De Amerikaanse luchtvaartautoriteit FAA is begonnen met het vervangen van de systemen met floppy's waarmee luchtverkeersleiders nog weer- en andere operationele informatie verwerken 1. Het nieuwe Enterprise Information Display System (E-IDS) vervangt vier systemen uit de jaren tachtig die op meer dan vierhonderd FAA-locaties staan, maakte transportminister Sean Duffy op 5 november 2026 bekend 1. De FAA wil E-IDS uiterlijk eind 2028 op 435 locaties hebben geïnstalleerd 1. Ook in Nederland en België wordt de verkeersleiding vernieuwd: LVNL wil eind 2028 volledig overstappen op het nieuwe systeem iCAS en skeyes bereidt de volgende upgrade van zijn systeem TopSky voor 23.

Wat E-IDS vervangt

De FAA beschrijft E-IDS als een digitaal informatiebord dat de operationele informatie voor verkeersleiders op één plek zet 1. Het gaat om meldingen over storingen aan apparatuur, de verkeerssituatie, de gevolgen van het weer en adviezen 1. Volgens de FAA verbetert E-IDS ook het verzamelen en verspreiden van pilotenrapporten over het weer (PIREP's) en Notices to Airmen (NOTAM's) 1. De eerste vijf locaties zijn de luchthavens van Atlantic City, Nashville en Rochester en de datacentra in Atlanta en Salt Lake City 1.

FAA-topman Bryan Bedford zegt dat verkeersleiders met E-IDS vluchtwaarschuwingen, de tijden waarop luchtruim beperkt is en pilotenrapporten direct met elkaar kunnen delen in het hele Amerikaanse luchtruim 1. Floppy's worden al ruim 25 jaar nauwelijks meer gebruikt en sinds 2011 niet meer in grote aantallen gemaakt, meldt Reuters 4. Het Amerikaanse Congres trok 300 miljoen dollar uit voor Enterprise Information Display Systems in de begrotingswet van 4 juli 2025 5. De eerste fase van E-IDS was in 2024 een van de drie moderniseringsprojecten die het Government Accountability Office (GAO), de Amerikaanse rekenkamer, nader onderzocht 6.

E-IDS is een onderdeel van een groter programma dat de FAA het Brand New Air Traffic Control System noemt 1. In mei 2026 vertelde Bedford aan CBS News dat 313 FAA-locaties in feite nog op Compaq-computers draaien. Het huidige systeem werkt volgens hem betrouwbaar en veilig, maar niet efficiënt 7.

Oud tegenover nieuw: wat de FAA vervangt

De tabel zet de belangrijkste vervangingen op een rij. De stand komt uit de bekendmaking van 5 november, behalve bij automatisering en NOTAM's: die cijfers komen uit 2025 189.

Voor de automatisering gebruikt de FAA nu En Route Automation Modernization (ERAM) in alle 20 Air Route Traffic Control Centers en het Standard Terminal Automation Replacement System (STARS) in de naderingsverkeersleidingen (TRACONs) en torens. De FAA wil die twee vervangen door één Common Automation Platform 8.

Budget, planning en hoofdintegrator Peraton

Duffy presenteerde het moderniseringsplan op 8 mei 2025. Het omvat nieuwe glasvezel-, draadloze en satellietverbindingen op meer dan 4600 locaties, 25.000 nieuwe radio's, 475 nieuwe spraakschakelaars, de vervanging van 618 radars, zes nieuwe verkeersleidingscentra en één gezamenlijk platform voor torens, TRACONs en centra 10. De begrotingswet van 4 juli 2025 stelt het geld beschikbaar tot 30 september 2029 5. De grootste posten zijn 4,75 miljard dollar voor verbindingen, 3 miljard dollar voor nieuwe radars, 1,9 miljard dollar voor een nieuw en-routecentrum en 1 miljard dollar voor de vernieuwing en samenvoeging van TRACONs 5. Alle veertien posten in dat wetsartikel komen samen uit op ongeveer 12,5 miljard dollar, wat de FAA een eerste aanbetaling noemt 511.

Op 4 december 2025 wees de FAA Peraton aan als hoofdintegrator (prime integrator), die samen met het ministerie van Transport en de FAA de uitrol leidt 11. Als eerste taken kreeg Peraton de overstap van de resterende koperen lijnen naar glasvezel en de bouw van een nieuw digitaal commandocentrum, met als doel het nieuwe systeem eind 2028 in gebruik te hebben 11. Bedford zei toen dat de FAA nog 20 miljard dollar extra nodig heeft om het werk af te maken 11. In september 2026 kondigde Duffy volgens Reuters aan dat de regering het Congres om nog eens 30 miljard dollar zou vragen 124. Volgens AVweb gaat ongeveer 10 miljard dollar naar nieuwe verkeerstorens, 10 miljard dollar naar verbindingen en andere techniek voor de verkeersleiding en 10 miljard dollar naar luchthavens 12.

Eerder: de NOTAM-storing en de storingen bij Newark

Op 11 januari 2023 liet de FAA alle binnenlandse vertrekken in de Verenigde Staten stilleggen nadat het NOTAM-systeem 's nachts was uitgevallen 13. Uit een eerste onderzoek van de FAA bleek dat medewerkers van een aannemer per ongeluk bestanden hadden gewist terwijl ze de synchronisatie tussen de hoofddatabase en een reservedatabase herstelden. De FAA vond tot dan toe geen aanwijzingen voor een cyberaanval 13. In september 2024 meldde de GAO dat de FAA na die storing 51 van haar 138 verkeersleidingssystemen als niet langer houdbaar had beoordeeld en 54 als mogelijk niet langer houdbaar 6.

Op 28 april 2025 verloren verkeersleiders van de Philadelphia TRACON, die het verkeer van Newark Liberty afhandelt, tijdelijk hun radarbeeld en het radiocontact met de vliegtuigen onder hun leiding, meldde de vakbond NATCA 14. Op 9 mei volgde een tweede uitval van ongeveer negentig seconden 15. De FAA kondigde drie nieuwe snelle verbindingen en een tijdelijk reservesysteem in Philadelphia aan voor de periode waarin de verbindingen naar glasvezel worden omgezet 15. Duffy presenteerde zijn plan op 8 mei, tussen die twee storingen in 1015. Lees ook over de tweede storing bij Newark.

Nederland: LVNL vervangt AAA door iCAS

LVNL werkt sinds 1998 met het Amsterdam Advanced Air traffic control system (AAA) 16. De opvolger heet iCAS, wat staat voor iTEC-based Centre Automation System 17. Acht Europese luchtverkeersleidingsorganisaties en de Spaanse leverancier Indra ontwikkelen samen het iTEC-basissysteem, meldt LVNL in zijn jaarverslag over 2025 2. LVNL bouwt iCAS in zijn nieuwe verkeersleidingscentrum Polaris. In oktober 2025 testte LVNL het systeem met actuele vliegplannen van een dagoperatie op Schiphol 2. LVNL neemt iCAS stapsgewijs in gebruik en wil eind 2028 volledig zijn overgestapt. Dan neemt LVNL afscheid van het huidige systeem, dat volgens de organisatie op dat moment meer dan dertig jaar in gebruik zal zijn geweest 2. In mei 2025 verving LVNL ook de radar en de beschermende koepel op de verkeerstoren van Schiphol 2.

België en Maastricht: skeyes en MUAC

De Belgische luchtverkeersleider skeyes vernieuwde in oktober 2024 zijn luchtverkeersbeheersysteem in de verkeerstorens en het verkeersleidingscentrum CANAC 2 grondig met de Mid-Life Upgrade 2 (MLU2) 183. In 2025 kwam de voorbereiding van MLU3, de overstap van TopSky MLU2 naar het TopSky ATC One-platform, in een stroomversnelling 3. Op 30 januari 2025 konden door een storing in het systeem van skeyes geen vliegtuigen landen of vertrekken op Brussels Airport en de luchthavens van Antwerpen, Oostende, Charleroi en Luik. Volgens skeyes was er geen sprake van een hack of virus 19. Technische apparatuur was in 2025 goed voor 44,5 procent van de totale en-routevertraging bij skeyes 3. Voor Luik en Charleroi komt er een digitaal torencentrum in Namen, dat in 2027 operationeel moet worden. Saab Digital Air Traffic Solutions levert de techniek 3.

Boven 24.500 voet neemt EUROCONTROL het over vanuit het Maastricht Upper Area Control Centre (MUAC). Dat centrum leidt het hogere luchtruim boven België, Nederland, Luxemburg en het noordwesten van Duitsland 2021. MUAC vervangt zijn systeem voor vluchtgegevens niet in één keer, maar moderniseert het stap voor stap met een mid-life upgrade om de problemen van een verouderend systeem aan te pakken 21. Het reservesysteem wordt vernieuwd met het KAMI-vluchtgegevenssysteem van Slovenia Control. Dat systeem moet in het eerste kwartaal van 2028 in gebruik zijn 21. In 2025 handelde MUAC 1.829.242 vluchten af 20.

Opleiding en vraag naar luchtverkeersleiders

In de Verenigde Staten nam de FAA in het begrotingsjaar 2026 een recordaantal van 2235 verkeersleiders in opleiding aan. Tot en met 2028 wil de FAA er minstens 8900 aannemen 22. Eind september 2026 had de FAA 11.027 volledig bevoegde verkeersleiders, terwijl ze er 12.563 nodig had voor volledige bezetting, meldt The National News Desk 23.

Bij LVNL is de opleiding tot luchtverkeersleider gratis en krijgen trainees direct salaris, beginnend bij 2767 euro bruto per maand 2425. De Initial Training duurt ongeveer een jaar en vindt grotendeels plaats in Kopenhagen. Daarna volgt op de toekomstige werkplek de Unit Training, die 2 tot 3 jaar duurt 24. In 2025 meldden zich 4121 kandidaten, 31 procent meer dan in 2024. Op 31 december 2025 waren 88 trainees in opleiding. Het slagingspercentage ligt tussen de 60 en 80 procent 2. Door het personeelstekort moest LVNL op de regionale vliegvelden de dienstverlening soms kort beperken. Volgens LVNL duurt het nog enkele jaren voordat alle units weer volledig bezet zijn 2. Lees ook hoe lang het duurt om een luchtverkeersleider op te leiden.

In 2025 begonnen bij skeyes 38 aspirant-luchtverkeersleiders aan hun opleiding en kwamen 15 nieuw opgeleide luchtverkeersleiders de operationele teams versterken 3. Lees ook hoe je luchtverkeersleider wordt bij skeyes. MUAC wil de komende jaren meer dan honderd studenten werven. De eerste groep van tien rondde in 2025 de basisopleiding bij GATE Aviation Training in Kopenhagen af 20.