit. De vliegtuigbouwers kunnen de vraag niet bijbenen. Volgens IATA staan er meer dan 18.000 vliegtuigen in bestelling en is de gemiddelde vloot met 15,2 jaar ouder dan ooit. Maatschappijen missen ruim 5.000 zuinigere toestellen waarop ze hadden gerekend. Dat kostte de sector in 2025 minstens 11 miljard dollar en de hoge brandstofprijs maakt dat alleen maar erger, zei IATA-topman Willie Walsh in juni 5. IATA noemt naast de vertraagde leveringen ook motoren die minder lang meegaan dan beloofd, tekorten aan onderdelen en te weinig onderhoudscapaciteit 8.

Airbus wil dit jaar ongeveer 870 vliegtuigen afleveren. Topman Guillaume Faury zei in februari al dat hij minder motoren krijgt dan nodig, omdat Pratt & Whitney niet het bestelde aantal kan leveren 9. Tot en met september leverde Airbus 547 toestellen af. Om het doel te halen moeten er in het laatste kwartaal nog 323 bij 10. Moederbedrijf RTX verwacht dat er het hele jaar meer A320neo's met motoren van Pratt & Whitney aan de grond staan dan normaal, door extra inspecties van motoronderdelen 11.

Bij Boeing is er beweging. De Amerikaanse luchtvaartautoriteit FAA certificeerde op 20 oktober de 737-10, het grootste toestel van de 737 MAX-familie 12. Ryanair verwacht het eerste exemplaar in januari en rekent op zestien extra toestellen voor de zomer van 2027. Daarvoor moet het toestel wel eerst ook in Europa worden goedgekeurd 2.

Voller dan ooit en krap aan personeel

Veel ruimte om extra reizigers op te vangen is er niet. Tot en met augustus was 84,5 procent van de stoelen bezet. Eurocontrol noemt dat historisch hoog, op basis van cijfers van IATA 6. Bij de luchtverkeersleiding is personeel een bekend knelpunt: in de tweede week van oktober was een tekort aan capaciteit en personeel bij de verkeersleiding de oorzaak van 63 procent van de vertraging onderweg 13. Eurocontrol noemt personeelstekorten bij luchthavens, verkeersleiding en maatschappijen, vertraagde leveringen en minder beschikbare motoren als risico's die de groei van het vliegverkeer kunnen remmen 6.

België krijgt het extra zwaar

In België komt er nog een factor bij. De federale regering verhoogt in 2027 de vliegtaks voor vluchten van meer dan 500 kilometer tot 7 euro per vertrekkende passagier 14. Ryanair reageert met minder vluchten. De maatschappij haalt deze winter zes toestellen weg uit Charleroi, waar er nog dertien gestationeerd blijven. Op Brussels Airport houdt Ryanair alleen de route naar Dublin over. In totaal verdwijnen twintig routes en 1,1 miljoen stoelen 2. O'Leary verwacht daarom dat de ticketprijzen in België volgend jaar meer stijgen dan in bijna elk ander Europees land 2. De piloten en het cabinepersoneel van die toestellen verhuizen volgens hem mee naar bases in onder meer Slowakije en Zweden 2.

Minder banen nu, meer vraag naar piloten later

Voor aspirant-piloten zit er een tegenstrijdige boodschap in dit verhaal. Op korte termijn snijden sommige maatschappijen in hun aanbod en dan schuiven ook de banen in de cockpit. Bij Ryanair verhuizen piloten mee met de toestellen 2 en Wizz Air bood first officers op Luton vorige week een vertrekregeling aan.

Op langere termijn wijzen de prognoses naar meer vraag. Door het tekort aan vliegtuigen wachten maatschappijen op nieuwe toestellen om te kunnen groeien. Ryanair rekent op 300 toestellen van het type 737-10 in de komende tien jaar, genoeg om te groeien van 200 naar 300 miljoen passagiers per jaar 2. Elk toestel dat erbij komt, heeft bemanning nodig. Boeing verwacht dat er tot 2045 wereldwijd 674.000 nieuwe piloten nodig zijn, waarvan 153.000 in de regio die Boeing Eurazië noemt: Europa, Rusland en Centraal-Azië. Twee derde van alle nieuwe mensen die Boeing in de luchtvaart verwacht, is nodig om personeel te vervangen dat met pensioen gaat 15. Dat sluit aan bij de prognose van Airbus, waarover Airwork eerder schreef.

Wie nu aan een opleiding begint, stapt dus in op een markt die tijdelijk afremt, maar waar op lange termijn veel nieuwe piloten nodig zijn. Lees op Airwork hoe je piloot wordt of ga gratis oefenen voor de selectie.