De Maleisische politie heeft twee Filipino's in beeld die volgens de recherche banden hebben met het netwerk achter de vondst van 521 kilo crystal meth bij een privéjet in Laos. Een van hen is een 54-jarige Filipijnse oud-piloot. Hij zou het toestel via een Maleisische tussenpersoon hebben gecharterd, meldt de Maleisische drugsrecherche. Volgens de politie heeft de man in de Filipijnen een strafblad voor drugszaken. De tweede persoon is een 51-jarige Filipijnse vrouw, die volgens de politie de coördinator van het netwerk zou zijn. Beiden worden door de politie met het netwerk in verband gebracht; hun namen zijn niet bekendgemaakt en geen van hen is veroordeeld.

Wat de Maleisische politie zegt

Datuk Hussein Omar Khan, directeur van de drugsrecherche van de Maleisische politie (NCID), maakte de nieuwe stap op 13 oktober bekend in een verklaring. Volgens hem heeft de recherche verklaringen opgenomen van meerdere getuigen, onder wie een Maleisiër die als tussenpersoon de charter regelde. "Die persoon verklaarde dat het toestel was gecharterd door een 54-jarige Filipijnse man, die werd geïdentificeerd als een voormalig piloot met een strafblad voor drugszaken in de Filipijnen", aldus Hussein. Bij welke maatschappij of organisatie de man vloog, en wanneer, heeft de politie niet gezegd.

Maleisië onderzoekt de zaak op grond van de artikelen 34 en 39B van de Dangerous Drugs Act 1952. Artikel 34 gaat over handelingen in Maleisië ter voorbereiding of ondersteuning van drugshandel in het buitenland. De recherche werkt samen met het Maleisische ministerie van Buitenlandse Zaken en de Filipijnse drugsbestrijdingsdienst PDEA.

De vondst in Laos

Volgens de Laotiaanse politie, geciteerd door de Vientiane Times, kreeg de provinciale politie van Luang Prabang op 21 september een tip dat een netwerk drugs per privévliegtuig over de grens wilde smokkelen. Op 1 oktober zou het toestel uit Maleisië volgens de politie rond 13.30 uur lokale tijd landen op Luang Prabang International Airport. Agenten zagen twee voertuigen bij de terminal stoppen, waarna luchthavenpersoneel 23 koffers door een röntgenscanner en naar het toestel bracht. In 21 daarvan zaten volgens de politie 500 pakketten crystal meth, samen 521 kilo. De politie nam ook het toestel en een pick-up in beslag en hield dertien mensen aan: de gezagvoerder, de copiloot, een buitenlandse reiziger, drie medewerkers van een bedrijf en zeven medewerkers van de luchthaven.

Het toestel is een Learjet 55B met de Amerikaanse registratie N73GP, uit 1986 volgens het Amerikaanse luchtvaartregister. Het vertrok die ochtend leeg uit Subang bij Kuala Lumpur, met één Filipijnse passagier aan boord. De drugs komen volgens de Maleisische politie niet uit Maleisië; ze zouden in Laos zijn ingeladen voor een vlucht naar Manilla. Op de vrachtpapieren stond volgens de politie dat het om vapes ging. Volgens de Maleisische politie werd de charter op 23 september geboekt voor 49.500 Amerikaanse dollar.

Bemanning weigerde de bagage, zegt de operator

Charteroperator CGT Asia, die het toestel vanuit Subang inzette, geeft een andere lezing van wat er op het platform gebeurde. Volgens de topman was de bemanning verteld dat de passagier bagage met vapes zou ophalen en zelf de douane zou regelen, maar niet dat het om ongeveer 23 stuks zou gaan. Volgens de operator had de bemanning bezwaren over de hoeveelheid, de bagageruimte van de Learjet 55B, gewicht en balans, en mogelijke lithiumbatterijen die onder de regels voor gevaarlijke stoffen vallen. "De bagage werd niet geaccepteerd voor vervoer en werd niet in toestel N73GP geladen", aldus de operator. Pas daarna hoorde de bemanning van de Laotiaanse autoriteiten dat er vermoedelijk drugs in zaten. Het bedrijf zegt niets van de drugs te hebben geweten en mee te werken aan het onderzoek.

Ook de PDEA zegt dat de piloot weigerde de bagage mee te nemen en dat de operator het vliegplan naar Manilla had geannuleerd. Volgens het Laotiaanse politierapport, zoals de Vientiane Times dat weergeeft, werden de koffers wel aan boord gebracht. De Maleisische politie onderzoekt nog of een van de eigenaren van het bedrijf, een 49-jarige Maleisische piloot, bij het netwerk betrokken is of zelf werd misbruikt. Hij werd met drie anderen op 7 oktober op de luchthaven van Subang aangehouden en na het afleggen van een verklaring weer vrijgelaten.

Wat de bemanning volgens de operator aanvoerde, sluit aan bij vaste luchtvaartregels. Batterijgevoede e-sigaretten mogen passagiers en bemanningsleden sinds de ICAO-wijziging van 2015 niet meer in de ruimbagage vervoeren, wel in de handbagage. En volgens de internationale regels heeft de gezagvoerder het laatste woord over het toestel zolang hij het bevel voert. Eerder schreven we over de regels voor powerbanks per maatschappij en over een copiloot die in Caïro werd aangehouden met crystal meth.

Wat nog niet bekend is

De Filipijnse PDEA zegt dat een Filipijn op 1 oktober in Laos is gearresteerd en dat de charter is betaald door een tweede Filipijn, die volgens de dienst inmiddels in het buitenland is. Of die persoon dezelfde is als de oud-piloot die de Maleisische politie noemt, hebben de autoriteiten niet bevestigd. Ook de rol van de gearresteerde Filipijn is nog niet vastgesteld. De Laotiaanse politie zegt de dertien aangehouden mensen verder te ondervragen.