In het programma RENZE bespreekt Schouten, oud-AIVD-medewerker en werkzaam bij veiligheidsbedrijf Diami, de recente toename van bommeldingen in de Europese luchtvaart. Hij omschrijft dit als een typisch voorbeeld van hybride oorlogsvoering, een strategie die bedoeld is om onrust te zaaien doordat de afzender onbekend blijft. Het gebrek aan een duidelijke dader zorgt er volgens hem voor dat mensen de dreiging minder serieus nemen, maar hij benadrukt dat het totale plaatje wel degelijk een groot probleem vormt. Hij plaatst de bommeldingen in een bredere context van verstorende acties, zoals sabotage aan het spoor en hacks bij supermarkten.

Schouten wijst ook op het risico van copycats en misinterpretaties die de onrust kunnen vergroten. Als voorbeeld noemt hij recente drone-meldingen bij vliegvelden en havens. Naast serieuze incidenten met onbekende drones, waren er ook mensen die met een simpele drone meededen. Er ontstond zelfs een situatie waarin burgers, op zoek naar drones, planeten zoals Mars en Venus aanzagen voor verdachte objecten en de politie belden. Dit illustreert volgens hem hoe een sfeer van angst ertoe kan leiden dat mensen gebeurtenissen in een bepaald narratief gaan plaatsen.

Persoonlijke voorbereiding en overheidsadvies

In de uitzending wordt de vraag gesteld hoe men met de groeiende onrust moet omgaan. Schouten adviseert om niet in paniek te raken, maar wel bewust te zijn van de situatie en een plan te hebben. Hij stelt dat 'awareness', het besef van wat er speelt, de weerbaarheid verhoogt. Dit begint al thuis, met het aanleggen van een noodvoorraad. Hij merkt op dat het advies in Nederland is aangescherpt van een voorraad voor drie dagen naar acht dagen. Volgens hem is dit een signaal van de overheid dat burgers de eerste acht dagen van een grote crisis op zichzelf aangewezen zullen zijn. In het programma wordt ook een fragment getoond van de Nationaal Coördinator Terrorisme en Veiligheid (NCTV), die stelt dat de dreiging groter is dan ooit en de weerbaarheid van de samenleving niet snel genoeg meegroeit, mede door de grote afhankelijkheid van digitale systemen.

Mogelijke daders en hun werkwijze

De discussie verschuift naar de vraag wie er achter de bommeldingen zit. Er wordt een e-mail aangehaald die naar Ierse media is gestuurd door iemand die zich 'Michael Andropov' noemt en claimt verantwoordelijk te zijn. Schouten benadrukt dat men het bestaande veiligheidssysteem in de luchtvaart moet vertrouwen. Internationale afspraken, vastgelegd in 'Annex 17', schrijven protocollen voor rondom screening en de omgang met bommeldingen, en deze kunnen niet zomaar genegeerd worden. Hij legt uit dat de dreigingen zijn veranderd: waar groeperingen als de IRA vroeger een waarschuwing gaven voor een aanslag, slaan anderen die stap over. De huidige hybride oorlogsvoering werkt anders. Volgens Schouten is er niet noodzakelijk een centraal commandocentrum in Moskou. De werkwijze is vaker dat via platforms als Telegram een oproep wordt gedaan om tegen een kleine betaling in crypto ontregelende acties uit te voeren, zoals een bommelding doen of een brandje stichten. De uitvoerders weten vaak niet eens dat ze voor een partij als Rusland werken en worden in feite gebruikt, vergelijkbaar met 'geldezels'. Schouten sluit af met de oproep aan het publiek om kalm te blijven en te wennen aan deze 'nieuwe werkelijkheid', en begrip te tonen voor luchtvaartmaatschappijen wanneer een vlucht wordt geannuleerd of moet uitwijken.