Wat gebeurde er

El Al-vlucht 1862, een Boeing 747-vrachtvliegtuig op weg van Schiphol naar Tel Aviv, verloor op 4 oktober 1992 kort na de start boven het Gooimeer de rechter binnenmotor (nummer 3) met ophanging, die daarbij de buitenmotor (nummer 4) van de vleugel sloeg. De bemanning probeerde terug te keren naar Schiphol, maar verloor rond 18.35 uur de controle over het beschadigde toestel, dat neerstortte op de flats Groeneveen en Klein-Kruitberg in de Amsterdamse Bijlmermeer. Alle 4 inzittenden en 39 bewoners kwamen om. De nasleep, met vragen over de lading, verarmd uranium en gezondheidsklachten, leidde in 1999 tot een parlementaire enquête.

Oorzaak en analyse

Volgens de Raad voor de Luchtvaart was het ontwerp en de certificering van de motorophanging (pylon) van de Boeing 747 ontoereikend om het vereiste veiligheidsniveau te bieden, en faalde het inspectiesysteem dat de structurele integriteit moest bewaken. Waarschijnlijk door vermoeiing in de binnenste breekpen (fuse pin) aan de middelste vleugelligger brak de ophanging van motor 3 af, waarna motor 4 werd meegerukt, de voorrand van de vleugel beschadigde en meerdere systemen uitvielen of beperkt werden. Daardoor was het toestel nauwelijks nog bestuurbaar en was een veilige landing hoogst onwaarschijnlijk, zo niet vrijwel onmogelijk.

Eindrapport · Raad voor de Luchtvaart (Netherlands Aviation Safety Board); daarnaast Parlementaire Enquêtecommissie Vliegramp Bijlmermeer (1999) · 24 februari 1994 · Aircraft Accident Report 92-11: El Al Flight 1862, Boeing 747-258F 4X-AXG, Bijlmermeer, Amsterdam, October 4, 1992 →

Wat er daarna veranderde

• •Boeing ontwierp een nieuwe, corrosiebestendige breekpen en paste daarna de motorophanging van de 747 ingrijpend aan volgens een failsafe-concept; volgens de enquêtecommissie ging het om ongeveer duizend vliegtuigen en circa 2 miljard gulden. (Tweede Kamer der Staten-Generaal, Enquêtecommissie Vliegramp Bijlmermeer)
• •De Raad voor de Luchtvaart adviseerde een volledig herontwerp van de 747-pylon, zodat de lange reeks losse Service Bulletins en Airworthiness Directives kon worden beëindigd. (Raad voor de Luchtvaart (Netherlands Aviation Safety Board))
• •Het archief over de Bijlmervliegramp is na het ACOI-advies 'Geen afgesloten hoofdstuk' (2024) verder openbaar en toegankelijk gemaakt. (Minister van Infrastructuur en Waterstaat)
• •Herontwerp de pylonconstructie van de Boeing 747, inclusief bevestiging aan motor en vleugel, en beëindig daarna alle losse SB's en AD's. (aanbeveling Raad voor de Luchtvaart 4.1)
• •Neem in het herontwerpprogramma een volledige vermoeiings- en failsafe-test op ware schaal op. (aanbeveling Raad voor de Luchtvaart 4.2)
• •Voer vlootbreed vermoeiingsbelastingsmetingen tijdens de vlucht uit voor realistischere belastingsspectra. (aanbeveling Raad voor de Luchtvaart 4.3)
• •Verbeter training van bemanningen in besturing bij asymmetrische situaties (bochtrichting, beperking van de helling, gebruik van vermogen). (aanbeveling Raad voor de Luchtvaart 4.6)
• •Leer piloten en verkeersleiders bij noodsituaties ook het risico voor derden, met name woonwijken, mee te wegen. (aanbeveling Raad voor de Luchtvaart 4.10)
• •Verbeter de brandbestendigheid van DFDR en CVR. (aanbeveling Raad voor de Luchtvaart 4.13)
• •Laat de Raad voor de Transportveiligheid een draaiboek opstellen voor onderzoek naar grote luchtvaartongevallen en streef naar ongevallenonderzoek in Europees verband. (aanbeveling Parlementaire Enquêtecommissie Vliegramp Bijlmermeer 8.2 aanbevelingen 1 en 3)
• •Betrek bij de definitie van gevaarlijke lading in de luchtvaart ook de veiligheid op de grond en de volksgezondheid, en verbeter de beschikbaarheid van ladingpapieren. (aanbeveling Parlementaire Enquêtecommissie Vliegramp Bijlmermeer 8.2 aanbevelingen 11 en 12)

Bronnen

• Aircraft Accident Report 92-11: El Al Flight 1862, Boeing 747-258F 4X-AXG, Bijlmermeer, Amsterdam, October 4, 1992 → Raad voor de Luchtvaart (Netherlands Aviation Safety Board), 1994-02-24
• Enquête vliegramp Bijlmermeer; Eindrapport "Een beladen vlucht" (Kamerstuk 26241, nr. 9) → Tweede Kamer der Staten-Generaal, Enquêtecommissie Vliegramp Bijlmermeer, 1999-04-22
• Vliegramp Bijlmermeer; Beleidsreactie ACOI-rapport aanbeveling 3 (Kamerstuk 22861, nr. 51) → Minister van Infrastructuur en Waterstaat, 2025-09-02
• Bijlmerramp → Wikipedia (nl), 2026
• El Al Flight 1862 → Wikipedia (en), 2026