Het vliegverkeer in Saoedi-Arabië gaat door, ook nadat twee luchthavens in het zuiden van het land maandagavond 5 oktober zijn aangevallen. De Saoedische luchtvaartautoriteit GACA meldt dat bij de aanvallen op King Abdullah bin Abdulaziz International Airport in Jazan en Najran International Airport drie mensen gewond raakten en dat faciliteiten beschadigd zijn. Volgens Gulf News gaat het om lichtgewonden. De Houthi's in Jemen zeiden maandagavond dat zij doelen in het zuiden van Saoedi-Arabië hadden aangevallen, waaronder luchthavens en militaire locaties.

GACA zegt dat hulpdiensten direct volgens de bestaande noodplannen in actie kwamen. De autoriteit beoordeelt de schade, controleert of de luchthavenfaciliteiten veilig zijn en neemt maatregelen voor passagiers en personeel. Op dinsdag stonden in Jazan volgens Al-Monitor acht vluchten gepland, vanaf het midden van de middag. Op de website van de luchthaven van Najran stonden voor dinsdag geen aankomsten of vertrekken. Waarom daar geen vluchten gepland waren, is niet bekend.

Houthi's waarschuwen maatschappijen

Op 5 oktober waarschuwden de Houthi's internationale maatschappijen om het Saoedische luchtruim te mijden. Hun Humanitarian Operations Coordination Center noemde het Saoedische luchtruim volgens AeroTime een operatiegebied voor hun strijdkrachten, zolang wat zij de Saoedische agressie noemen doorgaat. De waarschuwing noemde geen luchthavens, routes of tijdpad. Ze volgde op een door Saoedi-Arabië gesteund offensief tegen de Houthi's in Jemen.

Wat EASA adviseert

Het Europese luchtvaartagentschap EASA publiceerde op 30 september al een Conflict Zone Information Bulletin (CZIB) voor Saoedi-Arabië. Een CZIB is een advies van EASA, de Europese Commissie en de lidstaten over luchtruim met een hoog risico. Het is gericht aan Europese operators en aan buitenlandse maatschappijen die met een EASA-vergunning van, naar en binnen de EU vliegen. CZIB-2026-09 adviseert om op geen enkele hoogte te vliegen in het deel van FIR Jeddah dat wordt begrensd door de navigatiepunten RIBOK, BOSUT, ISLAM, DEKLO, OBSAM en SILPA en de grens van de FIR. In de rest van FIR Jeddah moeten operators voorzichtig zijn, een actuele risicobeoordeling hebben en voorbereid zijn op instructies van de Saoedische autoriteiten op korte termijn. Het bulletin geldt tot 16 november, tenzij EASA het eerder herziet.

Volgens EASA vielen de Houthi's in september vaker en op meer plaatsen aan, ook infrastructuur die met de luchtvaart te maken heeft. Aanvallen in de omgeving van Riyad, Tabuk en Yanbu laten volgens het agentschap zien dat de groep ook dieper in het land kan toeslaan. De raket- en droneaanvallen en de inzet van luchtverdediging vergroten het risico dat een burgertoestel verkeerd wordt geïdentificeerd, en brengen risico's mee door onderscheppingen en vallend puin. Tegelijk schrijft EASA dat Saoedi-Arabië zijn luchtruim effectief beheert, onder meer met ESCAT (Emergency Security Control of Air Traffic), maar dat de situatie snel kan verslechteren. Voor Jemen geldt al sinds 2017 een CZIB: niet vliegen in FIR Sanaa, behalve op de zeeroutes ten oosten van route B400. EASA verlengde dat advies op 30 september tot 30 april 2027. Eerder schreef Airwork over het EASA-advies voor Iran en over de verlenging voor Iran, Israël en de Golfstaten.

NOTAM's van afzonderlijke landen

Naast EASA publiceren landen eigen waarschuwingen in een NOTAM, een officieel bericht aan luchtvarenden over tijdelijke beperkingen of gevaren. Wat een NOTAM precies is, staat in de kennisbank. Frankrijk vraagt zijn operators met NOTAM LFFF F1996/26 tot 14 oktober om het deel van FIR Jeddah ten zuiden van de routes V31 en L425 en ten oosten van M999 niet in te vliegen, behalve over die routes op FL320 of hoger of voor vluchten van en naar Jeddah. Italië vraagt zijn maatschappijen om verhoogde voorzichtigheid in FIR Jeddah. Saoedi-Arabië meldt zelf sinds 2021 in NOTAM OEJD W0120/21 dat ESCAT in het zuiden van FIR Jeddah actief is. Piloten moeten daar de juiste frequenties uitluisteren en instructies van de luchtverkeersleiding strikt opvolgen.

Op de lijst van de Amerikaanse FAA staan een vliegverbod voor FIR Sanaa (SFAR 115) en een advies voor de Perzische Golf en de Golf van Oman, maar geen aparte maatregel voor Saoedi-Arabië. OPSGROUP deelt Saoedi-Arabië op Safe Airspace in op niveau drie, voorzichtigheid. De organisatie schreef in juli dat het Saoedische luchtruim open is en een van de belangrijkste routes blijft voor verkeer dat het conflictgebied in het Midden-Oosten ontwijkt.

Hoe maatschappijen het risico wegen

Een CZIB is een advies; of een route verantwoord is, beslist de maatschappij zelf. ICAO heeft daarvoor een handleiding, Doc 10084, de Risk Assessment Manual for Civil Aircraft Operations Over or Near Conflict Zones. EASA vraagt operators voor Saoedi-Arabië uitdrukkelijk om een actuele risicobeoordeling, een hoog niveau van contingency planning en het volgen van alle luchtvaartpublicaties over de regio. Hoe politieke overvliegrechten de routeplanning in de regio verder beïnvloeden, lees je in dit kennisbankantwoord.

KLM en andere Europese maatschappijen

KLM vliegt volgens The National tot en met 24 oktober niet op Riyad en Dammam en mijdt het luchtruim van Iran, Irak en Israël en delen van de Perzische Golf. Bij de presentatie van de winterdienstregeling meldde KLM volgens ANP het voornemen om vanaf 25 oktober weer naar Dubai, Riyad en Dammam te vliegen, met de kanttekening dat de invulling afhangt van de situatie in het Midden-Oosten op dat moment. Of dat na de nieuwe aanvallen doorgaat, heeft KLM niet bekendgemaakt. Eerder schrapte KLM de vluchten naar Dubai, Riyad en Dammam tot 17 mei.

Air France vliegt volgens The National tot 24 oktober niet op Riyad. De Italiaanse nationale maatschappij heeft Rome-Riyad hervat, en British Airways vliegt minder vaak op Riyad en heeft de vluchten naar Jeddah stopgezet. Lufthansa zegt bij het hervatten van vluchten in de regio dat de veiligheid van passagiers en bemanning altijd voorop staat en dat routes op korte termijn kunnen wijzigen. Van Transavia, TUI, Saudia, flynas en Emirates heeft Airwork geen verklaring gevonden over de aanvallen of de Houthi-waarschuwing.

Wat dit betekent voor crews

Voor bemanningen op vluchten over of naar Saoedi-Arabië gaat het om de punten die EASA en de Saoedische NOTAM noemen: de afgebakende zone mijden, de actuele NOTAM's in de briefing meenemen en rekening houden met plotselinge instructies onder ESCAT. Volgens OPSGROUP krijgt verkeer dan meestal een route direct het luchtruim uit, of de opdracht om op de dichtstbijzijnde luchthaven te landen. Over de positie van piloten die vluchten naar de regio liever niet maken, schreef Airwork eerder: piloten vrezen represailles bij weigering van Midden-Oosten-vluchten.