In de Verenigde Staten hebben de piloten van een JetBlue-vlucht van Boston naar Dublin kort na de start een vechtpartij aan boord gemeld. Volgens de radioberichten die de luchtvaartsite AirLive beschrijft, braken passagiers maandagavond 19 oktober bij de toiletten met elkaar slaags. Een aantal passagiers vroeg daarna om terug te keren naar Boston 1. De bemanning vloog door: de ADS-B-gegevens tonen dat de Airbus A321neo zonder omweg de Atlantische Oceaan overstak en dinsdagochtend in Dublin landde 2.

Vuistgevecht bij de toiletten

Het ging om vlucht B6 353 1, met de roepnaam JBU353 2. Volgens AirLive meldden de piloten aan de luchtverkeersleiding een vuistgevecht bij de toiletten, terwijl het toestel nog klom. Uit de eerste radioberichten bleek volgens de site ook dat meerdere passagiers zich zorgen maakten over hun veiligheid en uitdrukkelijk vroegen om om te keren, zodat ze in Boston van boord konden 1. De bemanning besloot de vlucht voort te zetten 1.

Wat de ADS-B-gegevens laten zien

Het toestel is volgens het register van de FAA een Airbus A321-271NX met registratie N2199J, gebouwd in 2025 en sinds maart 2026 op naam van JetBlue 3. De ADS-B-gegevens van adsb.lol laten zien dat het om 21.10 uur lokale tijd van Boston Logan opsteeg, in Nederland was het toen dinsdag 03.10 uur. Daarna klom het in noordoostelijke richting langs de kust van Massachusetts en Maine naar ongeveer 29.000 voet en later naar 35.000 voet 2.

Een bocht terug naar Boston of een uitwijking naar een ander vliegveld komt in de gegevens niet voor. De transponder zond onderweg geen noodcode uit. Het toestel landde dinsdag 20 oktober om 07.26 uur Ierse tijd (08.26 uur in Nederland) in Dublin en stond rond 07.35 uur stil, na ruim vijf uur vliegen 2. Een paar uur later vertrok hetzelfde toestel weer als JBU354 naar Boston 2.

Doorvliegen of omkeren

De gezagvoerder is direct verantwoordelijk voor het toestel en heeft het laatste woord over de uitvoering van de vlucht 4. Volgens de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie ICAO kost een uitwijking om iemand van boord te zetten of aan de politie over te dragen alle betrokkenen veel 5. Bij een terugkeer naar het land van vertrek kan de politie daar meteen optreden. Vliegt het toestel door naar een ander land, dan was het lange tijd de vraag of de politie op de bestemming iets mocht doen 5.

Richting de luchtverkeersleiding geldt de gewone volgorde: de piloot meldt wat er aan de hand is, wat hij van plan is en welke hulp hij wil. Een noodsituatie begint met MAYDAY, een urgente situatie met PAN-PAN 6. De FAA roept piloten op niet te aarzelen: wie zich om welke reden ook zorgen maakt over de veiligheid, moet meteen om hulp vragen 4.

Wat de gezagvoerder mag volgens het Verdrag van Tokio

Het Verdrag van Tokio uit 1963 geeft de gezagvoerder op internationale vluchten eigen bevoegdheden. Heeft hij redelijke gronden om aan te nemen dat iemand de veiligheid of de orde aan boord in gevaar brengt, dan mag hij redelijke maatregelen nemen, inclusief het in bedwang houden van die persoon. Hij kan andere bemanningsleden daarbij laten helpen en passagiers om hulp vragen, maar hen niet verplichten 7. Nog voor de landing moet hij de autoriteiten van het land van aankomst laten weten dat er iemand in bedwang wordt gehouden en waarom. Bij een ernstig strafbaar feit mag hij de verdachte aan de bevoegde autoriteiten overdragen 7. Bemanning en passagiers die zo optreden, kunnen daarvoor niet aansprakelijk worden gesteld 7.

Een zwakke plek was dat volgens het verdrag vooral het land van registratie van het toestel rechtsmacht had 5. Het Protocol van Montreal uit 2014 verplicht verdragslanden daarom ook rechtsmacht te vestigen als het land van landing of het land van de luchtvaartmaatschappij. Het protocol is sinds 1 januari 2020 van kracht en telde in februari 2026 58 verdragspartijen 5. Voor Nederland geldt het sinds 1 mei 2021 8. Dat de Ierse politie ook zelf optreedt, liet een United-vlucht van Newark naar Dublin in juni 2025 zien: de gezagvoerder vroeg om assistentie van de Garda, die een passagier aanhield. Hij werd onder meer vervolgd op grond van de Ierse Air Navigation and Transport Act 2022 9.

Zero tolerance in de Verenigde Staten

De Amerikaanse luchtvaartautoriteit FAA hanteert een zero-tolerancebeleid voor ordeverstorende passagiers. De dienst kan per overtreding een boete tot 43.658 dollar voorstellen, en een incident kan meerdere boetes opleveren. Zaken gaan waar nodig naar de FBI voor strafrechtelijke vervolging 10. Een bemanningslid bedreigen, intimideren of hinderen is in de Amerikaanse regels voor luchtvaartmaatschappijen uitdrukkelijk verboden 11.

Tot en met 19 oktober kreeg de FAA dit jaar 1.400 meldingen van ordeverstorende passagiers binnen. De dienst startte 90 onderzoeken en 82 handhavingszaken en legde voor 1,6 miljoen dollar aan boetes op 12. In het recordjaar 2021 waren het nog 5.973 meldingen, in heel 2025 1.621 12. Wat in Amerikaanse cabines kan gebeuren, lees je ook in het verhaal over de passagier die met duct tape werd vastgezet.

Hoe het in Nederland werkt

Op Nederlandse luchthavens voert de Koninklijke Marechaussee de politietaak uit; het Openbaar Ministerie en de rechter beslissen over vervolging 13. KLM en Transavia delen sinds 29 september 2022 hun zwarte lijst: wie zich bij een van beide misdraagt, krijgt bij allebei vijf jaar vliegverbod 14. Toch steeg het aantal ordeverstorende passagiers tot oktober 2024 met 52 procent bij KLM en 168 procent bij Transavia ten opzichte van 2022. Herhaling door dezelfde passagiers bleek volgens onderzoek van de maatschappijen, de marechaussee en het OM vrijwel nihil 15. Lijsten delen met maatschappijen buiten het eigen concern kan alleen met een vergunning van de Autoriteit Persoonsgegevens 13. De Nederlandse verkeersvliegers willen dat zwarte lijsten ook internationaal gedeeld kunnen worden, lees het pleidooi van de VNV.

Wil je later zelf in de cockpit die afweging maken? Lees hoe je piloot wordt of bekijk de vliegscholen.