Het kan nog twee jaar duren voordat er duidelijkheid is over de natuurvergunning van Schiphol. De Raad van State overweegt in het hoger beroep eerst vragen te stellen aan het Hof van Justitie van de Europese Unie. Daarover ging een zitting op dinsdag 27 oktober in Den Haag 1. Komen die vragen er, dan kan het volgens NU.nl anderhalf tot twee jaar duren voordat het Hof antwoordt. Het hoger beroep ligt dan zo lang stil en gaat pas in 2028 verder 2. Zonder vragen wordt de zaak naar verwachting in het eerste kwartaal van 2027 voortgezet 2. De Raad van State doet later uitspraak over het verzoek 1.

Zitting ging over de uitleg van de Habitatrichtlijn

Partijen in twee zaken hadden de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State uitdrukkelijk gevraagd om zogenoemde prejudiciële vragen te stellen over artikel 6, derde lid, van de Europese Habitatrichtlijn. De ene zaak gaat over Schiphol, de andere over een melkveehouderij in Eelde 1. Met zulke vragen legt een nationale rechter de uitleg van Europese regels voor aan het Hof in Luxemburg 2. Op de zitting kwamen eerst drie onderwerpen uit de Schipholzaak aan bod: gaat het om de voortzetting van één en hetzelfde project, hoe groot is dat project en hoe moeten de gevolgen worden beoordeeld. Daarna sprak de Raad van State met partijen in beide zaken over het zogeheten additionaliteitsvereiste 1. NU.nl spreekt van een behoorlijk technische zitting die urenlang duurde 2.

Rechter schrapte de vergunning in juni 2025

De toenmalige minister voor Natuur en Stikstof verleende Schiphol op 26 september 2023 een natuurvergunning voor maximaal 500.000 vliegtuigbewegingen per jaar 34. Die vergunning is nodig omdat de luchthaven stikstof laat neerslaan op kwetsbare natuur en overvliegende toestellen beschermde diersoorten kunnen verstoren. Over de gevolgen voor omwonenden gaat de vergunning niet 5. Op 4 juni 2025 vernietigde de rechtbank Den Haag de vergunning na beroepen van onder meer Mobilisation for the Environment (MOB) en de gemeenteraad van Nieuwkoop 5.

De rechtbank vond dat de minister de bestaande rechten van Schiphol goed in kaart had gebracht: 460.000 vliegtuigbewegingen per jaar voor natuurgebieden die vóór 2003 zijn aangewezen en 480.000 voor gebieden van daarna 5. Het ging mis bij het salderen. Schiphol kocht negen agrarische bedrijven op om hun stikstofrechten te gebruiken. De minister had niet gemotiveerd dat die stikstofruimte niet eerst nodig is voor natuurherstel. Dezelfde eis geldt voor de ruimte binnen de bestaande rechten van Schiphol zelf. Dat additionaliteitsvereiste volgt uit twee uitspraken van de Raad van State van 18 december 2024 5. Ook was voor drie natuurgebieden te weinig onderzocht wat extra vliegtuiggeluid betekent voor diersoorten 5.

De staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) ging in hoger beroep. De belangrijkste grond is dat nu ook het voortzetten van de bestaande situatie aan het additionaliteitsvereiste wordt getoetst 6. Ook Schiphol ging in hoger beroep, net als MOB, Milieudefensie en Greenpeace 7. Een verzoek van Schiphol om de vergunning te laten gelden tot de uitspraak in hoger beroep wees de voorzieningenrechter van de Raad van State op 4 september 2025 af 4.

Gedoogbesluit loopt uiterlijk tot 19 december 2027

Sinds de uitspraak van de rechtbank vliegt Schiphol zonder geldige natuurvergunning 8. Op 19 december 2025 nam staatssecretaris Jean Rummenie daarom een gedoogbeschikking 8. Er wordt niet gehandhaafd tot er een nieuw besluit op de aanvraag ligt, met een maximum van 24 maanden 9. De beschikking geldt voor maximaal 500.000 vliegtuigbewegingen handelsverkeer per gebruiksjaar, voor de kleine luchtvaart en voor de activiteiten op de grond die bij de luchthaven horen 9. Rummenie verwacht binnen die periode een nieuw besluit te kunnen nemen dat aan de uitspraak van de rechtbank voldoet. Daarvoor is volgens hem eerst meer ecologisch onderzoek nodig, samen met overleg met de betrokken provincies 109. Tegen een gedoogbeschikking staat geen bezwaar of beroep open. Wie belang heeft, kan wel om handhaving vragen 9.

Taxiën met een motor uit staat in de voorschriften

Het gedogen is gekoppeld aan voorschriften: Schiphol moet de maatregelen uit de oorspronkelijke vergunningaanvraag voortzetten 10. Een deel daarvan raakt direct aan het werk in de cockpit en op het platform. Door het uitschakelen van een motor bij het taxiën mag de uitstoot tijdens het taxiën niet boven 277 ton stikstofoxiden (NOx) per jaar komen. Door minder gebruik van de hulpmotor (APU) geldt daarvoor een grens van 64 ton per jaar. Voor platformverkeer en grondstroom (GPU), die verder worden geëlektrificeerd, is dat 163 ton 9. Bij veranderingen in de vloot mag de uitstoot van vliegtuigen rond de luchthaven maximaal 6 procent hoger uitvallen dan berekend. Schiphol rapporteert elk jaar welke toestellen en motoren er hebben gevlogen 9. De boerenbedrijven waarvan Schiphol de stikstofrechten gebruikt, moeten gestopt blijven 9. Ook het nieuwe Luchthavenverkeerbesluit bevat regels voor APU-gebruik en taxiën.

Minder vluchten alleen als de overheid gaat handhaven

Bij de Raad van State schetste Schiphol wat er op het spel staat. Moet de luchthaven terug naar de bestaande rechten, dan moet volgens Schiphol het aantal vluchten omlaag. Dat heeft volgens de luchthaven ook gevolgen voor de betrekkingen met landen waarmee Nederland luchtvaartovereenkomsten heeft 4. De voorzieningenrechter stelde in september 2025 vast dat zulke gevolgen pas kunnen ontstaan als de staatssecretaris besluit te handhaven 4. Schiphol liet toen weten dat de uitspraak "geen directe impact op het aantal vluchten" had 11. Het kabinet vindt dat het geheel of gedeeltelijk beëindigen van Schiphol naar zijn aard geen geschikte maatregel is om natuur te beschermen. Dat is ook een van de punten in het hoger beroep 9.

Het aantal vluchten wordt intussen begrensd door het Luchthavenverkeerbesluit. Dat staat maximaal 478.000 vliegbewegingen per jaar toe, met de mogelijkheid om later naar 500.000 te gaan als dat niet leidt tot meer geluid en uitstoot 12. De gedoogbeschikking dekt met 500.000 vliegtuigbewegingen meer verkeer dan dat plafond 9. Wat er verandert aan geluidsgrenzen, baangebruik en procedures lees je in ons artikel over de nieuwe geluidsgrenzen. Hoe Schiphol in het huidige gebruiksjaar onder het plafond blijft, schreven we bij de krimp naar zo'n 466.000 vluchten. Wil je bij KLM aan de slag? Lees meer over KLM als werkgever voor piloten of ga oefenen voor de selectie van de KLM Flight Academy.

Nieuw besluit moet er hoe dan ook komen

Het hoger beroep schort de plicht om een nieuw besluit te nemen niet op 6. Het gedoogbesluit loopt uiterlijk op 19 december 2027 af 9. Stelt de Raad van State vragen aan het Hof, dan gaat het hoger beroep pas in 2028 verder 2. In de Tweede Kamer kwam de natuurvergunning ook terug in het debat over het Luchthavenverkeerbesluit op 29 september. ChristenUnie-Kamerlid Grinwis vroeg hoe de minister kan laten zien dat Schiphol niet te veel stikstof uitstoot. Volgens de minister heeft Schiphol al verschillende dingen gedaan om aan de voorwaarden voor een natuurvergunning te voldoen 12.