KLM Cityhopper heeft de ERAA Innovation Award 2026 gewonnen. De European Regions Airline Association (ERAA), de vereniging van Europese regionale luchtvaartmaatschappijen, reikte de prijs uit tijdens haar algemene vergadering van 6 tot en met 8 oktober in Belfast. Volgens ERAA krijgt de regionale dochter van KLM de prijs omdat zij innovatie gebruikt om haar operatie sterker te maken. Up in the Sky brengt de prijs in verband met een opvallend project: anderhalf tot bijna twee jaar stonden vier vrijwel nieuwe Embraer 195-E2's van KLM Cityhopper volledig ingepakt op Twente Airport.

De prijs en de jury

ERAA vertegenwoordigt volgens haar eigen site meer dan vijftig luchtvaartmaatschappijen en meer dan 150 andere leden, zoals fabrikanten, luchthavens en leveranciers. Elk jaar kiest de vereniging winnaars in een aantal categorieën. Dit jaar werd het Noorse Widerøe uitgeroepen tot ERAA Airline of the Year en won het ook de prijs voor regionale verbindingen. ASL Airlines Ireland kreeg de prijs voor personeel en bedrijfscultuur en het Franse HOP! de duurzaamheidsprijs.

Over KLM Cityhopper schrijft ERAA dat de maatschappij met creatieve engineering, voorspellende technologie en samenwerking in de hele sector oplossingen heeft ingevoerd die de operatie veerkrachtiger, efficiënter en duurzamer maken. Welke projecten de jury precies heeft beoordeeld, staat niet in het persbericht, en wie er in de jury zaten, maakt ERAA niet bekend. Up in the Sky schrijft dat de jury de manier erkende waarop KLM Cityhopper vliegtuigen beschermt tijdens langdurige stilstand, en koppelt de prijs aan het inpakken in Twente.

"Innovatie zit in het DNA van KLM Cityhopper", zei managing director Maarten Koopmans in het persbericht van ERAA. "We zijn er trots op dat we binnen de KLM-groep een pioniersrol spelen door nieuwe oplossingen voor complexe operationele en duurzaamheidsvraagstukken te testen en in te voeren." Koopmans is volgens de site van ERAA ook vicevoorzitter van de vereniging.

Waarom vier nieuwe Embraers aan de grond kwamen

De Embraer 195-E2's van KLM Cityhopper vliegen met Geared Turbofan-motoren (GTF) van Pratt & Whitney. Door een fout in het poedermetaal waarmee bepaalde motoronderdelen worden gemaakt, moesten wereldwijd grote aantallen van die motoren extra worden geïnspecteerd. Volgens een woordvoerder van KLM was vooral de capaciteit van de werkplaatsen van Pratt & Whitney het probleem. "Wereldwijd gaat het om zo'n 3300 motoren die op zeven onderdelen moeten worden geïnspecteerd", zei fleetmanager Gertjan Lichtenveldt van KLM Cityhopper in een interview dat Twente Airport op zijn site publiceerde. Het probleem speelde volgens hem destijds bij 18 van de 22 E2's van KLM Cityhopper. In april vertelde hij Up in the Sky dat een motor voor de werkplaatsbeurt en de wachttijd bij elkaar ongeveer een jaar weg was. De maatschappij heeft standaard vier reservemotoren, en dat was niet genoeg.

KLM Cityhopper koos er daarom voor een aantal E2's uit de operatie te halen en hun motoren te gebruiken om de rest van de vloot in de lucht te houden. In eerste instantie werd volgens Lichtenveldt rekening gehouden met elf vliegtuigen, uiteindelijk werden het er vier. Schiphol viel af wegens ruimtegebrek, en ook andere opslaglocaties zaten vol of waren ongeschikt. "Restte de Nederlandse woestijn: Twente", grapte Lichtenveldt tegen Up in the Sky.

Een cocon met een eigen klimaat

Op 11 juni 2024 landden de PH-NXA en de PH-NXD op Twente Airport, op 24 september volgde de PH-NXE en op 15 november de PH-NXB. Voordat de toestellen werden weggezet, haalden technici volgens de instructies van Embraer de motoren, de hulpmotoren (APU's) en de accu's eruit. Daarna werd elk vliegtuig volgens KLM volledig ingepakt in een speciale folie om de buitenkant en de cabine te beschermen tegen het weer. Het inpakken duurde per toestel zes weken.

Het inpakken werd gedaan door Cocoon Holland uit Hoofddorp, dat eerder al onverkochte Fokkers inpakte. Rond het vliegtuig komt eerst een frame van buizen, zodat er ruimte blijft tussen de romp en de folie. Daarover komen meerdere lagen spuitbare kunststof. Binnen die cocon wordt lucht rondgepompt die de luchtvochtigheid laag houdt; volgens Lichtenveldt tussen de 35 en 40 procent. "In de cocoon wordt de luchtvochtigheid beheerst, zodat het hele vliegtuig als een soort tijdcapsule netjes bewaard blijft", zei hij tegen RTV Oost. Zolang de toestellen ingepakt stonden, werd in elk geval in het begin elke week een brandstofmonster genomen om te controleren of er geen schimmel in de tanks ontstond. Die schimmel is volgens Up in the Sky nooit gevonden. Omdat KLM Cityhopper afweek van de gebruikelijke werkwijze, vroeg de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) volgens Lichtenveldt om aanvullende technische voorschriften van Embraer.

Operatie Borboleta

In april meldde KLM dat de beschikbaarheid van motoren weer op peil was. Al op 13 maart vertrok de PH-NXB als eerste uit Twente, naar een onderhoudsbedrijf voor Embraers in Bratislava. Daar krijgen de toestellen een C-check, hoewel ze nog maar iets meer dan 4000 vlieguren hebben. "Wij willen zeker weten dat ze helemaal in goede staat zijn zodra ze terugkeren in de vloot", zei Lichtenveldt. In april werd de PH-NXA uitgepakt. Vanaf dat moment sprak KLM Cityhopper niet meer over het Cocoon Project, maar over Operatie Borboleta, Portugees voor vlinder. Uitpakken gaat veel sneller dan inpakken: volgens Up in the Sky duurt het drie dagen. Daarna krijgt een toestel weer wielen, motoren, een APU en accu's, een uitgebreide controle en een luchtwaardigheidsinspectie, en volgens KLM ook wifi.

"Als je een vliegtuig normaal voor een langere tijd wegzet, stinkt het meestal", zei Lichtenveldt tegen RTV Oost. "Maar met deze vliegtuigen is niks aan de hand. Net alsof je er gisteren nog in geweest bent." Eind augustus vlogen de PH-NXA en de PH-NXB weer, stond de PH-NXD in Bratislava en was ook de laatste cocon in Twente verwijderd. Volgens Up in the Sky zijn de cocons inmiddels allemaal weg en zijn de Embraers weer inzetbaar.

Van vliegbasis naar testterrein

Dat de keuze op Twente viel, is niet zo vreemd als het lijkt. Het vliegveld bij Enschede werd in 1931 geopend en was na de Tweede Wereldoorlog decennialang een militaire vliegbasis. Op 1 januari 2008 ging het dicht voor alle vliegverkeer. Sinds 2017 is Twente Airport weer open voor onder meer privé- en zakenvliegtuigen, en de luchthaven maakt deel uit van Technology Base, waar ook wordt getest, getraind en onderhoud gedaan. Tijdens de coronacrisis werden er volgens de luchthaven extra opstelplaatsen aangelegd, vooral voor grote toestellen. Het bedrijf AELS ontmantelt er vliegtuigen; volgens Up in the Sky stuurt KLM de komende jaren tientallen Boeing 737's naar Twente voor ontmanteling en recycling.

Wat KLM Cityhopper nog meer doet

KLM Cityhopper vliegt met Embraer-toestellen op Europese bestemmingen vanaf Schiphol; het eerste exemplaar van de 195-E2 kwam in februari 2021. Naast het inpakken in Twente werkte de maatschappij de afgelopen jaren ook aan andere technische projecten. Met het databedrijf LINKIT ontwikkelde zij modellen die op basis van vluchtdata voorspellen wanneer onderhoud nodig is. Begin september meldde Smart Airport Systems, dat het TaxiBot-programma mede uitvoert, dat KLM Cityhopper op Schiphol de eerste passagiersvlucht met een Embraer had uitgevoerd waarbij een TaxiBot werd gebruikt, een sleepvoertuig dat de vlieger zelf vanuit de cockpit bestuurt, zodat de hoofdmotoren tijdens het taxiën grotendeels uit kunnen blijven.

Wat het betekent voor vliegers

Voor verkeersvliegers en technici laat het project zien hoeveel er komt kijken bij een vliegtuig dat lang stilstaat. De overvlucht naar Twente was geen routineklus: het vliegveld hoort niet bij de bestemmingen van KLM Cityhopper, en volgens projectmanager Jeroen van Eijk moest er een vliegplan op zicht (VFR) worden gemaakt. Voor de overvlucht na het uitpakken moest Embraer volgens Lichtenveldt aangeven of er beperkingen golden, bijvoorbeeld voor hoogte en snelheid. Wie overweegt bij KLM Cityhopper te solliciteren, leest meer in ons antwoord over de sollicitatie als piloot bij KLM Cityhopper en over je carrière bij de maatschappij. Over de bredere gevolgen van de motorproblemen lees je meer in ons antwoord over de impact van de GTF-motorproblemen op airlines en in ons artikel over de vluchten die KLM deze winter schrapt.