Het psychologisch onderzoek, bij de KLM Flight Academy het kerncompetentieonderzoek (KCO) genoemd, beoordeelt de cognitieve vaardigheden, persoonlijkheidskenmerken, operationele en professionele competenties en sociale competenties van piloten2. Dit onderzoek kijkt naar de mate waarin iemands persoonlijkheid past bij het profiel van een verkeersvlieger2. De EASA-regel voor airlines schrijft voor dat een psychologische beoordeling van piloten ten minste deze aspecten omvat, uitgevoerd of begeleid door een psycholoog met kennis van de luchtvaart2.

Het kerncompetentieonderzoek (KCO) van de KLM Flight Academy bestaat uit een interview met een psycholoog, een gedragssimulatie met een collega die door een acteur of assessor wordt gespeeld, en een samenwerkingsopdracht2. Voorafgaand aan dit onderzoek vraagt het Aviation Medical Center (AMC) documenten aan te leveren, zoals een cv en een biografie, die kandidaten de levensbeschrijving noemen2. Het COVA-gesprek bij de KLM Flight Academy gaat over de selectieresultaten, persoonlijke achtergrond en motivatie, waarbij het rapport van het kerncompetentieonderzoek vooraf wordt ontvangen ter voorbereiding1. Persoonlijkheidstests in de luchtvaart zijn meestal gebaseerd op het Big Five model, dat kijkt naar emotionele stabiliteit, extraversie, consciëntieusheid, vriendelijkheid en openheid3. Airlines zoeken kandidaten die emotioneel stabiel, consciëntieus, teamgericht en open voor feedback zijn, waarbij de IP-BQ en de Assessio Bloom Q1000 veelgebruikte instrumenten zijn4. Een persoonlijkheidsvragenlijst in een vliegerselectie heeft geen goede of foute antwoorden, maar meet karaktereigenschappen, voorkeuren en stijl; daarop kan wel afgewezen worden als het profiel niet aansluit bij de functie6.

In de psychologische literatuur worden persoonlijkheidstests bij pilotenselecties kritisch bekeken10. Deze tests meten vooral intelligentie en communicatieve vaardigheid, waarbij kandidaten die sociaal wenselijk kunnen antwoorden er goed doorheen komen10.

Crew Resource Management (CRM) omvat communicatie, taakverdeling, besluitvorming onder druk, assertiviteit en situational awareness5. Airlines testen CRM volgens de gids in elke selectiefase, van groepsopdrachten tot simulatorassessments5. Een capaciteitenonderzoek meet vaardigheden zoals ruimtelijk inzicht, coördinatie en reactievermogen8. Een verklaring voor psychologische tests bij airlines is dat de maatschappij zich indekt, zodat ze bij een later incident kan aantonen dat psychologen de piloot goed bevonden hadden10.