KLM vliegt het hele winterseizoen niet tussen Amsterdam en Dubai. Tot en met 27 maart 2027 staan er geen vluchten naar de stad in de Verenigde Arabische Emiraten op het schema 1. Ook Riyad en Dammam in Saoedi-Arabië blijven langer geschrapt, tot en met 27 november 2026 1. Dat meldde de maatschappij maandag 26 oktober 12. Passagiers van wie de vlucht is geannuleerd, krijgen daarover bericht 1.

Wat KLM heeft besloten

Tot maandag gold de schrapping voor Dubai tot en met 24 oktober en voor Riyad en Dammam tot en met 31 oktober 1, zoals we schreven in ons artikel van 12 oktober. Bij de presentatie van de winterdienstregeling op 22 september was KLM nog van plan de drie bestemmingen vanaf het begin van het winterseizoen weer aan te vliegen. De precieze invulling hing volgens KLM af van de situatie in het Midden-Oosten op dat moment 3. Dat seizoen loopt van 25 oktober tot 27 maart 3. Voor Dubai gaat die hervatting dit seizoen niet meer door.

Een woordvoerder van KLM zei tegen de NOS dat de situatie in het Midden-Oosten op dit moment onvoorspelbaar is 4. Het besluit over Dubai komt volgens hem voort uit een combinatie van factoren. KLM wil passagiers duidelijkheid geven. Daarnaast kan de maatschappij de toestellen die voor Dubai waren gereserveerd nu op andere bestemmingen inzetten 4. Ook tegen het ANP noemde een woordvoerster de inzet van de vliegtuigen op andere bestemmingen als een van de redenen 5. In de update op de eigen website noemt KLM geen reden 1.

KLM vliegt al sinds eind februari niet op de drie bestemmingen. Op 28 februari meldde de maatschappij dat ze niet meer door het luchtruim van Iran, Irak en Israël vloog en niet over diverse landen in de Golfregio 1. Sindsdien schoof KLM de hervatting steeds een paar weken of maanden op 15.

Waarom de regio onrustig blijft

De afgelopen weken vielen de Houthi's uit Jemen onder meer de luchthaven van Riyad aan 56. Eerder schreven we over een piloot van Saudia die op 8 oktober omkwam bij een aanval op de luchthaven en over de aanval van 10 oktober. Ondanks aanhoudende aanvallen ging de luchthaven van Riyad zondag 25 oktober na twee weken weer open 56. Volgens de NOS is het rond de Perzische Golf sinds de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran in het voorjaar nooit rustig geweest. Iran blokkeert de doorvaart door de zeestraat en bestookt landen in de regio met raketten en drones 4.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken geeft voor het grootste deel van Saoedi-Arabië kleurcode oranje: reis er alleen heen als het noodzakelijk is. Sinds begin september zijn er volgens het ministerie regelmatig drone- en raketaanvallen vanuit Jemen, ook op meerdere luchthavens 7. Voor de Verenigde Arabische Emiraten geldt code geel. De veiligheidssituatie daar is volgens het ministerie gestabiliseerd, maar blijft onvoorspelbaar 8.

Tel Aviv blijft met een stop op Cyprus

Naar Tel Aviv vliegt KLM sinds 25 augustus wel weer. Die vlucht maakt een technische stop in Larnaca, waar de crew overnacht 1. In september schreef KLM van plan te zijn de vluchten tussen Amsterdam en Tel Aviv deze winter voort te zetten 3. De update van 26 oktober gaat alleen over Dubai, Riyad en Dammam 1.

Wat dit betekent voor reizigers

Wie een vlucht naar Dubai, Riyad of Dammam had geboekt, kan volgens de NOS zijn geld terugkrijgen of zich laten omboeken naar een andere maatschappij 4. Bij eerdere verlengingen schreef KLM dat passagiers hun vlucht kosteloos kunnen wijzigen of een terugbetaling kunnen aanvragen via Mijn Reis op de website van KLM 1.

Hoe airlines conflictgebieden mijden

Europese maatschappijen baseren zulke besluiten onder meer op de Conflict Zone Information Bulletins (CZIB's) van het Europese luchtvaartagentschap EASA. Zo'n bulletin deelt informatie over luchtruim met een hoog risico en geeft aanbevelingen aan maatschappijen die onder EASA vallen 9. Op dit moment zijn er actieve CZIB's voor onder meer Iran, Irak, Libanon, Jordanië, Saoedi-Arabië en het luchtruim boven de Perzische Golf en de Golf van Oman. Die gelden tot 16 november, tenzij EASA ze eerder herziet 10.

Voor Iran en Irak is het advies helemaal niet te vliegen, op alle hoogtes 1112. Voor de Golfstaten, waaronder de Emiraten, ligt het genuanceerder. EASA raadt af te vliegen boven het water van de Perzische Golf, behalve voor zover dat nodig is om te landen of op te stijgen op een luchthaven in die regio. Zulke vluchten zijn volgens EASA mogelijk met voldoende mitigerende maatregelen, op basis van een actuele risicoanalyse en voortdurende monitoring. Boven land blijft voorzichtigheid geboden vanwege raketten, drones, luchtafweer en vallend puin 13. Een CZIB is dus een advies; de maatschappij maakt zelf de risicoanalyse en beslist of een route verantwoord is. Daarnaast kunnen ook regels van andere landen meewegen, zoals bleek bij de Amerikaanse boete voor KLM-vluchten boven Irak.

Voor Saoedi-Arabië scherpte EASA het bulletin op 9 oktober aan. Bij de aanvallen eind september en begin oktober lag de nadruk volgens EASA meer dan voorheen op luchtvaartinfrastructuur, met meer risico voor toestellen aan de grond en tijdens start en landing 9. Actieve luchtafweer vergroot het risico dat een burgervliegtuig voor een doelwit wordt aangezien. EASA adviseert in twee afgebakende delen van het Saoedische luchtruim niet te vliegen en in de rest voorzichtig te zijn. Maatschappijen moeten een actuele risicoanalyse en noodplannen klaar hebben en voorbereid zijn op instructies van de autoriteiten op korte termijn 9.

Wat het betekent voor crews en toestellen

Met een schrapping voor een heel seizoen wil KLM duidelijkheid geven 4. De toestellen die KLM voor Dubai had gereserveerd, kunnen naar andere bestemmingen 45. Welke dat zijn, heeft KLM niet gezegd. Het besluit valt in een winter waarin KLM al vooraf vluchten schrapt, omdat de maatschappij meer intercontinentale toestellen als reserve wil hebben. Riyad en Dammam zou KLM deze winter vooral met Boeing-toestellen vliegen, vanwege de uitfasering van de A330 3.

Voor crews betekent een route in een gebied met verhoogd risico ook aanpassingen in de inzet. Op Tel Aviv overnacht de crew bijvoorbeeld niet in Israël, maar in Larnaca 1. Meer over KLM als werkgever lees je in de kennisbank: Wat is KLM als werkgever voor piloten?

Gevolgen voor de routes naar Azië

De gesloten en gemeden luchtruimen raken ook vluchten die niet naar het Midden-Oosten gaan. Volgens EUROCONTROL ontstonden na 28 februari twee hoofdroutes naar het oosten. Een smalle noordelijke corridor loopt via Turkije, Georgië en Azerbeidzjan, langs Oekraïne en Iran en grotendeels buiten Rusland. Een bredere zuidelijke corridor loopt via Saoedi-Arabië en Oman 14. Het aantal overvluchten boven Georgië steeg met 26 procent, boven Azerbeidzjan met 6 procent 14.

EUROCONTROL schatte eind maart dat elke dag zo'n 1.150 vluchten moesten omvliegen, met samen ongeveer 206.000 extra kilometers en 28.000 extra vliegminuten per dag 14. Voor het Russische luchtruim ten westen van 60 graden oost geldt al een apart EASA-advies om er niet te vliegen 15. Sinds het Saoedische bulletin van 30 september liggen ook in de zuidelijke corridor gebieden waar EASA afraadt te vliegen 9.