In Tanzania heeft een Embraer EMB-120 Brasilia op zondag 4 oktober tijdens de start een zebra geraakt. Het turbopropvliegtuig met registratie 5H-HLL vertrok van Seronera Airstrip, midden in het Serengeti National Park in het noorden van het land, en was op weg naar Zanzibar. Na de aanvaring kwam het hoofdlandingsgestel niet goed meer uit. De bemanning week uit naar Kilimanjaro International Airport en maakte daar een buiklanding. Alle 26 passagiers en 4 bemanningsleden kwamen ongedeerd uit het toestel.

Wat er gebeurde

Volgens Tanzaniaanse media gebeurde het incident tussen 11.00 en 12.00 uur plaatselijke tijd. Het toestel raakte bij het vertrek van Seronera een zebra, die daarbij omkwam. De Tanzania Airports Authority bevestigde dat het vliegtuig een noodlanding op Kilimanjaro moest maken nadat het in de Serengeti een hoefdier had geraakt.

The Aviation Hub meldt, op basis van The Aviation Herald, dat de zebra het linker hoofdlandingsgestel beschadigde en dat het hoofdlandingsgestel bij de nadering van Kilimanjaro niet wilde uitklappen. Het toestel landde met ingetrokken hoofdlandingsgestel op baan 09. FlightGlobal schrijft dat het linker hoofdlandingsgestel bij de landing inklapte. AeroTime wijst erop dat de berichten uiteenlopen over de vraag of één of beide hoofdpoten niet uitkwamen. Volgens AeroTime liep het toestel aanzienlijke schade op.

Kilimanjaro International Airport was ongeveer vijf uur gesloten terwijl het toestel van de baan werd gehaald. Om 16.30 uur plaatselijke tijd ging de luchthaven weer open.

Toestel en maatschappij

Tanzaniaanse en Keniaanse media noemen Sindbad Air uit Zanzibar als maatschappij. AeroTime meldt dat het toestel wordt geëxploiteerd door Angelic Handlers Company Limited en eigendom is van het ministerie van Binnenlandse Zaken van Zuid-Soedan. Volgens The Aviation Hub vermeldt Planespotters.net AH Airways als operator. De EMB-120 werd in 1992 nieuw afgeleverd aan het Amerikaanse SkyWest Airlines en vloog daarna onder meer in Brazilië, Kenia en Malawi, voordat het eind juli 2026 naar Tanzania kwam. Airwork heeft geen verklaring van de maatschappij gevonden.

De Brasilia is een tweemotorige turboprop van de Braziliaanse fabrikant Embraer, gebouwd voor regionale vluchten met rond de dertig passagiers. In Afrika vliegt het type nog bij kleinere maatschappijen en charterbedrijven. In 2020 verongelukte bijvoorbeeld een EMB-120 van African Express Airways in Somalië.

Onderzoek

De Tanzaniaanse onderzoeksdienst voor luchtvaartongevallen (Air Accident Investigation Branch) is een onderzoek gestart. Ook de Tanzania Airports Authority kondigde volgens Keniaanse media een onderzoek aan. Officieel is nog niet bevestigd dat de aanvaring met de zebra het probleem met het landingsgestel veroorzaakte, al wijzen alle berichten in die richting. Nog onbekend is hoe de zebra op de baan kwam, bij welke snelheid het toestel het dier raakte en waarom de bemanning voor Kilimanjaro koos.

Wild op en rond de baan

Aanvaringen met dieren komen in de luchtvaart vaak voor, maar het gaat bijna altijd om vogels. De Amerikaanse luchtvaartautoriteit FAA telde tussen 1990 en 2025 ongeveer 344.000 gemelde aanvaringen tussen burgerluchtvaartuigen en wild in de Verenigde Staten, waarvan zo'n 24.500 in 2025. Bij 96 procent ging het om vogels. Van de andere dieren worden witstaartherten en coyotes het vaakst geraakt. Volgens de FAA vindt 36 procent van de aanvaringen met vogels plaats tijdens de startrol en de klim, en 61 procent tijdens de nadering en landing.

Grote zoogdieren op de baan zijn vooral een risico op kleinere velden in natuurgebieden. Seronera ligt midden in de Serengeti, waar volgens de Keniaanse krant The Standard 200.000 tot 300.000 zebra's leven, naast gnoes, olifanten en ander groot wild. Waar grote luchthavens veel moeite doen om dieren van de banen te houden, liggen safaristrips in beschermde gebieden in een omgeving waar wild de baan op kan lopen, schrijven The Standard en Aero-News Network. Hoe Seronera het wild van de baan probeert te houden, is uit de berichtgeving niet op te maken. Meer over maatregelen tegen wildaanvaringen lees je in hoe een operator het risico op bird strikes rond een luchthaven kan verkleinen.

Afbreken of doorgaan

Voor een bemanning draait een obstakel tijdens de startrol om één beslissing: de start afbreken of doorgaan. De grens is de beslissnelheid V1. Vóór V1 kan het toestel binnen de beschikbare baan tot stilstand komen en breekt de bemanning bij een ernstig probleem de start af. Na V1 gaat het toestel de lucht in en handelt de bemanning het probleem in de lucht af. Hoe die snelheid tot stand komt, lees je in hoe V1 wordt bepaald, en wat er na een afgebroken start gebeurt in wat er operationeel gebeurt bij een rejected takeoff.

Of de bemanning van 5H-HLL de zebra vóór of na V1 zag of raakte, is niet bekend. Vast staat dat het toestel na de aanvaring doorvloog en met een probleem aan het landingsgestel naar een grote luchthaven uitweek. Over de voorbereiding op zo'n landing gaat ook de vraag of een schuimlaag op de baan zinvol is bij een buiklanding.