Volgens een piloot in 2008 is de medische keuring klasse 1 de eerste stap om piloot te worden8. Zonder een onbeperkte klasse 1 zijn de kansen op een baan vrijwel nihil, omdat de meeste werkgevers een medische keuring zonder beperkingen eisen8. Pas na deze keuring heeft het zin om een opleiding uit te zoeken8.

Een ervaren vlieger raadde in 2010 aan de medische keuring klasse 1 te doen voordat men aan een vliegopleiding begint, omdat de kosten van de keuring niet in verhouding staan tot die van de opleiding9. Selecties van vliegscholen en luchtvaartmaatschappijen verschillen van principe: een vliegschool beoordeelt of je de opleiding kunt afronden, terwijl een maatschappij breder kijkt, onder meer naar geschiktheid als collega en toekomstig gezagvoerder9. Leden adviseren in 2025 om altijd eerst de medische keuring klasse 1 te regelen voordat men aan een vliegopleiding begint13. Selecties van professionele vliegscholen toetsen doorgaans rekenvaardigheid, ruimtelijk inzicht, multitasking en werkgeheugen, aangevuld met persoonlijkheidsvragenlijsten en interviews18.

Een vlieginstructeur hanteerde ongeveer 1 uur grondinstructie per vlieguur en raadt aan elke les voor te bereiden4. Wie aerodynamica en manoeuvres vooraf begrijpt, leert in de lucht veel sneller4. Extra grondinstructie kan dure vlieguren besparen4.

Een goede voorbereiding op de selectieprocedure van vliegscholen omvat interactieve oefeningen voor onder andere planningsopdrachten, technisch inzicht en hand-oog-voetcoördinatie10. Vliegschoolselecties wijzen jaarlijks een aanzienlijk deel van de kandidaten af18. Wie een keer afvalt, krijgt bij veel scholen een wachttijd voordat hij opnieuw mag deelnemen18.

De theoretische kennis voor het EASA Airline Transport Pilot Licence (ATPL) omvat een gestructureerd zelfstudieprogramma van 750 uur10.

Een geïntegreerde opleiding tot verkeersvlieger duurt bij de meeste vliegscholen in Nederland en Europa doorgaans tussen de 18 en 24 maanden11. De volledige opleiding tot verkeersvlieger aan de KLM Flight Academy neemt ongeveer 24 maanden in beslag11. Kies je voor een modulaire opleiding, dan is de tijdsduur doorgaans langer, variërend van 2 tot 4 jaar11.

Voordat je een opleiding bij een buitenlandse school kiest, is het raadzaam te spreken met Nederlandse of Belgische piloten die daar afstudeerden en werk vonden5. Als de school geen dergelijke referenties kan geven, is dat een belangrijk signaal5.

Een ervaren vlieger raadde aspiranten in 2010 aan minimaal een havo-diploma te halen, omdat sommige maatschappijen dit eisen en een hogere vooropleiding de kansen bij de papieren selectie vergroot, ook bij een modulaire opleiding9. Het is raadzaam om niet alleen naar de minimale vooropleidingseisen van een vliegschool te kijken, maar de aannamevereisten van de luchtvaartmaatschappijen te onderzoeken waar men redelijkerwijs terecht kan13. Een piloot adviseert in 2025 om vanuit het doel terug te werken door een lijst te maken van luchtvaartmaatschappijen in de doelregio, inclusief hun trainings- en vooropleidingseisen en of ze modulaire opleidingen accepteren; dit uitzoekwerk kan tot een jaar duren13. Een havo-diploma versneld halen houdt de opties het grootst, omdat men zonder havo in Nederland niet aan de slag komt bij de grote maatschappijen, en wis- en natuurkunde helpen bij de theorieopleiding13.

Parttime zakenjets of turboprops vliegen naast een andere baan is volgens een beroepsvlieger in 2023 niet realistisch5. Je hebt hiervoor dezelfde papieren nodig als voor verkeersvliegtuigen, en typeratings voor zakenvliegtuigen zijn vaak duurder dan voor een A320 of B7375. Bovendien zijn de ervaringseisen voor dergelijke functies fors5.

Een belangrijk risico voor aspirant-piloten is het verlies van het vliegbrevet en daarmee de baan, bijvoorbeeld door achteruitgang van het zicht tijdens de verplichte medische controles12. Het grootste risico na een vliegopleiding is dat men kan eindigen met een hoge studieschuld zonder een baan in de cockpit te vinden12. Een vlieger waarschuwt aspiranten niet te ver vooruit te plannen, omdat de luchtvaartwereld tijdens een opleiding van 2,5 jaar totaal kan veranderen, wat kan leiden tot werk in een ander land, op andere types en met een ander salaris dan oorspronkelijk gepland14. Het gaat volgens hem om het vliegen zelf, niet om het type vliegtuig14.

Volgens een ervaren Amerikaanse instructeur maakt in de VS ongeveer 70% van de starters de vliegopleiding niet af4. Naar zijn schatting komt 8 tot 10% binnen 4 tot 5 jaar goed terecht als piloot4. In Europa is de uitval lager, maar zijn er veel gekwalificeerden zonder vliegbaan4. Commerciële vliegscholen in de VS doen doorgaans geen grading; volgens een ervaren instructeur haalt ongeveer 97% van de instromers uiteindelijk een eerste brevet4. Bij selecties voor cadet-programma's valt volgens een vlieger 95% of meer van de kandidaten af, en dit zijn niet allemaal slecht voorbereide of ongemotiveerde mensen14. Voor het Air France-cadetprogramma is bovendien vloeiend Frans vereist14. Een vlieger raadt aspiranten in 2024 aan om na het vwo eerst een andere hbo- of universitaire opleiding af te ronden als plan B15. Dit advies komt voort uit de cyclische aard van de luchtvaart, waarbij crises zoals COVID werkloosheid onder piloten kunnen veroorzaken15. Van een ATPL-theorie afstandsleerklas van 25 mensen hadden er volgens een forumlid na 4 jaar maar 2 werk als piloot gevonden rond 20104.

De totale opleidingskosten voor verkeersvlieger bij de KLM Flight Academy zijn voor 2026 vastgesteld op € 163.50012. bijgewerkt

Een aspirant in 2024 berekende dat een lening van 100.000 euro over 20 jaar, inclusief Loss of License- en andere verzekeringen, circa 1.200 tot 1.300 euro per maand kost15. Bij een bruto salaris van 4.500 euro (ongeveer 3.000 netto) en 1.000 euro vaste lasten, blijft dan zo'n 800 euro over15. Een integrated ATPL-opleiding bij een Europese vliegschool kost indicatief 80.000 tot 130.000 euro, terwijl een modulaire route indicatief 65.000 tot 100.000 euro kost (prijspeil 2026)21. Kosten voor de medische keuring, examens, buitenlandse huisvesting en soms de type rating komen daar vaak bovenop21.