"Wie stopt de neergang van KLM?" Met die vraag opent De Telegraaf zaterdag 17 oktober een artikel van Yteke de Jong. De ondertitel: de problemen stapelen zich op, en dan moet het ergste nog komen 1. Het stuk staat achter een betaalmuur. Wij zochten uit wat er met openbare cijfers, persberichten en vakbondsberichten over de toestand van KLM vast te stellen is, wat er de komende maanden op de maatschappij afkomt en wat dat betekent voor verkeersvliegers, cadetten en iedereen die bij KLM wil solliciteren.

Wat De Telegraaf schrijft

Van het artikel zelf zijn alleen de kop en een tussenkop vrij te lezen. Op de pagina staat de tussenkop "Polderen helpt niet meer", en de paginatitel vat het samen als "KLM in problemen door dure olie en personeel" 1. Welke concrete problemen de krant op een rij zet en wat volgens De Telegraaf "het ergste" is, kunnen we niet controleren. Daarom gebruiken we het stuk hieronder alleen als aanleiding en zetten we de onderwerpen uit de kop, olie en personeel, naast wat KLM, Air France-KLM, de vakbonden en de overheid zelf hebben gepubliceerd.

De cijfers: beter dan vorig jaar, maar volgens KLM zelf niet goed genoeg

Van een financiële vrije val is in de laatst gepubliceerde cijfers geen sprake. KLM Groep boekte in het eerste halfjaar van 2026 een omzet van 6,9 miljard euro, 8 procent meer dan een jaar eerder, en een operationeel resultaat van 68 miljoen euro, een verbetering van 92 miljoen 3. Het eerste kwartaal sloot KLM nog af met een operationeel verlies van 114 miljoen euro 5. In het tweede kwartaal boekte KLM een operationele winst van 176 miljoen euro, 3 miljoen meer dan een jaar eerder, bij een omzet van 3,87 miljard euro 2.

Het probleem zit in de marge. In het tweede kwartaal hield KLM 4,5 procent van de omzet over als operationele winst, over het hele halfjaar was het 1,0 procent 2. Topvrouw Marjan Rintel wil de komende jaren naar 8 procent en noemde 4,5 procent in juli zelf "te laag" 4. In het persbericht bij de halfjaarcijfers schreef ze dat "one good half-year does not make KLM structurally strong and robust". Financieel directeur Bas Brouns sprak van cijfers die "confidence, but not comfort" geven 3.

Het besparingsprogramma Back on Track leverde in het eerste halfjaar 315 miljoen euro op, meer dan gepland 3. Volgens ANP verdwenen er onder meer 250 kantoorbanen, ging de directie van vijf naar vier leden, stopte de inhuur van niet-essentieel personeel en blijft de vacaturestop van kracht. Nieuwe maatregelen sloot Rintel niet uit 4.

Dure olie en het Midden-Oosten

De "dure olie" uit de Telegraaf-kop is in de cijfers van moederbedrijf Air France-KLM goed terug te zien. De groep verwacht over 2026 een brandstofrekening van 8,9 miljard dollar, 2,0 miljard meer dan in 2025. In het tweede kwartaal alleen kwam de brandstof 0,9 miljard dollar duurder uit; ongeveer 85 procent daarvan haalde de groep terug via hogere opbrengsten per stoelkilometer 2. Al in april waarschuwde Brouns dat KLM de hoge brandstofprijzen niet volledig kan doorberekenen aan klanten 5.

De groei werd daarom bijgesteld. Air France-KLM verwacht voor 2026 nog 2 tot 3 procent meer capaciteit in plaats van 2 tot 4 procent, met circa 1 procent minder aanbod op de korte en middellange afstand 2. Ook het netwerk in het Midden-Oosten ligt nog deels stil: KLM vliegt tot en met 24 oktober niet naar Dubai en tot en met 31 oktober niet naar Riyad en Dammam 7. Meer daarover lees je in ons eerdere artikel over de opschorting.

Vloot aan de grond en onderhoud onder verscherpt toezicht

Op 8 oktober maakte KLM bekend dat het van 26 oktober tot begin maart vluchten uit de dienstregeling haalt, omdat veel toestellen tijdelijk niet inzetbaar zijn. KLM noemt ongepland onderhoud, schadeherstel, onderhoud dat langer duurt dan voorzien en soms lange levertijden voor onderdelen. Om hoeveel vluchten en welke bestemmingen het gaat, wist KLM toen nog niet 8. De achtergrond staat in ons artikel over de geschrapte wintervluchten.

Daarnaast staat de onderhoudsdivisie KLM Engineering & Maintenance sinds eind mei onder verscherpt toezicht van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). De divisie zou niet voldoen aan nieuwe regels om klein onderhoud sneller af te handelen en vast te leggen; reguliere controles laten volgens de ILT "een repeterend negatief beeld" zien. De ILT zegt dat er geen veiligheidsproblemen zijn; KLM noemt de vloot goed onderhouden. Het toezicht loopt tot eind december, en KLM moet in die periode een verbeterplan maken 9.

Er is ook goed nieuws voor de vloot: de eerste Airbus A350 landde op 2 oktober op Schiphol en gaat binnen enkele weken als eerste naar Toronto vliegen. Op Europese routes vliegen inmiddels 17 Airbus A321neo's 6. Zie de komst van de PH-ZNA. Dat nieuwe vliegtuigen ook breder schaars blijven, beschreven we in ons stuk over het vliegtuigtekort tot 2030.

Personeel: de cao's lopen in februari 2027 af

Het tweede woord uit de Telegraaf-kop, personeel, raakt aan een tijdlijn die openbaar is. De cao's van piloten en grondpersoneel lopen rond 1 maart 2027 af. Voor de verkeersvliegers sloten KLM en pilotenvakbond VNV op 1 juni 2026 een principeakkoord met een looptijd van 1 maart 2025 tot en met 28 februari 2027. Daarin staan een eenmalige uitkering van 1 procent in plaats van een loonsverhoging met terugwerkende kracht en een loonsverhoging van 1,5 procent per 1 januari 2027, die tegenover afspraken over productiviteit staat. De looptijd is volgens de VNV in lijn gebracht met die van andere domeinen binnen KLM. Het akkoord werd ter goedkeuring aan de VNV-leden voorgelegd 10.

Voor het grondpersoneel kwam het akkoord pas na drie stakingen en drie rechtszaken tot stand. Het levert 3,25 procent loonsverhoging over twee jaar op 11 en loopt tot 1 maart 2027 12. Bij het cabinepersoneel zijn de voorbereidingen voor de volgende ronde begonnen: De Unie meldde dat op 8 oktober een regiebijeenkomst over de nieuwe cao plaatsvond met KLM en alle vakbonden 13. Cabinebond VNC schreef na de halfjaarcijfers dat de directie "de financiële ruimte nog steeds beperkt vindt" 14.

Ook bij zusterbedrijf Transavia, onderdeel van KLM Groep, staat de personeelstafel onder druk. Transavia zoekt jaarlijks 200 miljoen euro aan besparingen en extra inkomsten om de marge naar minstens 8 procent te krijgen. Dat zei de voorzitter van technicibond NVLT tegen het ANP, en Transavia bevestigde het. Volgens een woordvoerster zijn er nog geen besluiten genomen en zijn het "onderwerpen voor aan de cao-tafel" 15.

Ook buiten KLM zelf schuurt het. VNV en technicivereniging NVLT klaagden in juni dat volledig gekwalificeerde piloten en technici niet aan het werk konden door achterstanden bij de ILT in de afgifte van brevetten en onderhoudslicenties. Ze wezen er ook op dat de komst van de A320neo-familie en de A350 extra opleidingen en omscholingen vraagt 16.

Schiphol, vliegbelasting en havengelden

Een deel van de druk komt van buiten. Het kabinet wil op Schiphol een nieuw maximum van 478.000 vliegbewegingen per jaar invoeren; de Tweede Kamer steunde dat besluit eind september 20. Wat dat betekent, staat in ons artikel over de krimp op Schiphol.

Per 1 januari 2027 verandert de vliegbelasting. Nu betaal je 30,25 euro per passagier, ongeacht de bestemming. In het Belastingplan 2027 stelt het kabinet drie tarieven voor: 31,04 euro voor vluchten tot 2.000 kilometer, 49,87 euro tot 5.500 kilometer en 59,43 euro daarboven. Dat laatste tarief is lager dan de 74,81 euro uit het eerdere plan, zodat het gelijk is aan het Duitse tarief. De Tweede en Eerste Kamer moeten nog instemmen 17. Rintel zei in mei in een interview met De Telegraaf, zoals NL Times het samenvatte, dat ze vreest dat Nederlandse reizigers uitwijken naar luchthavens in de buurlanden en dat KLM zich voorbereidde om na de zomer een deel van de Europese routes te schrappen 18.

De havengelden van Schiphol stegen in 2025 met 41 procent en in 2026 met 5 procent. Voor 2027 meldde Schiphol in oktober 2024 een daling van 7,5 procent, al moesten de definitieve tarieven voor 2026 en 2027 toen nog formeel worden vastgesteld. Over drie jaar samen is dat 37 procent. Volgens Schiphol betalen maatschappijen in 2027 gemiddeld 15 euro meer per lokaal vertrekkende passagier dan in 2024 19.

Binnen Air France-KLM doet KLM het nu iets beter

Binnen de groep is KLM op dit moment niet de achterblijver. In het tweede kwartaal zakte de marge van Air France met 5,9 procentpunt naar 4,1 procent, terwijl KLM met 4,5 procent 0,5 punt inleverde 2. Air France-KLM zelf bouwt verder aan een Europees netwerk: de groep wil het belang in SAS vergroten tot 60,5 procent, onder voorbehoud van Europese goedkeuring 2. In Portugal greep de groep op 14 oktober naast TAP Air Portugal; dat dossier lees je in ons TAP-artikel.

Wat er de komende maanden op KLM afkomt

Wat De Telegraaf precies bedoelt met "het ergste", weten we niet. Wel staat een aantal momenten vast. Vanaf 26 oktober gaan de geschrapte wintervluchten in 8. Het nieuwe plafond voor Schiphol moet nog ingaan 20. In november en december stemmen de Tweede en Eerste Kamer over de vliegbelasting voor 2027 17. Tot eind december loopt het verscherpte toezicht op de onderhoudsdivisie 9. En rond 1 maart 2027 lopen de cao's van piloten en grondpersoneel af, terwijl de gesprekken over nieuwe cao's al beginnen 101213. Hoe de brandstofprijs en de situatie in het Midden-Oosten zich ontwikkelen, zijn volgens KLM in juli moeilijk te voorspellen 3.

Wat betekent dit voor (aankomende) piloten?

De bezuinigingen die KLM tot nu toe heeft genoemd, raken vooral kantoorfuncties en ingehuurde krachten 4. KLM heeft niet gezegd dat de geschrapte wintervluchten gevolgen hebben voor de inzet of werving van piloten. Tegelijk zei Eimerd Bult, die bij KLM de vliegoperatie leidt, in december 2025 dat KLM "a great need to recruit pilots now and in the future" heeft 22. De KLM Flight Academy leidt dit jaar 80 studenten op, verdeeld over vier klassen in maart, juni, september en december 21. Wie de opleiding met goed gevolg afrondt, heeft volgens KLM een baan als piloot bij KLM gegarandeerd. Sinds 1 januari 2026 kun je de opleiding ook laten betalen via een inhouding op je latere brutosalaris, 120 maanden lang 22. Hoe de selectie werkt, lees je in onze uitleg over de selectie van de KLM Flight Academy en op de schoolpagina van de KLM Flight Academy.

Voor ervaren vliegers staat op Airwork een open vacature van KLM voor verkeersvlieger, met onder meer een medical class 1, een (frozen) ATPL, een MCC-cursus en, volgens de vacaturetekst van KLM, minimaal 500 uur op een meermotorig toestel van 5.700 kilo of meer als eisen. Alle openstaande functies vind je bij de vacatures van KLM.

Voor het salaris is de nieuwe pilotencao het belangrijkste ijkpunt: per 1 januari 2027 komt er 1,5 procent bij, als de leden het akkoord goedkeuren 10. Hoe het salaris van een KLM-vlieger is opgebouwd, staat in wat verdient een piloot bij KLM. Welke inzet de VNV kiest voor de cao na februari 2027, en hoeveel ruimte KLM daarvoor ziet, is nog niet bekend.