Twee toestellen van de Britse luchtmacht RAF zijn in februari boven de Noordzee op korte afstand gepasseerd door een object dat de bemanningen niet konden thuisbrengen. Op 18 februari ging een klein zwart, rond object volgens de piloot 100 tot 150 voet recht over een Airbus Voyager-tanker die een Typhoon bijtankte. Vijf dagen later zag een Typhoon-piloot een zwart rond object ter grootte van een autoband ongeveer 300 voet boven zijn toestel langskomen. Beide meldingen zijn behandeld als Airprox door de UK Airprox Board, die in beide gevallen niet kon vaststellen wat het object was 1. The Telegraph bracht de voorvallen half oktober naar buiten op basis van incidentverslagen en radio-opnamen 2.

18 februari: Voyager tijdens het bijtanken

De Voyager vloog om 10.15 uur UTC op vliegniveau 160, ongeveer 32 zeemijl noordnoordoost van Cromer aan de kust van Norfolk, in ongecontroleerd luchtruim (klasse G) en bij goed zicht. De tanker had een Typhoon aan de slang. De piloot op de stoel van de gezagvoerder, op dat moment niet de vliegende vlieger, zag iets recht voor het toestel en had het maar enkele seconden in zicht: een zwart, rond object dat ongeveer 100 tot 150 voet recht boven de Voyager doorging. "The proximity was such that it made them instinctively duck", staat in het rapport 1. Niemand anders in de cockpit zag het, maar een van de Typhoon-piloten wel; die was het eens met de beschrijving, de richting en de afstand 1.

De bemanning meldde het aan de militaire verkeersleiding van Swanwick als een mogelijke drone. De verkeersleider zag niets op de radar, noteerde de coördinaten, gaf die direct door aan de militaire noodcel en waarschuwde een andere formatie die zich bij de tanker zou voegen 1. Volgens The Telegraph zei de gezagvoerder over de radio: "Uh yeah, just had something go overhead of us, potential drone at one seven zero, have you got anything on your screen?" De krant noemt daarom een hoogte van 17.000 voet; het Airprox-rapport vermeldt vliegniveau 160 binnen een gereserveerd hoogteblok van FL140 tot FL170 21. Na afloop schreef de piloot dat het "impossible to positively identify" was als drone en dat het ook een ballon of iets vergelijkbaars kon zijn 1. De vlucht werd voortgezet zonder verdere waarnemingen.

23 februari: Typhoon in een oefengebied

Het tweede voorval gebeurde om 15.21 uur UTC in militair oefengebied D323A boven de Noordzee, voor de Engelse oostkust. Een Typhoon oefende daar luchtgevechten met een ander toestel en vloog recht en horizontaal op 12.000 voet met 300 knopen, toen de piloot een rond zwart object "similar in size to a car tyre" direct boven zich zag passeren, volgens zijn schatting ongeveer 300 voet hoger, op oostelijke koers 1. De piloot vloog weg van de plek en meldde de Airprox enkele minuten later aan Swanwick; aan de verkeersleider noemde hij 200 voet en een eigen hoogte van 12.500 voet 1. Volgens The Telegraph meldde de verkeersleider het voorval bij de politie van North Yorkshire en vond een intern onderzoek geen oorzakelijke factoren, omdat de Airprox buiten de frequentie plaatsvond en het object niet op de radar te zien was 2.

Wat de autoriteiten zeggen

De UK Airprox Board beoordeelde beide meldingen in haar vergadering van 22 april 2026 en rubriceerde ze als onbekend object, niet als drone: de beschrijving was volgens de Board onvoldoende om vast te stellen wat het was 1. Het voorval met de Voyager kreeg risicocategorie B, wat betekent dat de veiligheid niet gewaarborgd was. Het voorval met de Typhoon kreeg categorie C: de veiligheid was verminderd, maar er was geen botsingsrisico 14. De piloten zelf schatten het botsingsrisico in als medium (Voyager) en hoog (Typhoon) 1. Een analyse van de militaire luchtverkeersleiding prees de verkeersleider in het eerste geval, omdat die andere vliegers in het gebied direct waarschuwde 1. Volgens The Telegraph concludeerde de RAF dat beide piloten juist hadden gehandeld en lopen er meerdere externe onderzoeken 2.

Het Britse ministerie van Defensie ging tegenover The Telegraph niet in op de twee voorvallen zelf. Een woordvoerder zei dat Defensie waakzaam blijft en dat "reports of drones sightings are not necessarily hostile". Bij een geloofwaardige dreiging heeft Defensie volgens hem middelen om op te treden; over specifieke dreigingsanalyses doet het ministerie geen uitspraken 2. De krant schrijft dat er geen bewijs is dat de waarnemingen met een vijandige staat te maken hebben 2.

Wat is een Airprox en hoe meld je die?

Een Airprox is een situatie waarin volgens een vlieger of verkeersleider de afstand tussen luchtvaartuigen, hun posities en hun snelheden zo waren dat de veiligheid in gevaar was of had kunnen zijn 5. Het is dus een oordeel van de betrokkenen zelf en geen vaste afstandsnorm. In het Verenigd Koninkrijk meld je een Airprox het liefst direct over de radio bij de verkeersleiding en daarna schriftelijk, volgens de procedures in de Britse AIP (ENR 1.14). Civiele vliegers gebruiken het online formulier van de UK Airprox Board; militaire vliegers en verkeersleiders dienen binnen 24 uur een Defence Air Safety Occurrence Report (DASOR) in 65. De Board onderzoekt elke melding, bepaalt de bijdragende factoren en kent een risicocategorie toe van A (ernstig botsingsrisico) tot E (normale procedures en marges golden) 4.

Voor vliegers in Nederland en België valt een bijna-botsing met een drone, ballon of onbekend object onder de Europese meldplicht voor voorvallen in de burgerluchtvaart (verordening 376/2014). Meld het eerst aan de verkeersleiding, zodat andere vliegers gewaarschuwd kunnen worden, en dien daarna een melding in bij de nationale autoriteit 7. Noteer zo snel mogelijk tijd, positie, hoogte, koers, de geschatte afstand, de kleur, vorm en grootte van het object en de bewegingsrichting. Juist die details bepalen later of een object als drone of als onbekend wordt geclassificeerd 3.

Waarom een object niet op de radar staat

Dat de verkeersleiding niets zag, is bij zulke kleine objecten eerder regel dan uitzondering. Secundaire radar ziet alleen toestellen met een transponder die antwoord geeft; een drone, ballon of ander klein object zonder transponder bestaat voor dat systeem niet. Primaire radar werkt op de weerkaatsing van het radarsignaal, maar een klein object van kunststof of rubber geeft weinig echo. Radarsystemen filteren bovendien kleine en langzame echo's weg om het scherm vrij te houden van vogels, regen en andere ruis. Een object ter grootte van een autoband kan daardoor dicht bij een groot toestel vliegen zonder dat de verkeersleider het ziet. Ook in een van de andere meldingen die de Board in dezelfde vergadering behandelde, een drone bij een nadering op Heathrow, vond de radaranalyse geen primaire of secundaire contacten 1.

Drones, ballonnen en onbekende objecten in de statistiek

De UK Airprox Board deelt meldingen van kleine onbemande objecten in vier groepen in: drones, ballonnen (van speelgoedballonnen tot weer- en onderzoeksballonnen), modelvliegtuigen en onbekende objecten 3. Omdat zo'n ontmoeting meestal maar een paar seconden duurt, hangt de indeling sterk af van de woorden van de melder. Beschrijft een vlieger iets met duidelijke kenmerken van een drone, zoals vier rotoren, dan telt de Board het als drone; kan hij alleen "een object" beschrijven, dan wordt het een onbekend object 3. De Board erkent zelf dat sommige onbekende objecten waarschijnlijk drones waren en omgekeerd 3.

In de vergadering van 22 april behandelde de Board vier van zulke meldingen: naast de twee RAF-voorvallen twee drones bij Heathrow, waarvan er een vlak naast een Boeing 787 in de korte finale passeerde en de hoogste risicocategorie A kreeg 1. Ter vergelijking: drones in de open categorie mogen in het Verenigd Koninkrijk niet hoger dan 400 voet vliegen. Als het object op 18 februari een drone was, vloog het dus ongeveer veertig keer zo hoog als die grens 12. Wij schreven eerder over een bijna-botsing tussen een drone en een Boeing 737 bij Newark en over de nieuwe regels voor drones in civiele CTR's.