Drones die pakketten, boodschappen of bloed bezorgen en auto's die kunnen vliegen: EenVandaag laat in deze reportage zien hoe Nederland het lage luchtruim meer wil gaan gebruiken, wat dat oplevert en wat er nog moet gebeuren. De verslaggever begint op het dak van het Isala ziekenhuis in Meppel. Daar voert ANWB-dronepiloot Kevin Woensdregt op een winderige herfstochtend de laatste checks uit voor een testvlucht heen en weer naar Zwolle, 22 kilometer verderop. Aan boord zitten buisjes met bloed van patiënten die specialistisch onderzoek nodig hebben dat in Meppel niet kan. Die buisjes gingen altijd met de auto over de weg. Als voordeel van de drone noemt de video de directe route in een rechte lijn, zonder auto die in de file kan staan.

De vliegende auto uit Brabant

De inzet van drones is niet nieuw, zegt de verslaggever: in China en de VS worden ze al gebruikt voor boodschappen en het bezorgen van eten. Na beelden van de vliegende auto van Elon Musk gaat de reportage naar PAL-V, waar Nederland volgens de video al verder is dan de Amerikanen. De auto is in een paar minuten om te bouwen tot vliegend voertuig; als laatste stap klapt de propeller uit. Het Brabantse bedrijf werkt sinds 2008 aan het ontwerp en kreeg toestemming om zijn eerste vliegende auto's te gaan bouwen. De video noemt daarbij een aantal van 250. Directeur Robert Dingemanse spreekt van de low altitude economy, de term die in China wordt gebruikt voor de volgende grote golf aan economische groei na AI. Bedrijvigheid verplaatst zich volgens die gedachte van de weg en het water naar de lucht, met drones voor pakjes en grotere drones waar mensen in zitten.

Wat het lage luchtruim is

Joost Vreeken van het NLR, die onderzoek doet naar de toekomst van de onbemande luchtvaart, verwacht dat de kleine drones van nu blijven bestaan en dat er grotere bijkomen voor zwaardere lading. Ze gaan vliegen in het lage luchtruim, volgens de video het deel van de lucht direct boven ons tot ongeveer 150 meter hoogte. Ook helikopters met speciale toestemming vliegen daar, zoals de traumahelikopter. Op de meeste plekken is er geen luchtverkeersleiding: piloten vliegen vaak op zicht en wijken uit als ze iets zien aankomen. Dat is beperkend, klinkt het. De eerstvolgende stap is vliegen buiten zicht van de piloot, wat onder meer wordt getest in een ministad van containers. Daar kijken onderzoekers wat er gebeurt als een gebouw de drone aan het zicht onttrekt en hoe de navigatie robuuster kan worden.

Van één drone naar een landelijk netwerk

In Meppel wordt hier al een jaar mee getest. De drone vliegt in principe vanzelf, terwijl een piloot in Den Haag alles controleert. Het gaat nu om één drone tussen twee ziekenhuizen in een gesloten luchtruim. Het einddoel dat de video noemt is een landelijk dekkend netwerk van medische drones, met zo'n 40 toestellen tegelijk in de lucht, misschien samen met andere drones en vliegende auto's. Na een jaar testen is de drone gemiddeld zo'n 8 minuten sneller dan vervoer over de weg. Isala-medewerker Klaas Henk ter Steege legt uit dat een arts bij snelle bloeduitslagen ook sneller een therapie kan inzetten, soms een kwestie van minuten om schade te voorkomen en een patiënt stabiel te krijgen.

Vliegen in de PAL-V

De verslaggever probeert zelf hoe sturen in de PAL-V werkt, met de stuurknuppel en de horizon in het zicht. Opstijgen en landen gebeurt op speciale airstrips. Er wordt op zicht gevlogen, met radiocontact met ander verkeer en de verkeerstoren. Drukte in de lucht is bij PAL-V nog geen reden tot zorg, al wordt er met highways in the sky ook nagedacht over vaste routes als het veel drukker wordt. Het bedrijf richt zich vooral op specialisten als de brandweer en de kustwacht, op plekken waar wegen ontbreken. Vliegen vraagt een vliegbrevet en 300.000 euro. Massa wordt het volgens PAL-V nooit, omdat luchtvaarttechniek duurder is, maar het kan wel een grotere groep bereiken als service, bijvoorbeeld als taxidienst of kleine airline.

Digitale verkeersleiding

Voor uitbreiding moet al het luchtverkeer digitaal zichtbaar worden. De video toont een scherm met vliegtuigjes, helikopters, luchtballonnen en paramotorvliegers. De video schetst een soort digitale verkeersleiding, waarbij een systeem en geen persoon het luchtruim coördineert en bijvoorbeeld ruimte maakt als de traumahelikopter eraan komt. Daarvoor moet elk luchtvaartuig de juiste techniek aan boord hebben. Hier blijft het nog op steken: niet al het verkeer maakt zichzelf zichtbaar en systemen die de ogen van een piloot aan boord vervangen zijn nog niet commercieel verkrijgbaar. Aan het slot klinkt de verwachting dat de inzet over 10 tot 20 jaar gangbaar is, ook voor organen over langere afstand. Over 30 tot 40 jaar zouden flydrive-voertuigen en zitten in een drone heel normaal zijn en vliegen zulke toestellen volledig autonoom, zonder dat er nog een brevet nodig is.