KLM vindt de tarieven die Schiphol aan luchtvaartmaatschappijen rekent buitensporig, gezien het achterstallig onderhoud op de luchthaven. Dat betoogde de maatschappij bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb), meldt Trouw 1. Het beroep richt zich tegen de goedkeuring van de verhoogde tarieven door de Autoriteit Consument & Markt (ACM) 1. KLM wil bovendien niet meebetalen aan het Omgevingsfonds Schiphol, dat onder meer geld uitgeeft aan het isoleren van woningen tegen vliegtuiglawaai 1.

Wat havengelden zijn

Havengelden zijn de tarieven die luchtvaartmaatschappijen aan Schiphol betalen om gebruik te kunnen maken van de luchthaven 2. Uit die gelden worden onder meer het personeel, het onderhoud, de beveiliging en de schoonmaak op Schiphol betaald 3. De wet gaat ervan uit dat de maatschappijen de kosten van het gebruik van de luchthaven dragen, met een beperkte, wettelijk gemaximeerde winstopslag voor Schiphol 2. Schiphol stelt elke drie jaar nieuwe tarieven en voorwaarden vast. Wie het daar niet mee eens is, kan een klacht indienen bij de ACM en daarna in beroep gaan bij het CBb 2.

Waarom Schiphol duurder werd

Het tariefpad dat de ACM in 2025 goedkeurde, ging uit van een gemiddelde stijging van 41 procent in 2025 en 7 procent in 2026, gevolgd door een daling van 12,5 procent in 2027. Over drie jaar kwam dat neer op een gemiddelde stijging van 33 procent 2. Dat pad ligt inmiddels niet meer vast: in 2026 bleven de tarieven gelijk, meldt Consultancy.nl 4. De toezichthouder noemt de verhoging een optelsom van gestegen (loon)kosten, personeelsuitbreidingen, gestegen rentes, lagere passagiersaantallen en de verrekening van coronaverliezen 2. Schiphol noemde bij de aankondiging in oktober 2024 de hoge inflatie en de gestegen rente als belangrijkste oorzaken 3. "Deze forse stijging is noodzakelijk om te investeren in de gewenste kwaliteit en de duurzaamheid op Schiphol", zei financieel directeur Robert Carsouw toen 3. De luchthaven rekende daarbij voor dat maatschappijen in 2027 gemiddeld 15 euro meer per vertrekkende passagier zouden betalen 3.

Tien luchtvaartmaatschappijen en drie belangenorganisaties dienden een klacht in, maar de ACM noemde de verhoging "fors, maar niet onredelijk" 25. Zonder de coronaverliezen liggen de tarieven van Schiphol volgens de toezichthouder op het niveau van vergelijkbare luchthavens in Noordwest-Europa 2.

Muizen en gouden wc's

Bij het CBb voerden de maatschappijen aan dat de tarieven veel te snel oplopen, door het omgevingsfonds en door de grote investeringen in infrastructuur 1. Luchtvaartkoepel IATA noemde Schiphol volgens Trouw "een monopolist die vergaande macht naar zich toetrekt" 1. Prijs en kwaliteit zijn volgens de maatschappijen uit de pas gaan lopen: Schiphol rekent steeds meer, terwijl er muizen door de gangen lopen 1. "Ik ga niet ontkennen dat er muizen zijn", zei de advocaat van Schiphol. Juist door het achterstallig onderhoud zijn volgens hem miljardeninvesteringen nodig 1. Schiphol heeft op zijn beurt klachten over de maatschappijen, die volgens de luchthaven te lange rijen bij de bagage-afgifte laten ontstaan, waardoor het bij de veiligheidscontrole te druk wordt 1.

Volgens de maatschappijen investeert Schiphol bovendien te veel, in projecten die duurder uitvallen dan gedacht. Ze spreken van "gouden wc's". Van zulke overinvesteringen (gold-plating), waarbij een monopolist te veel infrastructuur ontwikkelt, is bij Schiphol volgens de ACM geen sprake 1.

Drie miljoen euro voor geluidsisolatie

Het Omgevingsfonds Schiphol wil jaarlijks tien miljoen euro besteden aan een betere leefomgeving rond de luchthaven, waarvan drie miljoen euro bestemd is voor het isoleren van woningen tegen geluidshinder 1. Schiphol zegde bij de start van het fonds toe de komende zeven jaar ieder jaar tien miljoen euro beschikbaar te stellen. Het fonds helpt ook omwonenden die niet onder een wettelijke regeling vallen maar wel hulp kunnen gebruiken. Daarnaast draagt het bij aan onderzoek naar nieuwe technieken voor geluidsisolatie 6. Schiphol wil het geld voor het fonds in rekening brengen bij de luchtvaartmaatschappijen 1.

Volgens KLM moet Schiphol dat zelf betalen als de luchthaven een goede buurman wil zijn. "De luchthaven mag geen maatregelen om goodwill te creëren in rekening brengen bij de airlines", aldus de maatschappij 1. "Doet dat nou zoveel pijn, 3 miljoen?", vroeg de rechter. "Het is best een bedrag", antwoordde de advocaat van KLM. De maatschappij zit volgens Trouw krap bij kas door de dure brandstof en de stevige concurrentie 1. Schiphol noemde het "ondenkbaar" om de verantwoordelijkheid voor isolatie niet op zich te nemen, omdat de overlast ontstaat door vliegtuigen die op Schiphol opstijgen en landen 1. De ACM oordeelde eerder al dat Schiphol de kosten van het isoleren van huizen mag doorbelasten in de tarieven 2.

Lawaaiige toestellen en nachtvluchten flink duurder

Schiphol rekent sinds 1 april 2025 lagere tarieven voor stillere vliegtuigen en hogere voor lawaaiige toestellen. Ook nachtvluchten zijn duurder geworden. Zo wil de luchthaven maatschappijen aansporen stillere toestellen in te zetten, zodat de geluidsoverlast rond Schiphol afneemt 2. De ACM vindt ook die tariefdifferentiatie niet onredelijk 2.

KLM zegt daar extra veel last van te hebben, omdat Schiphol zijn thuisbasis is. Ook de dochterbedrijven Transavia en Martinair kunnen met hun lawaaiige toestellen niet uitwijken naar andere luchthavens 1. Transavia is 's nachts volgens de KLM-groep twee keer zoveel geld kwijt als voorheen, vrachtvervoerder Martinair zelfs vier keer. Martinair laat vanwege de kosten een toestel aan de grond staan 1.

Intussen krijgt ook het aantal vluchten op Schiphol een nieuwe wettelijke basis. Het nieuwe Luchthavenverkeerbesluit, dat naar verwachting in november ingaat, legt het plafond van 478.000 vliegtuigbewegingen per jaar opnieuw vast. Dat gebeurt nadat de Raad van State de eerdere regeling in maart vernietigde 4. Meer daarover lees je in ons artikel over de nieuwe geluidsgrenzen en in ons stuk over de krimp op Schiphol.

Ticketprijzen en de positie van de hub

Toen Schiphol de verhoging aankondigde, noemde KLM-topvrouw Marjan Rintel duurdere tickets onvermijdelijk. Schiphol verzwakt volgens haar zijn eigen positie als internationaal knooppunt, "met alle risico's van dien voor de hubfunctie, de verbondenheid van Nederland en onze economie" 3. Marnix Fruitema, voorzitter van brancheorganisatie Barin, maakte zich zorgen over de concurrentiepositie van Schiphol. "Als die niet wil betalen, gaat die naar Düsseldorf of Brussel", zei hij over de reiziger 3.

In de jaarlijkse vergelijking die SEO Economisch Onderzoek voor het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat maakt, is Schiphol de op één na duurste van dertien luchthavens. Alleen Londen Heathrow is duurder 4. Per reiziger steeg het bedrag aan luchthavengelden, luchtverkeersleiding en belastingen volgens die vergelijking van 14 euro bij de tarieven van 2019 naar ongeveer 41 euro bij die van 2025 4. Een overstapper kost een maatschappij op Schiphol 45 procent van wat een reiziger kost die er zijn reis begint of eindigt 4. Of hogere tarieven ook in de ticketprijs terechtkomen, is niet vanzelfsprekend. Het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid wijst erop dat de vraag op een luchthaven met een plafond van 478.000 vliegtuigbewegingen groter is dan het aanbod, waardoor ticketprijzen naar verwachting ook zonder hogere tarieven stijgen 4.

Uitspraak over twaalf weken

Het CBb maakt over twaalf weken bekend of de ACM de tariefverhogingen terecht heeft goedgekeurd 1. Intussen praat Schiphol met de maatschappijen over de tarieven voor 2027. "Voor 2027 lopen de consultaties over de tarieven nog", liet de luchthaven aan Consultancy.nl weten 4. Vanwege de hoge kerosineprijs geeft Schiphol van eind april 2026 tot eind maart 2027 een tijdelijke korting van ruim 10 procent op de havengelden voor dagvluchten 4.