Het Noord-Brabantse Pal-V heeft van de Europese luchtvaartautoriteit EASA een productiegoedkeuring gekregen voor de Liberty, een voertuig dat zowel de weg op mag als de lucht in. Daarmee is het bedrijf naar eigen zeggen de eerste ter wereld met zowel een auto- als een luchtvaartgoedkeuring voor de bouw van een vliegende auto. Directeur Robert Dingemanse benadrukte bij de bekendmaking dat er twintig jaar ontwikkeling aan voorafging.

Geen quadcopter, maar een gyroplane

Wie bij een vliegende auto denkt aan verticaal opstijgen komt bedrogen uit. De Liberty vliegt als gyroplane: de rotor draait mee in de luchtstroom en levert de lift, terwijl een propeller achterop voor de voorwaartse stuwkracht zorgt. Dat betekent dat het toestel een aanloop nodig heeft en dus niet zomaar vanaf een parkeerplaats de lucht in gaat. Opstijgen en landen gebeurt op een airstrip.

Op de weg is het een driewieler met inklapbare rotorbladen. De omschakeling van rijden naar vliegen kost volgens de fabrikant ongeveer vijf minuten. In de lucht haalt het toestel rond de 180 kilometer per uur met een bereik van zo'n 500 kilometer; over de weg ligt de topsnelheid lager en het bereik juist een stuk hoger.

Rijbewijs is niet genoeg

Voor de luchtvaartkant is dit het belangrijkste punt: een rijbewijs volstaat alleen voor de weg. Om ermee te vliegen is een privévliegbewijs met een bevoegdheid voor gyroplanes nodig. Dat traject bestaat uit theorie en praktijk, waarbij doorgaans dertig tot veertig vlieguren worden gerekend voordat het examen in beeld komt.

Dat is geen formaliteit. Een gyroplane vliegt wezenlijk anders dan een vast-vleugeltoestel: de rotor mag nooit te veel snelheid verliezen, en de bediening in de landing vraagt eigen techniek. Volgens Pal-V is ongeveer tachtig procent van de kopers nieuw in de luchtvaart; een deel van hen is inmiddels aan de opleiding begonnen bij de eigen academie van de fabrikant.

Het luchtruim is de echte beperking

Ook met brevet en toestel blijft de vraag waar je precies mag vliegen. Luchtvaartdeskundigen wijzen erop dat het Nederlandse luchtruim vol is en dat je niet overal zomaar mag vliegen. Rond luchthavens, boven bebouwing en in gecontroleerd gebied gelden strikte regels, en die veranderen niet omdat een toestel toevallig ook een kenteken heeft.

Dat verklaart meteen waar de eerste exemplaren naartoe gaan. Ongeveer de helft van de bestellingen komt van hulpdiensten zoals brandweer, politie en defensie, die snel bij moeilijk bereikbare locaties willen komen. De rest gaat naar specialisten die het voor hun werk gebruiken en naar particulieren. De meeste orders komen uit het buitenland.

Wat er nog moet gebeuren

De productiegoedkeuring is niet hetzelfde als toestemming om te vliegen. Pal-V begint nu met het bouwen van de eerste exemplaren, die daarna opnieuw uitgebreid getest worden om aan te tonen dat ze aan alle eisen voldoen. Dat traject duurt naar verwachting nog ongeveer anderhalf jaar. Als alles volgens plan verloopt, gaan de eerste toestellen in 2028 de lucht in.

De prijzen liggen tussen de 299.000 en 499.000 euro. Er zijn inmiddels ruim 250 exemplaren verkocht, terwijl de productie voorlopig beperkt blijft tot honderd stuks per jaar.

Wat het betekent voor vliegers

Voor wie in de luchtvaart werkt of een opleiding overweegt, is dit vooral interessant als signaal. Een nieuwe categorie toestellen die zowel onder auto- als luchtvaartregels valt, dwingt regelgevers om die twee werelden op elkaar te laten aansluiten. En het zet de gyroplane-bevoegdheid, tot nu toe een niche binnen de kleine luchtvaart, onverwacht in de schijnwerpers.