Israël heeft een piloot van United Airlines verboden om als bemanningslid naar Israël te vliegen. Dat meldde de Israëlische zender N12 woensdag op basis van een brief van het Israëlische ministerie van Verkeer 12. Aanleiding zijn berichten van andere gebruikers op X, waarin wordt beweerd dat de piloot steun heeft uitgesproken voor het Iraanse regime, de Revolutionaire Garde en Hezbollah. Die beweringen zijn niet onafhankelijk bevestigd 31. United heeft volgens N12 schriftelijk bevestigd dat het de instructie heeft ontvangen 2. In de praktijk verandert er weinig: volgens United vliegt de piloot alleen binnen de Verenigde Staten en tussen de VS en Canada 1.

Hoe het besluit tot stand kwam

De zaak begon bij het Israëlische ministerie van Diasporazaken en Bestrijding van Antisemitisme. Volgens ynet stuurde de directeur-generaal van dat ministerie op 19 oktober een brief aan het hoofd van de binnenlandse veiligheidsdienst Shin Bet en aan de directeur-generaal van het ministerie van Verkeer, met onder meer de Israëlische luchthavenautoriteit in kopie 3. "Gezien de gevoelige functie van de piloot bij een internationale luchtvaartmaatschappij vraagt deze informatie om een professionele veiligheidsbeoordeling", schreef het ministerie volgens N12 2.

Het ministerie van Verkeer legde de informatie volgens The Times of Israel voor aan de Mossad en de Shin Bet 1. "Het advies van de bevoegde instanties was duidelijk: hem niet als bemanningslid tot Israël toelaten", schreef het ministerie volgens N12. Daarop is United officieel geïnformeerd dat de piloot "absoluut geen toegang heeft tot het Israëlische luchtruim" 21.

Waar de beweringen vandaan komen

Het ministerie van Diasporazaken baseerde zijn melding op twee berichten op X van andere gebruikers 32. In een van die berichten staat volgens N12 dat de piloot een video plaatste waarin hij een lied zong over de Iraanse raketaanval op Tel Aviv. Een ander bericht stelt dat hij ook steun zou hebben uitgesproken voor de aanval van Hamas op 7 oktober 2023 2. Een van de berichten riep United op om de piloot te onderzoeken 3. Berichten van de piloot zelf zaten volgens ynet en The Times of Israel niet bij de informatie die de Israëlische instanties kregen 31.

De piloot is volgens N12 van Iraanse afkomst en woont vermoedelijk in Dubai 2. Volgens de berichten op X vloog hij eerder voor flydubai 32. Een reactie van de piloot zelf is niet bekend.

Wat United zegt

United Airlines bevestigde volgens N12 dat de piloot sinds november 2022 bij de maatschappij werkt. Hij is niet bevoegd om op widebodytoestellen te vliegen en voert daarom geen langeafstandsvluchten uit. United zet hem volgens N12 alleen in op binnenlandse vluchten in de VS en op vluchten tussen de VS en Canada 12. De zorg in Israël was dat hij toch als bemanningslid op een vlucht naar Israël terecht zou kunnen komen 2.

Volgens ynet is niet duidelijk of de piloot ooit naar Israël heeft gevlogen of daarvoor was ingeroosterd. Er is geen geannuleerde vlucht bekend 3. Op vragen van ynet reageerde United bij publicatie nog niet 3. Een reactie van pilotenvakbond ALPA, die de piloten van United vertegenwoordigt, hebben we niet gevonden.

Strengere blik op buitenlandse crews

Het besluit volgt op het incident met flydubai-vlucht FZ1073 van Dubai naar Tel Aviv op 30 september, waarbij de copiloot volgens de Emiraatse autoriteiten de gezagvoerder aanviel 14. Sindsdien kijkt Israël kritischer naar buitenlandse bemanningen. Het nationale centrum tegen antisemitisme, dat onder het ministerie van Diasporazaken valt, breidde zijn monitoring volgens ynet uit naar mensen die een risico voor de luchtvaartbeveiliging kunnen vormen 3. Volgens N12 zoekt Israël ook naar andere piloten die mogelijk vijandig tegenover het land staan 2.

Kort na het incident stuurde het ministerie van Verkeer buitenlandse maatschappijen, ook Amerikaanse, een kennisgeving. Burgers van 27 landen zonder formele diplomatieke betrekkingen met Israël, onder wie Iran, Irak, Libanon, Oman, Pakistan, Qatar en Saudi-Arabië, mogen volgens Channel 12 geen vliegtuig meer naar of van Israël besturen. Dat geldt ook voor bemanningsleden met een dubbele nationaliteit 5. Andere lijsten noemen 31 landen 4. Medio oktober liet Israël een vlucht van Ethiopian Airlines omkeren omdat er een Indonesische piloot aan boord was 6. Daarover schreven we in dit artikel. Hoe Air France en United de regel toepassen, lees je in ons artikel over de Israëlische nationaliteitseis.

Deze zaak is anders. Het gaat niet om een nationaliteit, maar om één persoon, op basis van een veiligheidsadvies. Het ministerie van Verkeer zegt zelf geen inlichtingenwerk of monitoring van sociale media te doen. De bevoegdheid om een piloot van een vlucht te weren staat volgens het ministerie los van de bevoegdheid van de grenscontrole om personen de toegang tot het land te weigeren 3. Eerder zei de beveiligingsafdeling van het ministerie tegen N12 dat ze geen inlichtingendienst is die de achtergrond van buitenlandse crews controleert, en dat ze vertrouwt op de maatschappijen en hun landen 7. Het Verdrag van Chicago geeft staten het recht om regels te stellen voor de toelating van bemanningen tot hun grondgebied, en maatschappijen moeten die regels naleven 8. Hoe Israël buitenlandse piloten screent, beschreven we in ons artikel over de screening van piloten.

Welke Amerikaanse maatschappijen op Tel Aviv vliegen

United vliegt volgens N12 twee keer per dag naar Israël 2. De maatschappij hervatte begin september de verbinding tussen Newark en Tel Aviv. San Francisco volgt volgens planning in maart 2027 9. Delta zou op 6 september weer dagelijks gaan vliegen tussen New York JFK en Tel Aviv. American Airlines vliegt sinds oktober 2023 niet meer op Israël en heeft nog geen datum voor een terugkeer genoemd 9.