KLM moet de salarissen van zijn piloten verlagen. Dat schrijft luchtvaartjournalist Menno Swart in een opiniestuk in Wynia's Week van zaterdag 7 november 1. Hij stelt voor om bij de vliegers te beginnen met 20 procent minder salaris en de rest van het personeel loonmatiging te vragen 1. Volgens Swart sorteert KLM voor op overheidssteun: lukt het niet om stevig te bezuinigen, dan moet het bedrijf in zijn ogen met de pet in de hand naar Den Haag 1. In de aankondiging van KLM van 5 november en in de reactie van het ministerie van Financiën staat niets over nieuwe steun 23. Pilotenvakbond VNV laat weten dat arbeidsvoorwaarden onderdeel kunnen zijn van een breder pakket maatregelen binnen een solide totaalplan 4.

Swart: salarissen een blok aan het been van KLM

Swart is luchtvaart- en defensiejournalist en tv-maker 1. In zijn stuk schrijft hij dat de salarissen bij KLM 35 procent van de totale kosten uitmaken, tegen gemiddeld 25 procent bij concurrenten. Een bron voor die percentages geeft hij niet 1. Hij schrijft: “De salarissen zijn veel te hoog en een gigantisch blok aan het been van KLM.” 1 Volgens Swart blijven de piloten nu nog buiten schot, terwijl zij goed betaald worden en al op hun 58ste met pensioen gaan 1. Hij verwacht dat de pilotenvakbond zich tegen een loonoffer zal verzetten. Volgens hem leidt de twijfel of piloten willen bijdragen tot onvrede bij het laagstbetaalde personeel 1.

De titel van het stuk zegt dat KLM aan het voorsorteren is op overheidssteun. Swart onderbouwt dat met de rol van de staat als aandeelhouder en met de steun in de coronatijd. Volgens hem weten vooral de piloten dat er een achtervang is: de regering zal KLM niet laten verdwijnen of failliet laten gaan. Zijn stuk eindigt met de zin “De reddingsboei ligt klaar.” 1 Verder gaat het stuk over de klantenservice, het afschaffen van het gratis broodje kaas, de achterstanden bij het onderhoud en het programma Back on Track uit 2024, waarmee KLM de productiviteit wilde verhogen 1.

KLM wil 1 miljard euro meer resultaat en gematigde lonen

KLM Groep boekte in het derde kwartaal van 2026 een bedrijfsresultaat van 458 miljoen euro, 106 miljoen euro meer dan een jaar eerder. Over de eerste negen maanden kwam het bedrijfsresultaat uit op 526 miljoen euro 5. Financieel directeur Bas Brouns vindt de winstmarge te laag: “Die moet echt naar ruim 8% voor een financieel gezonde toekomst van KLM.” 5 De salarissen en daarmee samenhangende kosten van KLM Groep bedroegen in het kwartaal 1.038 miljoen euro, 2,7 procent meer dan een jaar eerder 6. De kwartaalcijfers staan uitgebreid in de analyse van het derde kwartaal.

Tegelijk met de cijfers kondigde KLM aan dat het jaarlijkse resultaat met 1 miljard euro moet stijgen naar 1,4 miljard euro. Het aantal arbeidsplaatsen daalt met bijna 15 procent: circa 5.000 banen worden anders georganiseerd of elders uitgevoerd. Circa 1.000 daarvan verdwijnen door een hogere productiviteit 2. Over de arbeidsvoorwaarden schrijft KLM dat die eenvoudiger en concurrerender moeten worden. KLM zet in op minstens 8 procent meer productiviteit in 2028, “in combinatie met een zeer gematigde loonontwikkeling” 2. Topvrouw Marjan Rintel sluit verdere stappen niet uit: “Verdere aanpassingen in de organisatie, arbeidsvoorwaarden, productiviteit en werkgelegenheid kunnen alsnog op tafel komen als dat nodig is.” 2 Welke banen het precies betreft, staat in het artikel over de 5.000 banen.

Zo is het salaris van een KLM-vlieger opgebouwd

Volgens de cao bestaat het salaris van een KLM-vlieger uit een leeftijdsbestanddeel, een diensttijdbestanddeel, een functiebestanddeel en algemene salarisbestanddelen 7. Het functiebestanddeel, een getal in de salarisformule, is 3.000 voor een gezagvoerder op de Boeing 777, de 787, de A330 en de A350, tegen 1.500 voor een eerste officier op die toestellen 7. De pensioenrichtleeftijd is volgens de cao 58 jaar voor vliegers die op of na 1 januari 1962 zijn geboren 7. In Nieuwsuur vertelde onderzoeksjournalist Ties Joosten van Follow the Money dat hij een loonstrook van een KLM-piloot in zijn mailbox had gevonden: “Dat liep tot 3 ton op jaarbasis.” 8 Hoe de salarisformule werkt en hoe je doorgroeit naar gezagvoerder, staat in het antwoord over wat een piloot bij KLM verdient.

Op 1 juni 2026 bereikten VNV en KLM een principeakkoord over een cao die loopt van 1 maart 2025 tot en met 28 februari 2027. Volgens dat akkoord, dat aan de leden is voorgelegd, krijgen vliegers in plaats van een loonsverhoging met terugwerkende kracht een eenmalige uitkering van 1 procent. Per 1 januari 2027 volgt een loonstijging van 1,5 procent, gekoppeld aan productiviteitsmaatregelen 9.

VNV: arbeidsvoorwaarden onderdeel van een totaalplan

De VNV reageerde op 5 november op de plannen. De bond vraagt al langer om een heldere visie van de directie, met duidelijke keuzes en realistische maatregelen. “Arbeidsvoorwaarden kunnen onderdeel zijn van een breder pakket aan maatregelen als onderdeel van een solide totaalplan”, schrijft de VNV. De bond beoordeelt of de plannen samen realistisch en uitvoerbaar zijn en of de gevraagde inzet van medewerkers in verhouding staat tot de overige maatregelen. De VNV zegt zich constructief op te stellen en met KLM in gesprek te willen 4.

Ruud Stegers, president van de VNV 9, zei in een fragment van Nieuwsuur: “We worden goed betaald, maar zeker niet de beste ter wereld. Minder salaris zal wellicht op tafel komen.” 8 De directie heeft volgens hem om loonmatiging gevraagd. De piloten staan daar positief tegenover als loonmatiging in een totaalplan leidt tot een veel robuustere KLM 8. Joosten herkende die toon. Volgens hem stonden piloten eerder ook open voor loonmatiging en leverden ze in de coronaperiode loon in, maar kregen ze er vrij snel weer veel bij toen de publieke opinie verschoof 8.

De staat heeft een belang van 9,1 procent in Air France-KLM

In februari 2019 kocht toenmalig minister van Financiën Wopke Hoekstra voor 744 miljoen euro aandelen Air France-KLM, waarmee de staat 14 procent in handen kreeg 10. Volgens Hoekstra is het netwerk van KLM op Schiphol van groot belang voor de Nederlandse economie en werkgelegenheid 10. Op 30 juni 2026 had de Nederlandse staat 9,1 procent van de aandelen Air France-KLM. De Franse staat had 28 procent 11. In KLM zelf heeft de staat een belang van 5,9 procent. Volgens het ministerie van Financiën zijn de formele bevoegdheden van de staat als minderheidsaandeelhouder in beide bedrijven beperkt 12.

Op de plannen van 5 november reageerde het ministerie via een woordvoerder: “Het is van belang dat KLM de financiële positie versterkt.” Het ministerie laat zich er als aandeelhouder verder over informeren 3.

Loonoffer was in 2020 voorwaarde voor 3,4 miljard euro steun

In de coronacrisis steunde het kabinet KLM met 3,4 miljard euro: een directe lening van 1 miljard euro en een staatsgarantie op bankleningen tot 2,4 miljard euro 13. Daar hoorden voorwaarden bij. KLM mocht tijdens de looptijd geen bonussen en geen dividend uitkeren, moest winstgevender worden en aan duurzaamheidseisen voldoen. Werknemers die minstens driemaal modaal verdienden, moesten minimaal 20 procent van hun salaris inleveren 13. Ook moesten de kosten met 15 procent omlaag en moest het aantal nachtvluchten terug van 32.000 naar 25.000 14.

De piloten verzetten zich eerst tegen de voorwaarde van 20 procent 14. Begin oktober 2020 lagen er afspraken tussen KLM en alle bonden over bezuinigingen tot in 2022, maar het ministerie van Financiën wilde dat het personeel loon zou inleveren zolang de steun liep 15. De toenmalige VNV-voorzitter Willem Schmid zei: “Loonmatiging voor vijf jaar, zoiets zou prima af te spreken zijn.” Hij wilde eerst weten wat KLM en het ministerie precies hadden afgesproken 15. Begin november 2020 ging de VNV akkoord met loonmatiging tot 2025, waarmee de rest van de steun vrijkwam 16.

Van de 3,4 miljard euro nam KLM uiteindelijk 942 miljoen euro op. Dat bedrag was in juni 2022 helemaal terugbetaald. In april 2023 zegde KLM ook de resterende steun op, waarmee de voorwaarden, waaronder de loonverlagingen, vervielen 17.

Cao-akkoord voor vliegers loopt tot eind februari 2027

Het principeakkoord over de cao voor KLM-vliegers, dat aan de leden is voorgelegd, loopt tot en met 28 februari 2027 9. KLM wil met de vakbonden nieuwe cao-afspraken maken die toekomstbestendig zijn 2. De VNV wil met KLM in gesprek over de toekomst van de maatschappij en de gevolgen van de plannen voor de vliegers 4. Dat KLM voorsorteert op overheidssteun, is de stelling van Swart in Wynia's Week 1.