Wie dinsdagavond op een vluchttracker naar het midden van de Verenigde Staten keek, zag geen gewone vliegroute maar een halloweenkaart. De Amerikaanse piloot Benjamin McDaniel, online bekend als Pilot Picasso, tekende met zijn Cessna een spook, twee Ghostbusters en de woorden Happy Halloween boven de grens van Kansas en Oklahoma. De beelden gingen rond, onder meer via NU.nl.

Ruim vijf uur tekenen boven Kansas en Oklahoma

McDaniel vloog met zijn Cessna R182 Skylane RG, registratie N1810R. Volgens de openbare vluchtgegevens van FlightAware vertrok hij op dinsdag 6 oktober om 11.59 uur plaatselijke tijd (18.59 uur Nederlandse tijd) van Bentonville Municipal Airport in het noordwesten van Arkansas, en landde hij daar om 17.17 uur weer, na vijf uur en 18 minuten. Het luchtvaartuigregister van de FAA vermeldt hem als eigenaar van het toestel, een Cessna R182 uit 1978 met serienummer R18200569.

De tekening zelf ligt ten westen van Joplin, rond plaatsjes als Oswego en Chetopa in Kansas en Miami in Oklahoma. Op de kaart van AirNav Radar staat bovenaan een spook met gespreide armen, links en rechts een figuur met een protonpack en daartussen in schuinschrift Happy Halloween. De stralen van de twee Ghostbusters kronkelen naar het spook toe. Airwork rekende de tracklog van FlightAware na: de tekening is ruwweg 95 kilometer breed en 50 kilometer hoog, en de hele vlucht besloeg zo'n 970 kilometer. Het grootste deel van de tekening vloog McDaniel tussen ongeveer 9.500 en 11.500 voet, met een grondsnelheid rond de 100 knopen.

Hij was niet de enige die keek. Een schermopname van Flightradar24 laat zien dat de N1810R die middag de meest gevolgde vlucht ter wereld was, met ruim elfduizend volgers tegelijk.

Wie is Pilot Picasso?

McDaniel maakte zijn identiteit pas een dag eerder bekend, in een interview met 5NEWS, de lokale omroep in Fort Smith en Northwest Arkansas. Hij vertelde dat hij in 2020 begon met vliegen, na een introductievlucht, en zijn vlieguren opbouwde als vlieginstructeur. Naast het lesgeven zocht hij een uitdaging en begon hij met eenvoudige vormen en woorden. In februari verhuisde hij naar Northwest Arkansas. Een maand voor het interview begon hij zijn tekeningen online te delen, en hij had net tienduizend volgers.

Halloween was niet zijn eerste werk dat viraal ging. In september tekende hij in ongeveer vier uur de Mona Lisa boven Oklahoma en Arkansas. Daarna volgde een vingerafdruk met de tekst You are loved, een vlucht van bijna zes uur. Begin oktober vloog hij de omtrek van zijn eigen toestel met de registratie erop, en een wereldkaart met alle continenten en het woord unity eronder.

Hoe plan je een tekening in de lucht?

Tekenen met een vliegroute heet ook wel sky art of GPS-tekenen. Het principe is simpel: het transpondersignaal van het toestel (ADS-B) wordt door netwerken als Flightradar24, FlightAware en AirNav Radar opgevangen en als lijn op de kaart gezet. Wat je vliegt, tekent zich dus vanzelf.

Het werk zit in de voorbereiding. Volgens McDaniel gaat er meer tijd in het plannen dan in het vliegen. Hij tekent het idee eerst uit en vertaalt het dan naar een route die zijn toestel echt kan vliegen. Hij controleert alle koersen, bochten en de prestaties van het toestel vooraf. Daarna is het volgens hem een eenmalige kans: een bocht te vroeg of te laat en een tekening van uren kan mislukken. Gaat er iets een beetje mis, dan past hij de tekening onderweg aan. Bij een veiligheidsprobleem, zoals ander verkeer op ramkoers, breekt hij de vlucht direct af. Hij vliegt alle tekeningen solo en wordt naar eigen zeggen niet duizelig, het voelt voor hem als autorijden.

In de praktijk zetten sky-artists hun ontwerp meestal om in een reeks punten, waypoints, die ze in een vluchtplanningsapp of het navigatiesysteem laden. De piloot vliegt dan van punt naar punt, terwijl een vluchttracker meetekent. Welke software McDaniel gebruikt, heeft hij niet verteld.

Kerstboom, Dreamliner en Mona Lisa

Het verschijnsel is niet nieuw. Het bekendste voorbeeld uit de grote luchtvaart is van Boeing. Tijdens een duurtest van de Rolls-Royce Trent 1000 TEN, de motor van de 787-10, vlogen testpiloten op 2 en 3 augustus 2017 achttien uur boven de Verenigde Staten met de 787 N7874, en tekenden daarbij een gigantische 787 op de kaart, beschrijft Flightradar24. In december 2017 tekende een Airbus A380 tijdens een testvlucht vanuit Hamburg een kerstboom boven Duitsland. En op kerstavond 2023 vloog een piloot de omtrek van een kerstboom boven Florida, meldde CBS News. McDaniel zelf begon ermee in zijn tijd als vlieginstructeur, met kleine vormen en woorden naast het lesgeven.

Mag dat zomaar?

Een tekening vliegen is in de Verenigde Staten gewoon een VFR-vlucht, een vlucht op zicht, en daarvoor gelden de normale regels. Een paar spelen bij zo'n lange vlucht extra mee.

Brandstof is de eerste. Voor een VFR-vlucht overdag schrijft FAA-regel 91.151 voor dat je bij vertrek genoeg brandstof hebt om je bestemming te halen plus minstens dertig minuten reserve bij normale kruissnelheid. Bij een vlucht van ruim vijf uur moet de planning dus kloppen. Dan de hoogte. Boven 12.500 voet moet de bemanning volgens regel 91.211 zuurstof gebruiken als ze daar langer dan dertig minuten vliegt; McDaniel bleef met zijn hoogste punten rond 11.500 voet daaronder. Voor VFR-verkeer in kruisvlucht boven 3.000 voet boven de grond gelden daarnaast vaste kruishoogtes die afhangen van de koers. Bij een tekening waarbij de koers telkens verandert, is dat een puzzel op zich.

Ten slotte het luchtruim zelf. Verkeersgebieden rond grotere luchthavens, militaire oefengebieden en tijdelijke beperkingen moeten vermeden worden of vragen om toestemming van de luchtverkeersleiding. Het platteland van Kansas en Oklahoma biedt daarvoor veel ruimte. In Nederland zou een tekening van deze omvang veel lastiger zijn: het luchtruim is er kleiner en drukker, met verkeersgebieden rond Schiphol en de regionale luchthavens en militaire gebieden, en de ruimte voor VFR-verkeer in de hoogte is vaak beperkt.

Wat komt er nog?

Volgens McDaniel krijgt hij inmiddels verzoeken van alles: sportclubs, huisdieren, namen en zelfs huwelijksaanzoeken. Welke tekeningen hij nog gaat vliegen, houdt hij geheim. Wie wil meekijken, kan volgens hem de registratie N1810R volgen op een vluchttracker en raden wat er verschijnt. Op Halloween zelf, 31 oktober, is hij in elk geval al klaar.