De vliegroute van Amsterdam naar Barcelona is volgens een nieuwe ranglijst de meest stressvolle grote route van Europa. Dat concludeert AirAdvisor, een bedrijf dat passagiers helpt compensatie te claimen bij vertraging en annulering. Het bureau publiceerde zijn zogeheten Nervous Flyer Score op 17 september; De Telegraaf bracht de lijst op 5 oktober onder de kop dat Schiphol de ranglijst aanvoert. Twee van de vijf hoogst scorende routes beginnen of eindigen in Amsterdam. Wie de cijfers naast de officiële punctualiteitsdata van Eurocontrol legt, ziet wel een genuanceerder beeld.

Wat AirAdvisor heeft gemeten

AirAdvisor selecteerde dertig drukke Europese routes op basis van vluchtvolumes uit de eigen database over januari tot en met augustus 2026. Vier vielen af wegens onvolledige data, zodat er 26 overbleven. Elke route kreeg een score van 0 tot 100 op basis van operationele data over september 2025 tot en met augustus 2026. Annuleringen wegen het zwaarst (25 procent), gevolgd door vertragingen van meer dan drie uur (20 procent), vertragingen van meer dan een uur (15 procent), het weer op het vertrekpunt (15 procent), het weer op de bestemming (15 procent) en de geplande vluchtduur (10 procent). Het bureau benadrukt zelf dat de score niets zegt over veiligheid of turbulentie: het gaat om omstandigheden die een reis onvoorspelbaarder maken.

Amsterdam naar Barcelona scoort 75,1 punten. Op deze route had 7,02 procent van de vluchten meer dan een uur vertraging, 0,83 procent meer dan drie uur, en 2,93 procent werd geannuleerd. Amsterdam krijgt een weerscore van 7 op 10, Barcelona een 3. De route is in geen enkele categorie de slechtste, schrijft AirAdvisor; het is de combinatie die de hoogste score oplevert.

Op twee staat Londen Heathrow naar Amsterdam met 63,8 punten. Die route heeft met 3,69 procent het hoogste annuleringspercentage van de lijst, ruim tweeënhalf keer het gemiddelde van de twintig hoogst scorende routes (1,35 procent). Manchester naar Dublin (63,4) heeft het hoogste aandeel vertragingen van meer dan een uur: 7,51 procent. Daarna volgen Lissabon naar Madeira (61,4) en Parijs Charles de Gaulle naar Nice (60,8). Opvallend is dat drie binnenlandse Noorse routes vanuit Oslo, naar Stavanger, Trondheim en Bergen, in de top twaalf staan, vooral door hoge weerscores en annuleringspercentages boven het gemiddelde.

Kanttekeningen bij de methode

De ranglijst is geen onafhankelijk onderzoek maar content van een commerciële claimpartij. De publicatie eindigt met een verwijzing naar de eigen tool waarmee reizigers kunnen nagaan of ze recht hebben op compensatie. Dat maakt de cijfers niet per definitie onjuist, maar het verklaart wel waarom vertraging en annulering zo zwaar meetellen.

Daarnaast blijft een aantal zaken onduidelijk. AirAdvisor noemt als bron alleen "onze database" en zegt niet waar de vertragings- en annuleringsdata vandaan komen. Hoe de weerscores van 0 tot 10 tot stand komen, welke weerdata daarvoor zijn gebruikt en over welke periode, staat nergens. Toch bepalen die twee weercijfers samen 30 procent van de eindscore. Ook is niet gepubliceerd hoe de ruwe percentages zijn omgerekend naar punten. En de lijst vergelijkt slechts 26 routes in één richting: "meest stressvolle route van Europa" betekent dus de hoogste score binnen die selectie, niet van alle Europese verbindingen.

De kop dat Schiphol de lijst aanvoert, gaat bovendien over een route en niet over de luchthaven als geheel. Annuleringen en vertragingen op een route hangen ook af van de bestemming, de maatschappijen die er vliegen en het luchtruim onderweg.

Wat Eurocontrol zegt over Schiphol

Eurocontrol, de Europese organisatie voor de veiligheid van de luchtvaartnavigatie, publiceerde in januari zijn jaaroverzicht over 2025. Dat gaat over een andere periode en een andere maatstaf: het aandeel vluchten dat binnen vijftien minuten van de geplande tijd vertrekt. De cijfers zijn dus niet een-op-een te vergelijken, maar geven wel context.

Volgens Eurocontrol vertrok in 2025 71 procent van de vluchten op Schiphol op tijd, 5 procentpunt beter dan in 2024 en iets boven het gemiddelde van het Europese netwerk (70,1 procent). Daarmee stond Amsterdam in de bovenste helft van de dertig drukste luchthavens. Barcelona kwam uit op 68 procent, Londen Heathrow op 79 procent en Oslo op 84 procent. Lissabon was met 49 procent de minst punctuele van de dertig. Dat Oslo bij Eurocontrol tot de meest punctuele luchthavens hoort en bij AirAdvisor drie routes in de top twaalf heeft, laat zien hoe zwaar de weerscores en annuleringen in die ranglijst doorwerken.

Eurocontrol noemt Schiphol wel uitdrukkelijk als luchthaven met veel verkeersbeperkingen. Schiphol had in 2025 last van capaciteitsregulering op het vliegveld zelf en van weersomstandigheden, waarbij harde wind en slecht zicht de meeste vertraging veroorzaakten. Tegen het einde van het jaar speelde ook sneeuw een rol. Met gemiddeld 1.351 vertrekkende en aankomende vluchten per dag was Schiphol in 2025 de op een na drukste luchthaven van Europa, na Istanbul.

Wat dit zegt over de operatie

Voor wie in de luchtvaart werkt, zijn de patronen in de lijst herkenbaar. Het banenstelsel van Schiphol is sterk afhankelijk van de windrichting en windkracht. Bij harde wind of slecht zicht zijn minder banen bruikbaar en moeten toestellen met meer onderlinge afstand worden binnengebracht, waardoor het aantal landingen per uur daalt. De luchtverkeersleiding legt dan beperkingen op, en maatschappijen moeten kiezen welke vluchten ze laten vertragen of schrappen. Meer over hoe die capaciteit is verdeeld, lees je in hoe het slotsysteem op een gecoördineerde luchthaven werkt en in waarom een luchthaven een limiet heeft terwijl baan en luchtverkeersleiding nog ruimte lijken te hebben.

Dat juist Heathrow naar Amsterdam het hoogste annuleringspercentage heeft, past bij hoe netwerkmaatschappijen doorgaans met verstoringen omgaan: op korte routes tussen twee hubs met veel frequenties per dag kunnen passagiers relatief makkelijk worden omgeboekt, waardoor zo'n vlucht eerder wordt geschrapt dan een intercontinentale verbinding. Dat is een algemene werkwijze; AirAdvisor geeft geen verklaring per route.

Ook de crewplanning speelt mee. Vertragingen van meer dan een uur stapelen zich op over de dag: Eurocontrol noemt zogeheten reactionaire vertraging, vertraging die doorwerkt uit een eerdere vlucht met hetzelfde toestel of dezelfde bemanning, de grootste oorzaak van vertraging in Europa. Een bemanning die door opgelopen vertraging tegen de grens van de maximale diensttijd aanloopt, kan een volgende vlucht niet meer uitvoeren. Een vertraging wordt dan alsnog een annulering, tenzij er reservebemanning beschikbaar is. Voor passagiers is vervolgens de vraag of de oorzaak geldt als buitengewone omstandigheid; lees daarover wanneer een passagier recht heeft op compensatie en wanneer een maatschappij een vertraging als buitengewone omstandigheid mag aanmerken.

Reactie

Een reactie van Schiphol of KLM op de ranglijst is Airwork op het moment van publicatie niet bekend.