In India is woensdag 14 oktober een Air India-vlucht van Frankfurt naar Delhi uitgeweken naar Jaipur, nadat de luchtverkeersleiding transpondercode 7500 van het toestel binnenkreeg. Dat is de internationale code voor een kaping of een andere vorm van wederrechtelijke inmenging aan boord. De piloten ontkenden volgens ingewijden dat ze die code hadden ingesteld en meldden dat alles aan boord normaal was. Toch volgde het volledige veiligheidsprotocol: het toestel ging naar een afgezonderde opstelplaats, alle passagiers moesten van boord en werden met hun bagage gecontroleerd. Er werd niets gevonden. Hoe de code op het radarscherm kwam, wordt nu onderzocht.

Wat er gebeurde

Het ging om vlucht AI2030, uitgevoerd met een Boeing 787-9 Dreamliner. Volgens AirLive was dat de VT-TSE. Het toestel vloog volgens Aerospace Global News nog volledig in de kleuren van Vistara, de maatschappij die in november 2024 in Air India is opgegaan. De open ADS-B-gegevens van adsb.lol bevestigen dat de VT-TSE als AIC2030 uit Frankfurt vertrok, op dinsdagavond 13 oktober om 21.45 uur Nederlandse tijd. Omdat het Pakistaanse luchtruim gesloten is voor Indiase maatschappijen, vliegen die toestellen een langere route naar India, schrijft The Times of India.

Toen het toestel het Indiase luchtruim binnenvloog, binnen de Mumbai Flight Information Region, ontving de luchtverkeersleiding code 7500. The Times of India spreekt van de systemen van de verkeersleiding in Mumbai, het Indiase persbureau PTI van de verkeersleiding in Ahmedabad. Hoe laat dat precies was, is niet bekendgemaakt. "Nadat de verkeersleiding in Mumbai het toestel met code 7500 binnenkreeg, sprak zij met de piloten, die meldden dat alles aan boord normaal was. Maar in zulke situaties moeten protocollen worden gevolgd", zeiden ingewijden tegen The Times of India. De verkeersleiding stuurde het toestel naar Jaipur, de hoofdstad van de deelstaat Rajasthan, in plaats van naar Delhi.

De Dreamliner landde volgens luchthavendirecteur Charan Singh, die The Indian Express sprak, om ongeveer 09.35 uur lokale tijd in Jaipur, 06.05 uur Nederlandse tijd. Aan boord waren volgens Singh 306 passagiers, meldt Gulf News op basis van dat interview. Hoeveel bemanningsleden er waren, is niet bekendgemaakt.

Zware beveiligingsoperatie in Jaipur

Na de landing werd het toestel naar een isolatieplaats gebracht, een opstelplaats op afstand van de terminal. Daar onderzochten teams van de Central Industrial Security Force (CISF), de lokale politie en de explosievenopruimingsdienst (Bomb Detection and Disposal Squad) het toestel, de bagage en de vrachtruimen, meldt The Times of India. Ook de antiterreureenheid ATS was erbij, en de National Security Guard, de Indiase eenheid voor terreurbestrijding, stond in New Delhi stand-by. De piloten en passagiers gingen in fasen onder toezicht van boord. Het gewone vliegverkeer en de terminal in Jaipur draaiden tijdens de operatie normaal door, aldus PTI.

Na de controles beoordeelde het Aerodrome Committee, het crisisoverleg dat op een Indiase luchthaven bij zo'n alarm bijeenkomt, de situatie. Het concludeerde dat het alarm was afgehandeld en gaf toestel en bemanning vrij. De passagiers stapten weer in en de vlucht vertrok in de middag naar Delhi, met dezelfde bemanning, schrijft The Times of India. Volgens Aerospace Global News landde het toestel daar kort voor 15.30 uur lokale tijd. In de gegevens van adsb.lol is het toestel om 14.57 uur lokale tijd in de daling naar Delhi te zien.

Air India sprak in een verklaring van "een vermeend veiligheidsprobleem". "De betrokken veiligheidsdiensten hebben de nodige controles uitgevoerd en het toestel en de bemanning vrijgegeven", aldus de maatschappij, die de passagiers excuses aanbood voor het ongemak.

Bommelding of kapingsalarm?

In de eerste berichten liepen de lezingen uiteen. Politiebronnen zeiden tegen PTI dat de noodlanding volgde op een bommelding, en ook The Times of India zette dat boven zijn eerste bericht. Assistent-politiecommissaris Shiv Dayal zei tegen PTI dat de luchthaven de politie na de dreiging over de noodlanding had ingelicht. Een luchthavenmedewerker zei tegen de Hindustan Times: "Het was een kapingsgerucht, geen bommelding." Alle latere berichten gaan over de transpondercode. Van een concrete bommelding, bijvoorbeeld per mail of telefoon, is in geen enkel bericht sprake.

Wie stelde de code in?

Ook over de oorzaak zijn de signalen tegenstrijdig. Luchthavendirecteur Singh zei tegen The Indian Express dat de piloot het alarm volgens de eerste aanwijzingen mogelijk per ongeluk activeerde. Volgens ingewijden tegen The Times of India ontkenden de piloten juist dat ze de code hadden ingesteld. Ervaren 787-piloten noemen het in die krant hoogst onwaarschijnlijk dat het toestel per ongeluk op 7500 komt te staan. "Elk cijfer moet fysiek worden ingetoetst. Er is geen knop die je per ongeluk kunt indrukken", zeiden zij. Ervaren verkeersleiders zeiden tegen dezelfde krant dat Mumbai een nieuw verkeersleidingssysteem heeft en dat een softwarefout "onwaarschijnlijk" is. Volgens ingewijden kijken luchtvaart- en veiligheidsdiensten nu hoe en waarom de code verscheen, en volgens Indiase media onderzoekt ook luchtvaartautoriteit DGCA het voorval.

De open ADS-B-gegevens van adsb.lol geven geen uitsluitsel. Het vrije netwerk volgde het toestel, met enkele onderbrekingen, vanaf Frankfurt tot boven de Golf van Oman, waar het om 07.27 uur Indiase tijd uit beeld verdween op ongeveer 39.000 voet. In de ontvangen berichten tot dat moment zond de transponder gewone codes uit, geen 7500. Het toestel kwam pas weer in beeld bij de daling naar Delhi in de middag. Het deel boven India, waar de code volgens de berichten verscheen, en de landing in Jaipur vallen in dat gat.

Waarom het protocol toch doorloopt

Met code 7500 kan een bemanning alarm slaan zonder over de radio uit te leggen wat er aan de hand is. Het Indiase luchtvaarthandboek AIP schrijft voor dat een piloot die 7500 heeft ingesteld en door de verkeersleiding wordt gevraagd de code te bevestigen, dat "naargelang de omstandigheden" doet of helemaal niet antwoordt. Geen antwoord geldt voor de verkeersleiding als teken dat de code niet per ongeluk is gekozen. In India blaast een ontkenning over de radio het alarm in de praktijk niet af: bij AI2030 meldden de piloten volgens ingewijden dat alles normaal was, en toch volgde het volledige protocol. Ook bij het voorval met AI2957 in 2025, hieronder, liep de veiligheidsoperatie door nadat de gezagvoerder een vergissing had gemeld. Volgens de Europese luchtverkeersregels (SERA) probeert een gezagvoerder bij een wederrechtelijke daad zo snel mogelijk te landen op het dichtstbijzijnde geschikte vliegveld of op een vliegveld dat de autoriteiten daarvoor aanwijzen, tenzij de omstandigheden aan boord iets anders vereisen.

Dat 7500 ook per ongeluk kan verschijnen, is in de regels voorzien. Het Amerikaanse luchtvaarthandboek van de FAA vraagt piloten bij een gewone codewissel om niet via 7500, 7600 of 7700 te draaien, omdat dat op de grond kortstondig vals alarm geeft. In India zelf zijn er eerdere voorbeelden. In 2019 koos een eerste officier van AirAsia India op een vlucht van Delhi naar Srinagar 7500 in plaats van een noodcode; de toezichthouder DGCA schorste hem drie maanden wegens nalatigheid. In januari 2025 zond Air India-vlucht AI2957 van Delhi naar Mumbai ongeveer drie minuten 7500 uit, waarna de gezagvoerder de verkeersleiding meldde dat de code per ongeluk was ingedrukt. Ook toen werd op de luchthaven van Mumbai een Aerodrome Committee gevormd en volgde een volledige veiligheidsoperatie.

Bommeldingen in India

Bommeldingen zijn in India geen zeldzaamheid. Indiase maatschappijen kregen in 2024 volgens cijfers van het ministerie van Burgerluchtvaart 728 valse bommeldingen, tegen 71 een jaar eerder. Een intern rapport van de Indiase beveiligingsdiensten, dat persbureau PTI inzag, telde voor de hele Indiase luchtvaart, dus ook luchthavens, 1.019 dreigingen in 2024, waarvan 687 in oktober. Volgens dat rapport werd 86 procent als niet-specifiek of vals beoordeeld. Op elke Indiase luchthaven beoordeelt een Bomb Threat Assessment Committee (BTAC) zo'n melding. Wordt die als specifiek aangemerkt, dan volgen een uitwijklanding, een isolatieplaats en nieuwe controles van passagiers en bagage. In augustus van dit jaar week een Air India Express-vlucht van Dammam naar Delhi uit naar Ahmedabad na een papiertje met het woord "bom" in een toilet; de maatschappij sprak toen van een specifieke dreiging en schakelde het BTAC in. Op kaping staat in India sinds de Anti-Hijacking Act van 2016 levenslang, en de doodstraf als er een gijzelaar, beveiliger of omstander om het leven komt.

AI2030 is het derde 7500-alarm in drie weken dat wereldwijd in het nieuws kwam. Op 13 oktober zette een Corendon-vlucht uit Corfu straaljagers en de luchthaven van Neurenberg in beweging; volgens de Duitse politie wilde de piloot 7600 kiezen en tikte hij 7500. Op 30 september ging het om een echte aanval in de cockpit van flydubai-vlucht FZ1073. Op 13 oktober werd in Tel Aviv bovendien een Delta-vlucht ontruimd na een anonieme bommelding. Een gemeenschappelijke oorzaak is er niet.

Wat nog niet bevestigd is

Of de code echt door het toestel werd uitgezonden, en zo ja of een piloot hem instelde of dat er een technische fout in het spel was, is niet vastgesteld. De verklaring van de luchthavendirecteur dat de piloot het alarm mogelijk per ongeluk activeerde, staat tegenover de lezing van ingewijden dat de piloten ontkenden de code te hebben ingesteld. Het tijdstip waarop de code verscheen en of de verkeersleiding in Mumbai of in Ahmedabad hem ontving, is niet officieel bekendgemaakt. De registratie VT-TSE noemt alleen AirLive; de ADS-B-gegevens van adsb.lol laten zien dat dit toestel als AIC2030 uit Frankfurt vertrok. Dat de DGCA een onderzoek is begonnen, melden Indiase media op basis van bronnen bij de toezichthouder; de DGCA heeft zelf nog niets gepubliceerd.