In de Verenigde Staten heeft de onderzoeksraad NTSB aanwijzingen dat de Learjet 60 die zondag 1 november in Palm Beach County, Florida, neerstortte al voor de inslag begon op te breken. Dat zei NTSB-lid Tom Chapman maandag op een persbriefing in West Palm Beach. "We're still seeking to determine that", voegde hij eraan toe 12. Chapman bevestigde ook wie het toestel exploiteerde: Aurora Aviation. De vlucht viel onder Part 135, de Amerikaanse regels voor onder meer commerciële chartervluchten 1. Eerder schreven we over de crash zelf en over de radio-oproepen en ijs op FL350.

De laatste minuten volgens de NTSB

Chapman gaf op de briefing een eerste tijdlijn, in plaatselijke tijd (EST, UTC min 5 uur) 1:

• Om ongeveer 10.37 uur vertrok het toestel van Austin-Bergstrom International naar North Eleuthera op de Bahama's, met negen mensen aan boord: twee bemanningsleden en zeven passagiers 1.
• Rond 12.47 uur meldde de bemanning helder ijs dat beheersbaar was en matige turbulentie. Aan Miami Air Route Traffic Control Center meldde zij op 35.000 voet te vliegen, met hoogteafwijkingen van ongeveer 700 voet en een buitentemperatuur van min 47 graden Celsius 1.
• Kort daarna meldde de bemanning neerslag en vroeg zij om naar 37.000 voet te mogen stijgen. De verkeersleiding van de FAA keurde dat goed 1.
• Minder dan 30 seconden later meldde het toestel een daling, gevolgd door een mayday 1.
• Rond 12.48 uur volgde "we are in an overspeed condition descending"; de rest van die oproep was onverstaanbaar. Daarna meldde de bemanning dat het toestel snel daalde en noemde zij nog een hoogte 1.
• De crash volgde volgens de NTSB rond 12.51 uur 1.

Dat sluit aan op de ADS-B-gegevens van Flightradar24: om 17.48.07 uur UTC, 12.48 uur in Florida, zond het toestel 35.250 voet uit, de laatste hoogtewaarde was 8.750 voet om 17.49.22 uur UTC 3.

Opbreken in de lucht en een groot brokstukkenveld

"We do have some evidence that there was some breakup of the aircraft before impact", zei Chapman 1. Daarom verwacht de NTSB ook onderdelen op enige afstand van de plek van de inslag te vinden. Welke delen het zijn, is nog niet vastgesteld; ook over de staart wilde Chapman nog niets zeggen 1.

Het brokstukkenveld is volgens de onderzoeksleider ongeveer een halve mijl bij vier tiende mijl groot, zo'n 800 bij 640 meter. De meeste brokstukken zijn klein en liggen verspreid over sportvelden, bedrijven en woningen 1. Het grootste obstakel is volgens de NTSB het bergen van het hoofddeel van het wrak uit de krater in de weg, waarin water staat 1. Over de snelheid bij de inslag zei Chapman alleen dat die hoog was; precieze cijfers zijn er nog niet 1.

Cockpitvoicerecorder vermoedelijk geïnstalleerd

Volgens onderhoudsgegevens was er in het toestel een cockpitvoicerecorder geïnstalleerd, zei Chapman. Of die recorder op de vlucht ook aan boord was, weet de NTSB nog niet 1. "We'll be better off with it", zei hij. Zonder recorder kunnen de onderzoekers volgens hem ook vaststellen hoe het ongeval verliep 1.

Weer op 35.000 voet staat centraal

Op de vraag of het ijs en de turbulentie een rol speelden, antwoordde Chapman: "That's certainly a factor, absolutely" 1. De weersomstandigheden zijn volgens hem een belangrijk onderdeel van het onderzoek, maar hoe het weer op 35.000 voet was, moet nog worden vastgesteld 1. Of het toestel door een actieve onweersbui vloog, kan de NTSB nog niet bevestigen 1. Ook wordt onderzocht wie wat wist, welke acties zijn genomen en of die passend waren. Ook de vraag of een koerswijziging van de verkeersleiding of van de bemanning kwam, ligt bij de onderzoekers 1.

Chapman zei geen aanwijzingen te hebben dat dit type ongeval eerder met de Learjet 60 voorkwam. De NTSB kijkt naar trends bij het type en naar de geschiedenis van dit toestel 1. Wat de FAA zegt over ijs bij min 47 graden, staat in ons artikel over de radio-oproepen.

Het onderzoeksteam

Ongeveer twintig NTSB-onderzoekers kwamen vanaf zondagavond aan; maandag volgde extra personeel 1. De onderzoeksleider, een senior onderzoeker met bijna 40 jaar ervaring, was zondag rond 19.00 uur ter plaatse 1. Zijn team bestaat onder meer uit een dronepiloot, specialisten in systemen en constructie, een specialist voor de recorders en medewerkers voor de begeleiding van nabestaanden 1. De FAA en vertegenwoordigers van de bouwer Learjet Inc. werken mee; mogelijk komt de exploitant daar nog bij. Weer- en ATC-specialisten werken vanaf een andere locatie 1.

Het werk ter plaatse duurt enkele dagen. Een waarschijnlijke oorzaak stelt de NTSB daar niet vast 1. De NTSB vraagt getuigen met beelden of andere informatie te mailen naar [email protected] en vraagt omwonenden gevonden brokstukken niet te verplaatsen 1.

Gewonde op de grond

Gouverneur Ron DeSantis meldde zondag dat er geen doden of gewonden op de grond waren 4. Volgens de onderzoeksleider liep een man die in een auto het gebied direct naast de inslag verliet een beenblessure op 1. Hoe ernstig die is, was maandag nog niet bekend 1.

Namen van de inzittenden maakt de NTSB niet bekend; die komen volgens Chapman van de lokale autoriteiten 1. Wanneer de ongeveer 600 geëvacueerde omwonenden terug kunnen, kon hij nog niet zeggen 14. Alle vastgestelde gegevens over dit ongeval staan in het dossier over de Learjet 60 N722BD.