Een Airbus A320 van Avianca die op weg was van Medellín in Colombia naar New York, is in de nacht van donderdag op vrijdag uitgeweken naar Miami in de Verenigde Staten nadat de vlucht in zware turbulentie terechtkwam. De brandweer van Miami-Dade bracht acht mensen naar het ziekenhuis, onder wie één met ernstig letsel naar een traumacentrum. Volgens Avianca werden zes passagiers en drie cabinemedewerkers getroffen. De Amerikaanse luchtvaartautoriteit FAA gaat het voorval onderzoeken.

Wat er gebeurde

Het ging om vlucht AV42 (AV042) van de José María Córdova-luchthaven in Rionegro, die Medellín bedient, naar John F. Kennedy International Airport in New York. Volgens FlightAware vertrok het toestel donderdag om 23.23 uur lokale tijd (vrijdag 06.23 uur Nederlandse tijd). Onderweg kwam de vlucht volgens Avianca in onverwachte turbulentie terecht. Uit voorzorg en volgens de veiligheidsprocedures van de maatschappij werd de vlucht omgeleid naar Miami International Airport, waar het toestel volgens de brandweer rond 03.30 uur lokale tijd (09.30 uur Nederlandse tijd) veilig landde.

Passagiers beschreven tegenover Amerikaanse zenders een heftige vlucht. "We dachten dat het einde voor ons was", zei een passagier die alleen haar voornaam Pilar gaf tegen NBC 6. Volgens haar waren er minstens drie zeer sterke turbulentievlagen. Passagier Leann Clement-Nash vertelde ABC News dat mensen en cateringkarren tegen het plafond sloegen en daarna op de grond vielen, "meerdere keren". Mobiele beelden uit de cabine die NBC 6 kon inzien, laten passagiers zien met ijszakjes tegen hun hoofd, terwijl hun wordt gevraagd de gordel om te houden.

Acht of negen gewonden

De brandweer van Miami-Dade (Miami-Dade Fire Rescue) kwam naar eigen zeggen af op "meerdere patiënten die gewond waren geraakt door turbulentie". Vanwege het aantal patiënten werd de inzet opgeschaald naar een Level 1-incident met meerdere slachtoffers. In totaal ging het volgens de brandweer om acht patiënten: één werd door de brandweer naar het belangrijkste traumacentrum gebracht, de andere zeven gingen met particuliere ambulances naar ziekenhuizen in de omgeving. Volgens het persbureau AP had de patiënt die naar het traumacentrum ging ernstig letsel. Zender WSVN meldt dat het om het Ryder Trauma Center bij het Jackson Memorial Hospital ging.

Avianca spreekt van negen getroffen inzittenden: drie cabinemedewerkers en zes passagiers. Volgens WSVN bracht de brandweer acht van die negen naar het ziekenhuis. Daardoor lopen de aantallen in de berichtgeving uiteen: AP en WPLG Local 10 spreken van negen gewonden, CBS News Miami, NBC 6 en The Independent van acht mensen in het ziekenhuis. Hoe ernstig de verwondingen van de anderen zijn, is niet bekendgemaakt. Ook hoeveel mensen er in totaal aan boord waren, hebben Avianca en de autoriteiten niet gezegd.

Het toestel en de route

Avianca heeft de registratie van het toestel niet genoemd. In openbare ADS-B-gegevens van het netwerk adsb.lol vloog vlucht AVA042 die nacht met de Airbus A320 N207FR. Volgens het luchtvaartuigregister van de FAA is dat een A320-214 uit 2010, met serienummer 4307. De posities laten zien dat het toestel kort na 07.40 uur Nederlandse tijd ten zuiden van Jamaica op 34.000 voet vloog. Tussen 07.43 en 07.45 uur ging de hoogte binnen ongeveer anderhalve minuut zo'n 350 voet omhoog en weer terug. Daarna klom het toestel naar 36.000 voet en vloog het verder over Jamaica, Cuba en de Bahama's.

WSVN meldt op basis van gegevens en audio van de luchtverkeersleiding dat de turbulentie zich lijkt te hebben voorgedaan op 34.000 voet in het luchtruim van Kingston, Jamaica. Of de korte hoogteschommeling in de ADS-B-gegevens dat moment is, hebben Avianca en de autoriteiten niet bevestigd.

Om 08.47 uur Nederlandse tijd, boven de Bahama's ten westen van het eiland Andros, draaide het toestel naar Miami. Twee minuten later begon het vanaf 36.000 voet aan de daling. Rond 09.04 uur zat het op 10.000 voet, en rond 09.25 uur (03.25 uur lokale tijd) landde het op Miami. Op welk moment de bemanning besloot uit te wijken, heeft Avianca niet gezegd.

De daling van 25.000 voet

Onder meer de New York Post en NBC 6 schreven op basis van gegevens van Flightradar24 dat het toestel in enkele minuten zo'n 25.000 voet daalde. In de ADS-B-gegevens hoort die daling bij de nadering van Miami: ze begon twee minuten na de koerswijziging, meer dan een uur na de hoogteschommeling ten zuiden van Jamaica. Van 36.000 naar 10.000 voet duurde het ongeveer vijftien minuten, gemiddeld zo'n 1.700 voet per minuut en op het steilste stuk ruim 3.600 voet per minuut. In de beschikbare gegevens is geen plotselinge val te zien.

Passagiers verder naar New York

Avianca liet weten dat het team op de luchthaven de overige passagiers hielp om hun reis naar New York voort te zetten, en dat de maatschappij contact houdt met de getroffen passagiers en bemanningsleden. "De veiligheid van onze klanten en medewerkers is en blijft de basis van onze operatie", aldus de maatschappij. Volgens de luchthaven van Miami, geciteerd door WSVN, vertrok vrijdagochtend rond 08.15 uur lokale tijd een vlucht met de overige passagiers naar New York. Volgens de ADS-B-gegevens werd die vlucht uitgevoerd met een ander toestel, de A320 N398AV. De N207FR is in de ADS-B-gegevens sinds de landing in Miami niet meer in de lucht geweest (stand vrijdagavond, Nederlandse tijd).

Onderzoek

De FAA zei tegen CBS News Miami en The Independent het voorval te gaan onderzoeken. Of ook de Amerikaanse onderzoeksraad NTSB of de Colombiaanse onderzoeksautoriteit een onderzoek instelt, was vrijdag nog niet bekend. Wat de turbulentie veroorzaakte, is niet officieel vastgesteld. Volgens ABC News was er op dat moment weer in het gebied, maar de autoriteiten hebben niet gezegd of dat de oorzaak was.

Avianca en de autoriteiten hebben niet bekendgemaakt of het gordelteken aan was toen de turbulentie begon. Passagier Leann Clement-Nash zei tegen ABC News dat de mensen die gewond raakten hun gordel niet om hadden. Dat is niet officieel bevestigd.

Wat is turbulentie, en wat is clear air turbulence?

Turbulentie is onrustige lucht: wervelingen en plotselinge op- en neerwaartse luchtstromen die een vliegtuig heen en weer schudden. De Amerikaanse onderzoeksraad NTSB onderscheidt verschillende bronnen, zoals onweersbuien en andere convectie, windschering in heldere lucht, golven achter bergen, het terrein en de wervels achter andere vliegtuigen.

Clear air turbulence (CAT) is turbulentie in heldere lucht, zonder wolken die waarschuwen. Ze ontstaat vaak waar de windsnelheid sterk verandert, bijvoorbeeld aan de randen van een straalstroom op grote hoogte. Omdat de weerradar aan boord neerslag ziet en geen bewegende heldere lucht, kunnen piloten CAT niet van tevoren zien. Ze zijn aangewezen op weersverwachtingen en meldingen van andere vliegers. Of het bij vlucht AV42 om clear air turbulence ging, is niet bekend; Avianca spreekt alleen van onverwachte turbulentie.

Waarom de gordel ertoe doet

Volgens de FAA is de beste bescherming tegen onverwachte turbulentie de gordel om houden zodra je zit, ook als het gordelteken uit is. Amerikaanse regels verplichten passagiers om met de gordel om te zitten bij vertrek en tijdens de klim, bij de landing en het taxiën, en steeds wanneer het gordelteken tijdens de vlucht brandt.

Volgens een onderzoek van de NTSB uit 2021 zijn ongevallen door turbulentie het meest voorkomende type ongeval bij Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen. Van 2009 tot en met 2018 ging het om meer dan een derde van alle ongevallen in die categorie; meestal raakten daarbij een of meer mensen ernstig gewond, zonder schade aan het vliegtuig. Cabinepersoneel raakte het vaakst gewond. Volgens cijfers van de NTSB die de FAA publiceert, raakten van 2009 tot en met 2024 bij Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen 207 mensen ernstig gewond door turbulentie, van wie 166 bemanningsleden. Als ernstig geldt in die cijfers onder andere een ziekenhuisopname van meer dan 48 uur of een botbreuk. Avianca is een Colombiaanse maatschappij en valt niet onder deze Amerikaanse cijfers.

Meer op Airwork

Waarom turbulentie zo gevaarlijk is als de cateringkarren in het gangpad staan, lees je in ons antwoord over cateringkarren en turbulentie. Over de gordel in de cabine gaat ook het antwoord over gordels in vliegtuigtoiletten. Wie er beslist over een uitwijklanding, staat in wie beslist of een vlucht uitwijkt en wie beslist waar een vlucht naartoe uitwijkt. Wat een maatschappij dan voor passagiers moet doen, lees je in de zorgplicht bij een uitwijklanding.

Airwork werkt dit artikel bij zodra er meer bekend is over de gewonden en het onderzoek. Al het nieuws over veiligheid en incidenten staat op één plek, en eerdere voorvallen vind je in het overzicht van luchtvaartongevallen.