Schiphol handelt dit gebruiksjaar ongeveer 466.000 vluchten af. Dat verwacht de slotcoördinator, die de start- en landingsrechten van luchtvaartmaatschappijen verdeelt, tegenover RTL Z. In het vorige gebruiksjaar waren het er nog 476.832. Het is de eerste keer sinds de coronapandemie dat het aantal vluchten op Schiphol daalt, met ongeveer 2,3 procent. Daarmee blijft de luchthaven ruim onder het nieuwe plafond van 478.000 vluchten dat het kabinet vanaf 1 november wil invoeren.

Waar de krimp vandaan komt

Een gebruiksjaar op Schiphol loopt niet gelijk met het kalenderjaar, maar van eind oktober tot eind oktober. Het lopende jaar eindigt dus deze maand. De maandcijfers die Schiphol zelf publiceert wijzen dezelfde kant op: van januari tot en met augustus vlogen er 3,5 procent minder vluchten dan in dezelfde periode een jaar eerder. Volgens RTL Z kwam dat vooral door het winterweer aan het begin van 2026, waardoor veel vluchten werden geannuleerd. Een verdere uitsplitsing van de daling per maatschappij staat niet in de berichtgeving.

Hoe punctueel Schiphol dit jaar draaide, lees je in ons stuk over de ranglijst van stressvolle vliegroutes en de cijfers van Eurocontrol.

Het nieuwe plafond: 478.000 vluchten, 27.000 in de nacht

Het kabinet legt het maximum vast in een nieuw Luchthavenverkeerbesluit (LVB), het eerste nieuwe LVB in achttien jaar. Daarin staat een plafond van 478.000 vliegbewegingen per gebruiksjaar, waarvan maximaal 27.000 in de nacht. Volgens minister Karremans van Infrastructuur en Waterstaat gaat het daarmee om een daling van het maximum van 500.000 naar 478.000 vluchten en van 32.000 naar 27.000 nachtvluchten. Een meerderheid van de Tweede Kamer steunde het besluit eind september.

Het besluit houdt een weg terug naar 500.000 vluchten open, maar die is lang. Het kabinet werkt met drie fasen. In de eerste fase moet het pakket aan maatregelen 15 procent minder ernstig gehinderden opleveren, bij een maximum van 478.000 vluchten. In de tweede fase blijft dat maximum staan en moeten stillere vliegtuigen de resterende 5 procent geluidswinst halen. Pas als het volledige doel van 20 procent is gehaald en de politiek daar uitdrukkelijk over heeft besloten, begint de derde fase. Dan mag het maximum stapsgewijs omhoog: 481.000 vluchten in het eerste jaar, 491.100 in het tweede en 500.000 vanaf het derde jaar. De geluidswinst van stillere toestellen gaat volgens het voorstel voor de helft naar de omgeving en voor de helft naar extra vluchten.

Schiphol meldde in augustus dat de maatregelen al effect hebben. Bij het tweede tussentijdse meetmoment was het aantal ernstig gehinderde omwonenden met 17 procent gedaald, en ongeveer 40 procent van de vliegtuigen op Schiphol hoort volgens de luchthaven bij de nieuwste en stilste generaties. De definitieve cijfers worden in december verwacht. CDA en D66 willen dat de eerste groeistap niet al in deze kabinetsperiode wordt gezet; daarover schreven we eerder in CDA en D66: deze kabinetsperiode nog geen eerste stap naar groei Schiphol.

Kritiek en rechtszaken

Omwonenden vinden 478.000 te veel en wijzen op de 440.000 vluchten die een eerder kabinet in 2022 aankondigde. Luchtvaartmaatschappijen en Schiphol vinden het plafond juist te laag. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT), die het besluit moet handhaven, liet volgens RTL Z weten dat ze dat bij gebrek aan middelen niet kan. Ook de Commissie mer en de Raad van State hadden kritiek, onder meer omdat Schiphol geen natuurvergunning heeft. De minister zegt dat de tekortkomingen voor de ingangsdatum worden opgelost, maar erkende in beide Kamers dat uiteindelijk de rechter over de houdbaarheid beslist. Milieuorganisaties hebben al rechtszaken aangekondigd. Eerder meldden we ook dat de ILT een dreigende overschrijding van de geluidsgrens bij Uithoorn en Aalsmeer ziet.

Wat er verandert in de slots

Voor maatschappijen telt niet alleen het jaarplafond, maar vooral de capaciteitsdeclaratie: het document waarin Schiphol per seizoen vastlegt hoeveel slots er zijn. Op 30 september ontving slotcoördinator Airport Coordination Netherlands (ACNL) de declaratie voor de zomer van 2027. Die gaat uit van een milieucapaciteit van 299.936 vliegbewegingen in 31 weken, waarvan 18.504 in de nacht. Per week is dat precies evenveel als in de zomer van 2026.

Nieuw zijn grenzen voor de ochtendpiek. Tussen 05.20 en 07.19 uur UTC, in de zomer 07.20 tot 09.19 uur Nederlandse tijd, zijn er maximaal 116 aankomstslots, en tot 08.19 uur UTC maximaal 149. Voor vertrekken geldt tussen 06.20 en 08.19 uur UTC een maximum van 110. ACNL publiceerde tegelijk een werkprocedure voor het geval dat door deze nieuwe grenzen niet alle slots waarop maatschappijen historische rechten hebben, kunnen worden toegewezen. Hoe het slotsysteem en die historische rechten werken, lees je in hoe werkt het slotsysteem en wat betekent de 80/20-regel en in bezitten maatschappijen hun slots.

Ook in de nacht wordt het krapper. Het aantal nachtslots met historische rechten (23.212) ligt in de zomer van 2027 nog boven de milieucapaciteit van 18.504 nachtbewegingen. Volgens de declaratie wordt die planningslimiet elk seizoen verlaagd tot hij er niet meer boven zit. Let op de definitie: een vertrek tot 06.59 uur Nederlandse tijd telt als nachtslot. De vroege vertrekgolf valt dus deels onder de nachtgrens.

Wat dit betekent voor piloten en cabinepersoneel

Het plafond ligt boven wat er nu gevlogen wordt. Op zichzelf dwingt het maatschappijen het komende jaar dus niet tot minder vluchten dan nu. Groei zit er volgens de plannen van het kabinet de komende jaren ook niet in: meer vluchten kan pas na de derde fase en een apart politiek besluit. De druk zit voor bemanningen vooral op twee plekken. De eerste is de ochtendpiek en de nacht, waar de slotgrenzen krapper worden en rotaties kunnen verschuiven. De tweede is de kostenkant: Transavia bevestigde vandaag een groot bezuinigingsprogramma aan, waarbij nog niet bekend is of er banen verdwijnen.

Hoeveel piloten en cabinepersoneel KLM en Transavia de komende jaren aannemen, hangt daardoor minder af van extra vluchten vanaf Schiphol en meer van vlootvernieuwing, verloop en pensioneringen. Geen van beide maatschappijen heeft in de berichtgeving over de krimp iets gezegd over de instroom in hun opleidingen of over werving. Bij Transavia kon je op 4 en 5 oktober niet solliciteren voor het Airline Pilot Program. Wie zich wil voorbereiden, vindt hier hoe de selectie van KLM Flight Academy eruitziet, wat de MPL-opleiding van Transavia inhoudt en de actuele vacatures bij KLM en Transavia.