Van alle passagiers van KLM betaalt slechts een half procent vrijwillig bij voor duurzame vliegtuigbrandstof, sustainable aviation fuel (SAF). Dat heeft KLM laten weten aan BNR Nieuwsradio, dat er vrijdagavond over berichtte. KLM biedt reizigers die mogelijkheid sinds januari 2022 aan. "Men zegt duurzaamheid belangrijk te vinden, maar we zien dat ze er vervolgens niet naar handelen", zegt een woordvoerder van de luchtvaartmaatschappij tegen BNR.

Het percentage van 0,5 procent is een opgave van KLM aan BNR. In de jaarverslagen van KLM en moederbedrijf Air France-KLM staat geen cijfer over hoeveel passagiers vrijwillig bijdragen.

Wat de vrijwillige SAF-bijdrage is

KLM kondigde de optie aan in een persbericht van 10 januari 2022. Vanaf 13 januari dat jaar konden klanten bij het boeken een extra hoeveelheid duurzame brandstof kopen, als uitbreiding van de bestaande CO2ZERO-dienst. Die dienst bestond al sinds 2008 en was tot dan toe bedoeld voor compensatie via een herbebossingsproject.

Op de SAF-pagina van KLM legt de maatschappij uit hoe de bijdrage nu werkt. KLM berekent hoeveel brandstof er per passagier nodig is voor het type vlucht en de reisklasse; de reiziger kan voor een deel daarvan betalen, "bijvoorbeeld 30% van uw brandstofverbruik". Dat kan tijdens het boeken en volgens KLM ook later via Mijn Reis. Volgens KLM gaat de bijdrage volledig naar de aankoop van extra SAF, bovenop de 2 procent die Europese regels verplichten. Die extra SAF voegt KLM "binnen 12 maanden" toe aan de brandstoftanks van de luchthaven.

De brandstof komt dus niet in het eigen toestel van de betalende reiziger. KLM werkt met een systeem dat mass balancing heet: "Deze SAF gaat niet in uw vliegtuig", schrijft de maatschappij. Wel kan er in het toestel extra SAF zitten die eerdere passagiers hebben gekocht.

Wat de bijdrage kost, hangt af van de route en de reisklasse. Volgens de prijslijst van KLM kost 100 procent SAF voor een enkele reis in economy van Amsterdam naar Londen Heathrow 18,28 euro, naar New York 158,76 euro en naar Curaçao 240,23 euro. In businessclass zijn die bedragen hoger.

Waarom zo weinig reizigers bijdragen

KLM wijt het lage aandeel volgens BNR onder meer aan de onbekendheid van SAF. "Veel Nederlanders hebben nog geen idee wat het is", zegt de woordvoerder. De maatschappij probeert daar nu iets aan te doen met promotievideo's aan boord. In een persbericht van 30 september schreef KLM dat het in oktober met een informatievideo aan boord en artikelen in het boordmagazine Holland Herald aandacht vraagt voor SAF. Volgens BNR verkocht KLM tijdens de jaarlijkse Aviation Challenge ook cocktails aan boord waarvan de opbrengst in SAF werd geïnvesteerd. Over die challenge schreef Airwork eerder: KLM en KLM Cityhopper zetten SAF in de schijnwerpers tijdens Aviation Challenge.

Hoe KLM over de bijdrage communiceert, lag de afgelopen jaren twee keer bij de rechter. Op 20 maart 2024 oordeelde de rechtbank Amsterdam in een collectieve actie van stichting Fossielvrij dat vijftien reclame-uitingen van KLM misleidend en onrechtmatig waren, onder meer uit de campagne Fly Responsibly en rond CO2ZERO. Volgens de rechtbank schetste KLM "een te rooskleurig beeld over de gevolgen van maatregelen zoals Sustainable Aviation Fuels (gemaakt uit hernieuwbare grondstoffen) en herbebossing". Over een uiting onder de kop CO2ZERO schreef de rechtbank dat KLM "ten onrechte een rechtstreeks verband" suggereerde "tussen een bijdrage van de klant en de impact van zijn vlucht op het milieu".

Op 9 juli 2026 legde een rechtbank in Kopenhagen KLM een boete op van 3 miljoen Deense kronen, omgerekend ongeveer 400.000 euro, na een aangifte van de Deense consumentenombudsman. Het ging om een radio- en Spotify-spot uit 2023, waarin KLM luisteraars ook opriep bij het boeken extra duurzame brandstof bij te kopen. Volgens de rechtbank paste de boodschap niet bij het feit dat KLM toen 1 procent SAF via het brandstofsysteem op Schiphol toevoegde.

Lufthansa meldt meer deelname, maar met een ander product

Bij Lufthansa Group koos volgens de maatschappij in 2025 ruim 5 procent van de passagiers een duurzamere reisoptie, bijvoorbeeld een Green Fare-ticket. Vier jaar eerder lag dat aandeel onder de 0,1 procent. Een directe vergelijking met KLM gaat niet op: bij de Green Fares wordt volgens Lufthansa 20 procent van de CO2-uitstoot verminderd met SAF en wordt de overige 80 procent gecompenseerd via klimaatprojecten. Bij KLM gaat het om een losse, vrijwillige bijdrage die alleen naar SAF gaat. Ook Air France biedt sinds 2022 een vrijwillige SAF-optie bij het boeken; een deelnamepercentage maakt Air France niet bekend.

De rol van zakelijke klanten

Naast particuliere reizigers kunnen ook bedrijven meebetalen. KLM begon daar in 2012 mee met het Corporate BioFuel Programme, dat in 2021 werd omgedoopt tot het KLM Corporate SAF Programme. Op dat moment deden er zestien partners mee, onder wie ABN AMRO, Royal Schiphol Group en Arcadis. In het jaarverslag over 2025 meldt Air France-KLM dat de SAF-programma's voor zakelijke klanten en vracht van Air France en KLM samen in 2025 bijdragen kregen van meer dan 180 bedrijven. Een apart cijfer voor het KLM-programma staat er niet in. Lufthansa Group meldt dat in 2025 wereldwijd meer dan 1.680 bedrijven via zijn zakelijke producten in SAF investeerden.

Wat SAF is en wat het kost

SAF is een verzamelnaam voor vliegtuigbrandstof die niet uit fossiele olie komt. De meeste SAF wordt nu gemaakt van afvalvetten en restoliën, zoals gebruikte frituurolie. KLM schrijft dat SAF over de hele levenscyclus minstens 65 procent minder CO2 uitstoot dan gewone kerosine. De brandstof wordt gemengd met fossiele kerosine en kan in bestaande toestellen en motoren worden gebruikt. Waarom zuinigere motoren alleen niet genoeg zijn en welke rol SAF daarbij speelt, lees je in het kennisbankantwoord Waarom lost zuinigere motortechniek het emissieprobleem van luchtvaartgroei niet vanzelf op?

SAF is wel veel duurder. Het Europese luchtvaartagentschap EASA rekent in zijn jaarrapport over ReFuelEU met een gemiddelde prijs van 1.925 euro per ton SAF in 2025, tegen 640 euro per ton voor gewone kerosine. Dat is ongeveer drie keer zo veel. Synthetische brandstof kostte volgens dezelfde cijfers 7.520 euro per ton. Wereldwijd werd in 2025 volgens luchtvaartorganisatie IATA 1,9 miljoen ton SAF geproduceerd, 0,6 procent van al het vliegtuigbrandstofverbruik.

Hoe de bijdrage samenhangt met de verplichtingen

Sinds 1 januari 2025 moeten brandstofleveranciers op Europese luchthavens minstens 2 procent SAF leveren. Dat staat in de Europese verordening ReFuelEU Aviation (EU) 2023/2405. Het minimum stijgt naar 6 procent in 2030, 20 procent in 2035, 34 procent in 2040, 42 procent in 2045 en 70 procent in 2050. Daarbinnen geldt een apart, groeiend aandeel synthetische brandstof: gemiddeld 1,2 procent over 2030 en 2031, oplopend tot 35 procent in 2050. Luchtvaartmaatschappijen moeten op hun beurt minstens 90 procent van hun jaarlijks benodigde brandstof op de betreffende luchthaven tanken. Daarmee wil de EU het zogeheten fuel tankering tegengaan. Hoe dat zit, lees je in Wat is fuel tankering en waarom beperken nieuwe regels het?

KLM is voor 2025 op Schiphol zelf aangewezen als brandstofleverancier en valt daarmee ook zelf onder de bijmengplicht. Volgens EASA leverde KLM in 2025 162.872 ton SAF en was het daarmee de grootste SAF-leverancier in de EU. Schiphol ontving 29 procent van alle in de EU gerapporteerde SAF. In 2025 bestond 4,6 procent van de wereldwijde brandstofmix van KLM uit SAF, meldt de maatschappij; dat kwam volgens KLM "deels door een gunstige SAF-markt". Air France-KLM als geheel kwam uit op 2,87 procent en wil tot 10 procent SAF in 2030, boven de wettelijke verplichting uit.

De rekening daarvoor ligt grotendeels bij alle passagiers samen. Sinds januari 2022 betalen reizigers op vluchten vanuit Nederland en Frankrijk een verplichte SAF-toeslag; bij de invoering bedroeg die bij KLM 1 tot 12 euro per ticket, afhankelijk van afstand en reisklasse. Volgens het jaarverslag van Air France-KLM stond de opbrengst van die toeslag en de vrijwillige bijdragen samen eind 2025 op 232 miljoen euro, tegen 153 miljoen euro eind 2024. De SAF-kosten van de groep bedroegen over 2025 226 miljoen euro. Welk deel van de opbrengst uit vrijwillige bijdragen komt, maakt het concern niet bekend. Sinds 2025 komt de vrijwillige bijdrage volgens Air France-KLM bovenop de verplichte toeslag.

Kabinet reserveert 45 miljoen euro

In de Miljoenennota 2027 van Prinsjesdag reserveert het kabinet 45 miljoen euro voor een kortlopend SAF-fonds dat Schiphol opzet. Daarmee moeten luchtvaartmaatschappijen worden gestimuleerd om SAF bovenop het Europese minimum bij te mengen. De bijdrage van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat is afhankelijk van goedkeuring door de Europese Commissie. "Het is een druppel op een gloeiende plaat", zegt de KLM-woordvoerder daarover tegen BNR, met de opmerking dat op Schiphol jaarlijks ongeveer vier miljard liter kerosine wordt getankt. KLM pleitte in december 2025 zelf voor zo'n fonds en rekende toen voor dat "an annual investment of €60 million could already deliver an additional 1% SAF blend".

Los daarvan publiceerde het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat in september een subsidieregeling van afgerond 290 miljoen euro voor de productie van synthetische SAF en geavanceerde biobrandstof. In Delfzijl vierden SkyNRG en KLM in mei de officiële start van de bouw van de eerste Nederlandse fabriek die alleen SAF maakt. KLM is aandeelhouder en de grootste afnemer; de productie moet halverwege 2028 beginnen. Nederland heeft daarnaast sinds het Akkoord Duurzame Luchtvaart uit 2019 het doel om in 2030 14 procent duurzame brandstof bij te mengen. Dat is een doel en geen verplichting: de Europese regels staan een hogere nationale bijmengplicht niet toe.

Veelgestelde vragen

Komt de SAF waarvoor ik betaal in mijn eigen vliegtuig?

Nee. KLM koopt met de bijdrage extra SAF en voegt die binnen twaalf maanden toe aan het brandstofsysteem van de luchthaven. Volgens KLM gaat die SAF niet in het toestel van de betalende passagier.

Is de vrijwillige bijdrage hetzelfde als de SAF-toeslag op mijn ticket?

Nee. Iedere passagier op een vlucht vanuit Nederland of Frankrijk betaalt sinds 2022 een verplichte toeslag. De vrijwillige bijdrage komt daar bovenop en kies je zelf bij het boeken of later via Mijn Reis.

Hoeveel SAF moet er nu verplicht in vliegtuigbrandstof?

Sinds 2025 minstens 2 procent op Europese luchthavens. Dat loopt op tot 6 procent in 2030 en 70 procent in 2050.