In de Verenigde Staten heeft Tesla donderdagavond de nieuwe versie van zijn Roadster gepresenteerd, een elektrische sportwagen met stuwers die SpaceX heeft ontwikkeld. Tijdens een livestream vanaf een testterrein van SpaceX in McGregor bij Waco, Texas (VS), reed de auto een gekrulde baan op, hing hij ondersteboven, sprong hij eraf en draaide hij in de lucht voordat hij weer op zijn wielen landde. Topman Elon Musk sprak van een vliegende auto. Wat er werkelijk is aangetoond, is een stuk bescheidener dan die woorden, en voor echt vliegen gelden in de luchtvaart heel andere regels dan op de weg.

Wat Tesla liet zien

De presentatie begon volgens CNBC om 19.55 uur plaatselijke tijd (02.55 uur Nederlandse tijd op vrijdag) en werd uitgezonden via het X-account van Tesla. Naast Musk stonden ontwerpchef Franz von Holzhausen en Lars Moravy, vicepresident voertuigtechniek, op het podium. "Je gaat vanavond gekke dingen zien", zei Musk volgens CNBC, en hij sprak van een samenwerking tussen "het beste autobedrijf en het beste raketbedrijf ter wereld".

In de eerste demonstratie reed de witte tweezitter een steile, omkrullende baan op tot hij ondersteboven hing, schoot van het einde af, draaide een halve slag in de lucht en landde op zijn wielen. "Nou, het werkte", zei Musk daarna volgens Euronews. Moravy legde uit dat een zuigsysteem met ventilatoren onder de auto tot 2 g kan trekken, genoeg om ondersteboven te blijven rijden. "Daarna hebben we wat technologie van SpaceX geleend voor de rest", zei hij. In een tweede demonstratie sprong de auto rijdend over een rij andere Tesla's, waaronder een Cybertruck, een Semi en een Cybercab, meldt TechCrunch.

Ook liet Tesla de acceleratie zien. Een opgenomen test gaf volgens Electrek 1,0 seconde van 0 naar 60 mijl per uur (ongeveer 97 kilometer per uur). Bij een live poging toonde Tesla na problemen met de tijdmeting 0,81 seconde. Dat zijn tijden van Tesla's eigen meting; onafhankelijk gemeten zijn ze niet.

Wat Tesla belooft, maar niet heeft laten zien

Na afloop zette Tesla de uitvoeringen op X. De Performance heet "road ready", heeft twee zitplaatsen en het zuigsysteem. De Thrust is "race ready" en krijgt stuwers achterin die werken met koud gas. De Rocket heet "air ready", heeft één zitplaats en stuwers rondom de auto voor voorwaartse en opwaartse versnelling en draaiingen. Tesla schreef erbij: "Dus ja, hij kan vliegen." Het bedrijf noemt een bereik van meer dan 300 mijl (ruim 480 kilometer), een topsnelheid van meer dan 230 mijl per uur voor de Rocket en acceleratietijden onder 1,6, 0,9 en 0,59 seconde voor de drie versies.

Volgens Moravy gebruikt de auto tien stuwers die worden gevoed uit 600 liter perslucht, meldt TechCrunch. Tesla schreef op X dat elke bruikbare holte in de auto is gevuld met drukvaten van koolstofvezel, het type dat SpaceX in zijn raketten gebruikt. Musk noemde ook "ultrahogedruk-luchttanks" om de auto de lucht in te duwen, aldus AFP. Hoe lang of hoe hoog de auto daarmee kan blijven hangen, heeft Tesla niet gezegd.

Musk zei dat de productie in 2028 begint. Een prijs is niet genoemd. Volgens Reuters vraagt Tesla 50.000 dollar aanbetaling voor de Performance en 250.000 dollar voor de Thrust; de Rocket is alleen op uitnodiging te koop. Volgens Electrek staat op Tesla's eigen Roadster-pagina dat de Rocket niet is goedgekeurd voor de openbare weg. Reuters schreef dat het gebruik en de legaliteit van de sprong- en draaifuncties op de openbare weg niet direct duidelijk waren. Musk zelf grapte volgens Euronews dat het "niet per se een auto is die op veiligheid is geoptimaliseerd".

Negen jaar beloftes

De Roadster is niet nieuw. Tesla toonde de tweede generatie in november 2017 en zei toen dat de leveringen in 2020 zouden beginnen, schrijft Reuters. Musk beloofde destijds een vierzitter met een bereik van 620 mijl (1.000 kilometer). Klanten betaalden 50.000 dollar aanbetaling, of 250.000 dollar voor een van de duizend exemplaren van de Founders Series, meldt TechCrunch. In juni 2018 schreef Musk op Twitter dat een SpaceX-optiepakket ongeveer tien kleine raketstuwers rond de auto zou krijgen, en: "Misschien laten ze een Tesla zelfs vliegen." Daarna schoof de productie volgens TechCrunch in 2020, 2021, 2023 en 2024 op. De presentatie zelf was gepland op 1 oktober, maar werd volgens TechCrunch door zwaar weer twee weken uitgesteld.

Er zat tijdens de demonstraties niemand in de auto. De presentatoren zeiden in de livestream dat de auto voor deze demonstratie "technisch autonoom" reed, "om zeker te weten dat we niemand doden". In de auto zat een pop, Starman genoemd; "voor de duidelijkheid, dat is geen echt mens", zei een van de presentatoren. Vooraf had Electrek, op basis van de nieuwssite The Information, al gemeld dat de demonstratieauto zonder iemand aan boord zou rijden, en dat het oorspronkelijke idee van "bijna een vliegtuig" was teruggebracht tot iets wat dichter bij zweven lag.

Vliegen is in de luchtvaart iets anders dan springen

Voor de luchtvaart is de vraag niet of een auto even los kan komen, maar wanneer hij een luchtvaartuig wordt. De Amerikaanse luchtvaartautoriteit FAA definieert een luchtvaartuig als een apparaat dat wordt gebruikt of bedoeld is om in de lucht te vliegen. Omdat Tesla de Rocket aanprijst met de woorden "hij kan vliegen", ligt die vraag op tafel. Een publieke reactie van de FAA op de presentatie is niet bekend, en Tesla heeft niet gemeld dat het een certificeringstraject is gestart.

De bestaande categorieën passen slecht. Powered-lift is in de Amerikaanse regels een toestel dat verticaal opstijgt en landt op motorkracht en in horizontale vlucht draagkracht haalt uit vaste vleugels. Tesla heeft voor de Roadster geen draagvlakken voor horizontale vlucht beschreven, alleen beweegbare vleugels voor extra grip op het circuit. Voor powered-lift heeft de FAA in november 2024 een tijdelijke speciale regeling (SFAR) voor tien jaar vastgesteld, met regels voor de opleiding van piloten en instructeurs en voor de operatie. De lichtste categorie, ultralight, is bedoeld voor één inzittende en voertuigen met motor die leeg minder dan 254 pond (ongeveer 115 kilo) wegen, ver onder het gewicht van een personenauto. Wat er voor een prototype wel bestaat, is het experimentele luchtwaardigheidsbewijs. Dat wordt afgegeven voor afgebakende doelen, zoals onderzoek en ontwikkeling, demonstraties en luchtraces, en is geen goedkeuring van een ontwerp voor verkoop als gecertificeerd toestel.

In Europa werkt het luchtvaartagentschap EASA voor verticaal opstijgende toestellen met de speciale voorwaarde SC-VTOL uit 2019, voor toestellen met maximaal negen passagiersstoelen en een maximaal startgewicht van 3.175 kilo, met twee niveaus van veiligheidseisen: Basic en Enhanced. Daarnaast zou een bestuurder een vliegbewijs nodig hebben voor de klasse waarin het toestel uiteindelijk valt. Tesla heeft niets gezegd over een vliegbewijs voor kopers.

Hoe ver anderen zijn

De vergelijking met bestaande projecten laat zien hoe lang zo'n traject duurt. Het Amerikaanse Alef Aeronautics kreeg in 2023 van de FAA een speciaal luchtwaardigheidsbewijs voor zijn vliegende auto, volgens de FAA voor beperkte doelen waaronder demonstraties, onderzoek en ontwikkeling. Alef reageerde donderdag met een video waarin zijn toestel over de nieuwe Roadster vliegt en verwelkomde Tesla "in de race om de vliegende auto". Het Nederlandse PAL-V, dat de Liberty bouwt, een auto die verandert in een gyrocopter, ontwikkelt sinds 2008. Het kreeg in 2025 een No Technical Objection van EASA en in september 2026 een Europese goedkeuring als productieorganisatie, maar het toestel zelf moet de vliegcertificering nog afronden. Het Slowaakse Klein Vision kreeg in 2022 een luchtwaardigheidsbewijs van de Slowaakse transportautoriteit voor zijn AirCar, na 70 uur testvliegen. Bij de elektrische vliegtaxi's begon Joby Aviation in maart 2026 met testvluchten van het eerste toestel dat aan het FAA-ontwerp voldoet, in de laatste fase op weg naar een typecertificaat.

Al die projecten hebben vleugels of rotors en vliegen op aerodynamische draagkracht. De Roadster gebruikt volgens Tesla gecomprimeerd gas uit tanks; Electrek schrijft dat de stuwers de Rocket korte afstanden laten vliegen. Of de auto ooit langer dan enkele seconden in de lucht blijft, is niet aangetoond.

Wat nog onduidelijk is

Tesla heeft geen prijs, geen gewicht en geen vluchtduur genoemd. De acceleratietijden zijn door Tesla zelf gemeten. Of Tesla de Rocket als luchtvaartuig wil laten certificeren bij de FAA of EASA, of de auto alleen op afgesloten terrein wil laten springen, is niet gezegd.