Nederland: KLM-piloot meldde vlak voor landing op Schiphol dat beide gps-systemen waren uitgevallen
Door Loes, met de Airwork-redactie
5 bronnen · 16 nov 2026, 10:37

- De piloot van een Boeing 737 van KLM meldde om 18.19 uur aan de verkeerstoren van Schiphol dat beide gps-systemen waren uitgevallen, kort voor de landing.1
- Twee minuten later meldde een piloot van Lufthansa storingen aan beide gps-systemen. Een Air France-piloot meldde dat gps vijftien minuten lang was weggevallen.1
- Zeven toestellen ondervonden hinder bij de landing op Schiphol en landden veilig met aanwijzingen van de verkeersleiding.12
- De Rijksinspectie Digitale Infrastructuur onderzoekt de verstoring. De bron is niet vastgesteld.1
“GPS L+R FAIL”, meldde de piloot van een Boeing 737 van KLM maandagavond 9 november om 18.19 uur aan de verkeerstoren van Schiphol. Beide gps-systemen van het toestel waren uitgevallen, kort voordat het op Schiphol moest landen. Dat schrijft NRC op basis van het radioverkeer van die avond 1. Twee minuten later meldde een piloot van Lufthansa “GPS 1 FAULT” en direct daarna “GPS 2 FAULT” 1.
De meldingen vielen tijdens de gps-verstoring boven Nederland en de Noordzee van maandagavond. Die begon kort na 18.00 uur en duurde ongeveer twintig minuten 13. Nieuwsuur liet zondag een audiofragment horen waarin piloten van SAS aan de verkeerstoren van Schiphol sabotage meldden. Volgens Nieuwsuur komt dat fragment uit een eerdere reportage en gaat het om een soortgelijke verstoring 2.
Meldingen uit drie cockpits
Bij KLM vielen beide gps-systemen uit. Bij Lufthansa meldde de piloot eerst een storing aan het eerste en direct daarna aan het tweede gps-systeem 1. Een piloot van Air France liet de verkeersleiding weten dat het gps-signaal vijftien minuten lang was weggevallen. Volgens die piloot hadden meerdere vliegtuigen de jamming op hetzelfde moment gemeld 1.
De luchtverkeersleiding bevestigt tegenover NRC dat Schiphol die avond last had van een verstoring van het RNP-navigatiesysteem. Zeven toestellen ondervonden daardoor hinder bij de landing. Een woordvoerder van de luchtverkeersleiding noemt het aannemelijk dat jamming de oorzaak was. De toestellen konden volgens de luchtverkeersleiding veilig landen met aanwijzingen van de verkeersleider. Gevolgen voor de veiligheid waren er volgens de woordvoerder niet 1. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat bevestigt tegenover Nieuwsuur dat zeker zeven vliegtuigen last hadden van de storing 2.
Wat het wegvallen van beide gps-systemen in de nadering betekent
Bij een RNP-nadering volgt het vliegtuig een vastgelegde route op basis van satellietnavigatie 3. Valt gps weg, dan kan een vliegtuig volgens het Europese luchtvaartagentschap EASA de navigatie op basis van RNAV of RNP soms niet meer volhouden 4. Ook kloppen de positie, de gps-hoogte en de berekende grondsnelheid op het navigatiescherm dan mogelijk niet meer. Volgens EASA kunnen die afwijkingen ook later in de vlucht nog optreden, bijvoorbeeld tijdens de nadering 4. EASA adviseert bemanningen in gebieden met jamming hun positie te controleren met navigatiemiddelen die niet van satellieten afhangen 4.
EASA beveelt verkeersleidingsorganisaties aan klaar te staan om toestellen zo lang als nodig te helpen met de navigatie, ook met koersaanwijzingen. Luchtvaartautoriteiten zouden er volgens de aanbevelingen voor moeten zorgen dat navigatiemiddelen op de grond zoals ILS, DME en VOR beschikbaar blijven 4. Welke nadering de zeven toestellen op Schiphol uiteindelijk vlogen, heeft de luchtverkeersleiding niet bekendgemaakt.
Overvliegende toestellen niet gemeld
Volgens data-analist John Wiseman hadden vooral toestellen hoog in de lucht last van de verstoring 1. Bij elkaar zou het gaan om zo'n tachtig vliegtuigen boven Nederland, België, het oosten van Engeland en het noordwesten van Duitsland 3. De woordvoerder van de luchtverkeersleiding was vrijdag niet op de hoogte van de tientallen toestellen die op grote hoogte overvlogen en gps-problemen hadden 1. De Belgische luchtverkeersleiding skeyes vond in de rapporten van die maandag geen meldingen van gps-jamming of -spoofing 3.
EASA beveelt maatschappijen aan ervoor te zorgen dat bemanningen elke onderbreking of verslechtering van gps snel melden met een zogeheten special air-report (AIREP), een directe melding van de bemanning aan de verkeersleiding. Verkeersleidingsorganisaties zouden volgens EASA zelf informatie over gps-verstoringen moeten verzamelen en de uitkomsten snel moeten delen met maatschappijen 4. De luchtverkeersleiding heeft het incident gemeld bij de veiligheidsdiensten. De Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) bevestigt dat zij onderzoek doet 1.
Bron van de storing nog niet vastgesteld
Wiseman herleidde de verstoring tot een plek op de Noordzee, ten noorden van Texel. Volgens zijn analyse kwam het signaal van rond zeeniveau, mogelijk van een schip 1. Op dat moment bevonden zich zes schepen onder Russische vlag in het gebied. Drie daarvan vormden volgens scheepsnieuwssites een konvooi voor Russisch wapentransport, onder escorte van de Russische marine. Of dat konvooi de verstoring veroorzaakte, is onduidelijk 1.
De Internationale Burgerluchtvaartorganisatie ICAO veroordeelde in oktober 2025 Rusland en Noord-Korea voor het herhaaldelijk verstoren van satellietnavigatie. Volgens de ICAO-vergadering zijn die verstoringen een overtreding van het Verdrag van Chicago uit 1944 5. Defensie-expert Peter Wijninga van het Haags Centrum voor Strategische Studies zegt tegen Nieuwsuur dat er een flinke kans is dat de RDI niet precies kan achterhalen wie de dader is 2.
Tweede keer dit jaar boven Nederland
Volgens NRC is dit de tweede keer dit jaar dat gps-signalen in het Nederlandse luchtruim op grote schaal worden verstoord. Op 23 juli gebeurde iets vergelijkbaars, achttien minuten lang, op de grens van het Britse en het Nederlandse luchtruim. Ook toen hadden tientallen vliegtuigen er last van 1. Tot dit jaar vonden zulke verstoringen vooral plaats aan de oostgrens van Europa, in Finland, Polen, de Baltische staten en Roemenië 1.
Wat jamming in de cockpit doet en hoe het verschilt van spoofing, staat in het eerste artikel over deze verstoring. Op welke reservesystemen piloten kunnen terugvallen als gps wegvalt, staat in het tweede artikel. Satellietnavigatie en de verstoring ervan komen in de ATPL-theorie terug bij radionavigatie. Lees ook wat de overstap naar RNAV- en PBN-naderingen inhoudt.
Wat nog niet bekend is
Van welke KLM-vlucht de melding kwam en vanaf welke luchthaven het toestel vertrok, is niet bekendgemaakt. Ook is niet bekend welke zeven toestellen hinder ondervonden bij de landing, wie de verstoring veroorzaakte en wanneer de RDI de uitkomst van haar onderzoek bekendmaakt.
Praat mee
Nog geen reacties. Wat vind jij ervan?
Meer over veiligheid en incidenten
NIEUWS · VEILIGHEID EN INCIDENTENVerenigde Staten: FAA voert grondstop terug op datavloed van afgelegen locaties in Arkansas en Texas

