In Vietnam heeft de politie ingegrepen na filmpjes waarin kinderen zich vastklampen aan de lijn van een grote vlieger en ongeveer tien meter of hoger de lucht in worden getrokken. De beelden gingen begin oktober rond op TikTok en andere sociale media. Op 5 oktober pikten Vietnamese kranten als Tuổi Trẻ, Dân trí en VietNamNet het verhaal op. De clips zijn gefilmd op rijstvelden en bij lotusvijvers in de gemeente Chợ Mới, in de provincie An Giang in de Mekongdelta. Een vliegerfestival was het niet: volgens de gemeente lieten inwoners daar na de rijstoogst vliegers op.

Wat er op de beelden te zien is

Volgens VietNamNet laat een groep mensen een diều sáo op, een groot type Vietnamese vlieger met een spanwijdte tot ongeveer acht meter. In een van de fragmenten pakt een kind de lijn vast en wordt het door de trekkracht van de vlieger van de grond getild. In een ander fragment houden meerdere mensen de lijn samen vast om de vlieger in bedwang te houden. Een kind grijpt de lijn, de anderen laten tegelijk los en de strak getrokken lijn tilt het kind ongeveer tien meter omhoog. Het kind roept dat het eng is, waarop een volwassene roept dat het daarboven maar moet blijven.

Dân trí beschrijft een clip waarin een jongen tientallen meters hoog meer dan vijf minuten in de lucht hangt, en meldt dat hetzelfde met meerdere kinderen werd gedaan. Hoe oud de kinderen zijn en of iemand gewond raakte, vermelden de Vietnamese media niet.

Gemeente en politie grijpen in

De voorzitter van het gemeentebestuur van Chợ Mới, Nguyễn Trọng Trí, zei op 5 oktober tegen Tuổi Trẻ dat inwoners enkele maanden eerder, na het oogsten van de rijst, vliegers oplieten op de velden, en dat dat inmiddels niet meer gebeurt. Volgens de gemeente zijn de clips weken voordat ze viraal gingen gefilmd. Gemeente en politie zijn gaan controleren en voorlichten, en hebben opgedragen dat het hangen aan vliegerlijnen stopt. Ook vroegen ze inwoners om kinderen niet mee te laten doen aan activiteiten die hun leven in gevaar brengen.

De politie stelde vast dat de clips waren geplaatst door een inwoner van de gemeente en nodigde die persoon uit voor een gesprek. Op 6 oktober meldde Tuổi Trẻ dat dat gesprek heeft plaatsgevonden, dat de vliegeraar heeft toegezegd het niet opnieuw te doen en dat de clip is verwijderd.

Waarom een vlieger een kind kan optillen

Een vlieger is in feite een vleugel aan een lijn. De lift volgt dezelfde formule als bij een vliegtuigvleugel: lift is een half maal de luchtdichtheid maal het kwadraat van de windsnelheid maal het oppervlak maal de liftcoëfficiënt. NASA wijst in zijn uitleg over vliegers op twee gevolgen. De lift groeit recht evenredig met het oppervlak van de vlieger, en met het kwadraat van de windsnelheid. Twee keer zoveel wind betekent dus vier keer zoveel kracht.

Een rekenvoorbeeld van Airwork laat zien hoe snel dat oploopt. Bij een stevige wind van 10 meter per seconde, windkracht 5, levert elke vierkante meter effectief draagvlak (oppervlak maal liftcoëfficiënt) op zeeniveau zo'n 61 newton op. Een grote vlieger met 5 tot 10 vierkante meter effectief draagvlak trekt dan met 300 tot 600 newton, vergelijkbaar met het gewicht van 30 tot 60 kilo. Een kind van 25 kilo weegt ongeveer 245 newton. In een vlaag van 15 meter per seconde, windkracht 7, loopt de kracht op tot 700 tot 1.400 newton. Dat sluit aan bij wat de leider van een vliegerclub in Rạch Giá tegen Tuổi Trẻ zei: een diều sáo met een spanwijdte van 6 tot 8 meter kan bij volle wind een voorwerp van ongeveer 200 kilo optillen.

Het gevaar zit vooral in de wisselingen. Omdat de kracht met het kwadraat van de windsnelheid meegroeit, geeft een vlaag een veel grotere ruk dan de windsnelheid doet vermoeden. Wie aan de lijn hangt, heeft geen enkele invloed op wat de vlieger doet. Knapt de lijn, zakt de wind weg of duikt de vlieger, dan valt het kind van grote hoogte. De Vietnamese vliegerkenner waarschuwde precies daarvoor: de wind verandert voortdurend, de vlieger trekt hard, slingert en is moeilijk te beheersen, dus laat nooit iemand aan de lijn hangen.

Eerder: meisje van drie in Taiwan in 2020

Bij de berichtgeving over Chợ Mới haalde Tuổi Trẻ op 7 oktober een ouder geval opnieuw aan, dat sindsdien steeds weer opduikt. Op zondag 30 augustus 2020 raakte een meisje van drie op het internationale vliegerfestival in de havenplaats Nanliao bij Hsinchu in Taiwan verstrikt in de lange staart van een grote oranje vlieger. Een windvlaag tilde haar meters de lucht in, meldden onder meer de BBC, The Guardian en Taiwan News. Omstanders vingen haar op toen de vlieger werd neergehaald. Ze hield er volgens Taiwan News lichte schrammen aan haar gezicht en hals aan.

Volgens het Asian Kite Forum, geciteerd door Taiwan News en The Guardian, had de vlieger snoep moeten uitstrooien voor kinderen. Kinderen werden normaal op afstand gehouden tot een vlieger in de lucht hing, maar de organisatie had de plotselinge windstoten, naar verluidt windkracht 7, niet verwacht. De stad Hsinchu, die het festival organiseerde, legde het hele evenement direct stil. Burgemeester Lin Chih-chien bood publiekelijk excuses aan en kondigde een onderzoek aan om herhaling te voorkomen. De beelden gaan sindsdien regelmatig rond met een verkeerd verhaal erbij. In 2022 ontkrachtte het factcheckteam van de Hong Kong Baptist University een bericht dat ze op een vliegerfestival in het Chinese Weifang zouden zijn gemaakt.

Veiligheid bij grote vliegers

De vliegerclub uit Rạch Giá adviseert om grote vliegers alleen op ruime, open plekken op te laten, lijn en vlieger vooraf te controleren, speciale lijn te gebruiken die de krachten aankan en genoeg mensen in te zetten om de vlieger vast te houden, zodat niemand wordt opgetild of over de grond wordt meegesleurd. Nooit bij vliegvelden, militaire terreinen of hoogspanningslijnen, voegde de clubleider eraan toe. Het festival in Hsinchu liet zien dat niet alleen de lijn een risico is, maar ook een lange staart, en dat toeschouwers en vooral kinderen afstand moeten houden zolang een grote vlieger wordt opgelaten en het hard waait.

Wat de regels in Nederland zeggen

Ook een vlieger valt in Nederland onder de luchtvaartregels. De Regeling kabelvliegers en kleine ballons noemt een kabelvlieger een toestel dat zwaarder is dan lucht, geen motor heeft en met een of meer lijnen aan de grond vastzit. Volgens artikel 2 mag zo'n vlieger niet hoger dan 100 meter boven grond of water. Binnen 3 kilometer van de grens van een luchthaven of zweefvliegterrein mag hij niet op, binnen 5 kilometer van een gecontroleerde luchthaven ook niet. Hetzelfde geldt in laagvlieggebieden en binnen 5 kilometer van militaire laagvliegroutes. Daarnaast moet een vlieger voorrang verlenen aan vliegtuigen, helikopters, zweefvliegtuigen, vrije ballonnen en luchtschepen.

Ook in Vietnam is vliegeren een luchtvaartkwestie. Volgens Tuổi Trẻ onderzocht de politie van Ho Chi Minhstad in augustus drie mensen die vliegers oplieten in een gebied waar dat het opstijgen en landen op de luchthaven Tan Son Nhat kon raken. Tuổi Trẻ wijst er verder op dat Singapore een vergunning eist voor vliegeren binnen 5 kilometer van een luchthaven of luchtmachtbasis, en daarbuiten boven 200 voet.