In Nieuw-Zeeland heeft een 72-jarige piloot zondagmiddag een noodlanding gemaakt op een afgelegen strand, nadat tijdens de vlucht een deel van zijn houten propeller was afgebroken. Evan Wheeler landde zijn tweezits Murphy Rebel op de kust van Matakana Island in de Bay of Plenty, op het Noordereiland 12. Hij bleef ongedeerd 13. Het toestel had behalve de kapotte propeller geen schade 1.

Eerst dacht hij dat de motor ontplofte

Wheeler was op de terugweg naar Whitianga, na een barbecue van de aeroclub van Opotiki, toen het misging 1. "Mijn eerste gedachte was: is het de motor, ontploft de motor?", vertelde hij aan de NZ Herald. "Er was ineens een enorme trilling, vreselijke, heftige trillingen." Hij vergeleek het met een autowiel dat uit balans is en op hoge snelheid draait 1.

Hij nam meteen gas terug, omdat hij wist dat de trillingen het toestel ernstig konden beschadigen. Toen de motor langzamer ging draaien, namen de trillingen af. Daardoor begreep hij dat het probleem waarschijnlijk bij de propeller zat 14.

Een minuut om te beslissen

Wheeler schatte dat hij nog vijf minuten vliegen van een vliegveld bij Waihi zat. Dat bleek te ver. "Ik zat maar op 1.200 voet, dan heb je niet veel tijd. Je hebt ongeveer een minuut om aan de grond te komen", zei hij 1. Hij richtte zich op de kust van Matakana Island. Dat is een lang en vlak barrière-eiland van zo'n 20 kilometer lang en nergens veel breder dan 3 kilometer. De kant aan de oceaan is bebost kustgebied 2.

"Waar ben ik, wat zijn mijn opties?", vroeg hij zich volgens eigen zeggen af toen zijn training het overnam 1. Zijn prioriteit was het zand halen, want een landing in het water kon volgens hem "een aantal problemen opleveren" 1. "Ik kreeg hem er net in. Ik duwde hem een beetje vooruit met wat gas en dat gaf me net genoeg om over het zand te komen" 1. Als hij 500 meter tot een kilometer verder uit de kust had gezeten, had hij volgens eigen inschatting in zee moeten landen, met het risico dat het toestel in het water over de kop sloeg 1.

Ook het strand was niet zonder gevaar: Wheeler was bang dat het zachte zand het toestel op zijn kop zou laten slaan. "Ik draaide, zette de motor uit en liet hem landen. Ik liet hem gewoon binnenglijden, een paar stuiters en toen zaten we goed" 1. "Een hele grote opluchting", zei hij 1.

Noodbaken ging vanzelf af

Door de kracht van de trillingen was het noodbaken van het toestel automatisch geactiveerd. Daardoor kreeg het Rescue Coordination Centre in Wellington een melding. Het centrum belde Wheeler binnen enkele minuten na de landing 1. De brandweercommandant van het eiland hielp hem daarna naar het vasteland, waar een andere piloot hem ophaalde en naar huis vloog 14.

Een dag later keerde Wheeler met vrienden en een nieuwe propeller terug. Ze controleerden het toestel op verdere schade, monteerden de propeller en Wheeler vloog zelf naar huis. "Hij staat nu thuis in de hangar, alles goed", zei hij 1. Hij vermoedt dat een klein onderdeel dat de propellerbouten afdekt is losgeraakt en een van de bladen heeft geraakt. De Nieuw-Zeelandse luchtvaartautoriteit CAA laat weten op de hoogte te zijn en een eerste onderzoek te doen naar wat er is gebeurd en of verdere stappen nodig zijn 1.

Toestel en piloot

De Murphy Rebel is een Canadees bouwpakketvliegtuig met een hoge vleugel en een staartwiel. Het is ontworpen als bushvliegtuig dat kan opereren vanaf korte, onverharde stroken 5. Wheeler vliegt al 26 jaar en had gehoopt de 1.000 vlieguren zonder incident te halen. Hij kwam twaalf uur tekort 1. Hij is voorzitter van de aeroclub van Whitianga 1. Die club, de Mercury Bay Aero Club, beheert het grasvliegveld van Whitianga op het schiereiland Coromandel 63.

Wat leert dit over noodprocedures?

Wheeler dankt de goede afloop aan zijn training, waaronder oefeningen waarbij instructeurs regelmatig een motorstoring nabootsten 1. "Als je wilt overleven, moet je gewoon kalm blijven. Je leert de procedures voor als het misgaat, die moet je dan gewoon uitvoeren" 1. Na bijna 1.000 uur zegt hij nog altijd te leren. "Ik leer altijd en ik hoor graag wat ik beter kan doen" 1.

In Europa zit die training vast in de PPL-opleiding. Het EASA-lesprogramma heeft een aparte oefening voor de noodlanding zonder motorvermogen. Daarin oefen je onder meer de keuze van een landingsplek met een plan B, de glijafstand, een daalplan, de checks bij motoruitval, het gebruik van de radio en de handelingen na de landing 7. Een aparte oefening behandelt de voorzorgslanding, waarbij je nog wel vermogen hebt en landt op een vliegveld, een verlaten vliegveld of een gewoon weiland 78. Beide komen terug in het praktijkexamen voor het PPL(A) 7.

Hoogte is tijd. Een gemiddeld licht vliegtuig daalt in glijvlucht ongeveer 800 voet per minuut. Vanaf 2.500 voet heb je dan zo'n drie minuten om de landing voor te bereiden, staat in een instructeursgids van de Britse Honourable Company of Air Pilots 8. Wheeler zat op 1.200 voet en had dus veel minder tijd. Volgens dezelfde gids is het doel een landing waar iedereen zelf van wegloopt. Schade aan het toestel beperken komt op de tweede plaats 8. De gids noemt de oefening uitdrukkelijk een overlevingsoefening en geen verplicht nummer uit het lesprogramma. Ook na het halen van je brevet hoort je die vaardigheid bij te houden 8.

In Vector, het veiligheidsblad van de Nieuw-Zeelandse luchtvaartautoriteit, staat een geheugensteun voor het kiezen van een veld: grootte, vorm, helling, ondergrond, omgeving, vee en zon. Een droge, stevige ondergrond verdient de voorkeur, omdat een toestel in zachte grond kan blijven steken en over de kop kan slaan 9. Dat laatste was precies waar Wheeler op het strand bang voor was 1. Lees op Airwork ook over een noodlanding bij Amarillo in Texas en over een instructeur die een lesvliegtuig na een motorstoring veilig aan de grond bracht bij Maastricht. Noodprocedures komen ook aan bod in het PPL-theorievak Operational Procedures. Wil je zelf leren vliegen? Bekijk de vliegscholen op Airwork.