Hoe werkt de ATPL-theorie?

De opleiding bij de KLM Flight Academy duurt gemiddeld twee jaar en bestaat uit vier fases: grondtheorie (circa negen maanden, met dertien ATPL-vakken), basisvliegtraining (circa zes maanden VFR), gevorderde training (circa zes maanden IFR, multi-engine, CPL) en type rating (circa drie maanden)1. Het EFTA-programma omvat grondschool ATPL-theorie (dertien vakken, circa zes maanden), basisvliegtraining PPL/VFR op Cirrus SR22 (circa vier maanden), gevorderd CPL, IR, ME op Phenom 100 (circa acht maanden) en een eindfase met skill tests en MCC-voorbereiding (circa vier maanden)3. De integrated ATPL-opleiding duurt indicatief zo'n twee jaar: negen tot twaalf maanden ATPL-theorie in dertien vakken, zes tot negen maanden eenmotorige basistraining en zes tot negen maanden gevorderde training (meermotorig, IR, multi-crew)5. De EPST-opleiding duurt gemiddeld achttien tot vierentwintig maanden, met grondtheorie, basisvliegtraining (VFR), gevorderde vliegtraining (IFR) en Multi Crew Cooperation (MCC)6. De integrated ATPL(A)-opleiding van de Wizz Air Pilot Academy omvat ATPL-grondschool, basis- en gevorderde vliegtraining, instrument- en meermotorige bevoegdheden, MCC/JOC en een Airbus A320-type rating, en duurt ongeveer achttien tot tweeëntwintig maanden7.

Volgens een aspirant in 2023 hangt de opbouw van de EPST-opleiding in Noorwegen af van de startdatum: een septemberklas begint met acht tot negen maanden theorie, terwijl een maartklas eerst zes vakken doet, vervolgens vliegt in de zomer, en de resterende zeven vakken in de winter afrondt16.

De theorie van de KLM Flight Academy bestaat uit dertien ATPL-vakken in drie blokken van ongeveer drie maanden; lessen zijn grotendeels in het Nederlands en klassikaal, en aanwezigheid is verplicht1. Het EASA ATPL-theorie-examen bestaat uit dertien vakken met circa 1.300 meerkeuzevragen4. De examenomvang per vak is als volgt: Air Law 44 vragen/60 minuten, Airframes & Systems 80/120, Instrumentation 60/90, Mass & Balance 25/60, Performance 45/120, Flight Planning 43/120, Human Performance 48/604. Daarnaast zijn er de vakken Meteorology 84 vragen/120 minuten, General Navigation 60/120, Radio Navigation 66/90, Operational Procedures 45/75, Principles of Flight 44/60 en Communications 34/604.

Orbit deelt de ATPL-theorie, gebaseerd op Bristol-materiaal, op in twee modules met elk een klassikaal deel13. Rechtstreeks bij Bristol omvat de theorie drie modules met drie revision weeks, wat drie volle werkweken kost plus de examens13. Module 2 van de ATPL-theorie bestaat uit de vakken Air Law, Operational Procedures, AGK (Airframe, Systems, Electrics, Powerplant), Radio Navigation, Principles of Flight en Performance13.

De dertien ATPL(A)-theorie-examens neem je af bij het CBR, via een door de ILT erkende opleidingsorganisatie (ATO of DTO) die de vakken voor je vrijgeeft2. Voor een theorie-examen (PPL of ATPL) moet je volgens Part-FCL.025 worden voorgedragen door een DTO of ATO, die ervoor moet zorgen dat je 'exam ready' bent10.

Volgens een piloot in 2018 vinden theorie-examens in Brussel plaats bij de FOD Mobiliteit en Vervoer, waar kandidaten zich aanmelden, een toegangscode krijgen en inloggen op een pc17.

Volgens twee leden in 2025 kostte het converteren van een FAA-CPL/ME/IR naar EASA bij een Zweedse opleider ongeveer 11.000 euro plus de theorie-examens; als ICAO-CPL-houder krijg je een verkorte opleiding maar doe je wel alle theorie-examens9. Leden melden dat bij een overstap naar een andere airline vaak technische vragen uit de ATPL-vakken worden gesteld, en sommige airlines nemen een schriftelijk examen af als onderdeel van de selectie van ervaren piloten8. Volgens twee leden in 2008 was de eerste ronde van de selectie bij Denim Air uitbesteed aan CAE, met een test op ATPL- en Engelse kennis en een simsessie op een Boeing 737-400 of F10011. Het Interpersonal-assessment voor Air Berlin in september 2006 bestond uit 60 ATPL-vragen, redactiesommen, hoofdrekenen, logisch redeneren, een psychologische vragenlijst, kaartjes sorteren, getallenreeksen vergelijken, Engelse grammatica (ongeveer 60 vragen plus tekstbegrip) en geheugentests12.

Een aspirant meldde in 2024 dat bij een Austro-examensessie bij Orbit in Arnhem veel kandidaten voor PPL- of ATPL-examens een of meerdere keren gezakt waren14. Een alternatieve route die een piloot in 2024 adviseerde, omvat een parttime PPL in Nederland, gevolgd door een FAA instrument rating in de VS, later de EASA ATPL-theorie, een CPL in de VS en een CPL-conversie in Europa, wat aanzienlijke korting op trainingseisen kan opleveren14. Een piloot volgde van 2014 tot 2017 een modulair traject naast een fulltime baan, waarbij de ATPL-theorie in anderhalf jaar via afstandsonderwijs werd gedaan15. Volgens twee leden in 2008 omvatte de JAA-CPL(H)-opleiding met ATPL-theorie bij Bristow Academy eerst een FAA-PPL om solo te vliegen, gevolgd door uren maken en een CPL-checkride met een JAA-examinator voor een UK JAA-CPL18.