Wat gebeurde er bij de Bijlmerramp?
Bijgewerkt do 14:39 · 4 bronnen
4 bronnen verwerkt
De Bijlmerramp was het neerstorten van El Al-vlucht 1862, een Boeing 747-vrachtvliegtuig, op twee flats in de Amsterdamse Bijlmermeer op 4 oktober 1992, waarbij 43 mensen omkwamen: de 4 inzittenden en 39 bewoners1. Bij de Bijlmerramp kwamen volgens de parlementaire enquêtecommissie 43 mensen om: de 4 personen aan boord van het vliegtuig en 39 bewoners1.
DODEN43
BEWONERS OMGEKOMEN39
VERARMD URANIUM AAN BOORD282 kilo
Het antwoord in 5 onderdelen
El Al-vlucht 1862 was een vrachtvlucht van New York JFK naar Tel Aviv met een tussenstop op Schiphol voor een bemanningswissel en vrachtafhandeling2. Aan boord van El Al-vlucht 1862 waren bij vertrek vanaf Schiphol de gezagvoerder, de copiloot, de boordwerktuigkundige en één passagier die niet als betalende reiziger meevloog2. El Al-vlucht 1862 had bij vertrek 114.700 kilogram bruto lading aan boord, waarvan naar schatting netto 6.500 kilogram minder gevaarlijke (low grade) goederen1. Bij El Al-vlucht 1862 brak boven het Gooimeer motor 3 met ophanging van de rechtervleugel af; die motor sloeg vervolgens motor 4 los, die eveneens met ophanging van de vleugel viel2. De bemanning van El Al-vlucht 1862 meldde om 18.27.56 uur met een herhaalde mayday-oproep dat het toestel in problemen verkeerde1. Tijdens de poging om terug te keren naar Schiphol verloor de bemanning van El Al-vlucht 1862 de controle; het toestel stortte rond 18.35 uur neer op de flats Kruitberg en Groeneveen in de Bijlmermeer1.
Bij de Bijlmerramp kwamen volgens de parlementaire enquêtecommissie 43 mensen om: de 4 personen aan boord van het vliegtuig en 39 bewoners1. Kort na de Bijlmerramp liepen de schattingen van het aantal doden sterk uiteen; op 5 oktober 1992 werden meer dan 600 personen als vermist opgegeven1. De parlementaire enquêtecommissie onderzocht bij de Bijlmerramp uitdrukkelijk of er meer dan 43 doden konden zijn gevallen en vond geen aanwijzingen dat berging of identificatie onzorgvuldig was verlopen1. In het eindrapport over de Bijlmerramp noteerde de Raad voor de Luchtvaart onder de gewonden 11 ernstig gewonden2.
Volgens de Raad voor de Luchtvaart waren het ontwerp en de certificering van de motorophanging van de Boeing 747 ontoereikend en faalde het inspectiesysteem, wat bij El Al-vlucht 1862 leidde tot het afbreken van motor 3 en 42. De Raad voor de Luchtvaart ging er bij de Bijlmerramp van uit dat het afbreken van motor 3 begon met een vermoeiingsscheur in de binnenste breekpen (fuse pin) van de bevestiging aan de middelste vleugelligger2. Na het verlies van beide rechtermotoren was El Al-vlucht 1862 volgens de Raad voor de Luchtvaart zo slecht bestuurbaar dat een veilige landing hoogst onwaarschijnlijk, zo niet vrijwel onmogelijk was2. De Raad voor de Luchtvaart bracht het eindrapport over El Al-vlucht 1862 uit in Hoofddorp op 24 februari 1994, na een openbare hoorzitting in oktober 19932.
De Raad voor de Luchtvaart deed na de Bijlmerramp 14 aanbevelingen, waaronder een volledig herontwerp van de pylonconstructie van de Boeing 747 met een vermoeiings- en failsafe-test op ware schaal2. Na de Bijlmerramp is de motorophanging van de Boeing 747 conceptueel aangepast; volgens de enquêtecommissie moesten ongeveer duizend vliegtuigen worden gemodificeerd voor circa 2 mld. gulden1. De parlementaire enquêtecommissie Vliegramp Bijlmermeer bracht op 22 april 1999 haar eindrapport 'Een beladen vlucht' uit1. De enquêtecommissie Vliegramp Bijlmermeer noemde het rapport van de Raad voor de Luchtvaart onvolledig en oppervlakkig waar het ging om de controle op de inspectie van de motorophanging van het toestel1. Volgens de enquêtecommissie Vliegramp Bijlmermeer was de rampenbestrijding en identificatie van slachtoffers adequaat, maar verliep de berging van wrakstukken onzorgvuldig1. De enquêtecommissie Vliegramp Bijlmermeer stelde een directe relatie vast tussen gezondheidsklachten en de ramp, en oordeelde dat de Tweede Kamer te vaak onduidelijk, onvolledig, te laat of onjuist was geïnformeerd1.
Volgens de Raad voor de Luchtvaart faalden binnen 15 maanden drie pylons van Boeing 747's in de lucht, bij China Airlines, El Al en Evergreen, met twee dodelijke en één ernstig ongeval2. Voor de breekpennen van de Boeing 747 golden al voor de Bijlmerramp verplichte inspecties, onder meer via Service Bulletin 747-54-2063 en de FAA-richtlijnen AD 79-17-04, AD 86-22-01 en AD 91-09-012. Het toestel van de Bijlmerramp bevatte volgens berekeningen van Boeing en KLM 282 kilo verarmd uranium als balansgewicht, waarvan 130 kilo is teruggevonden1. In september 1998 werd bekend dat bij de Bijlmerramp dimethyl methylfosfonaat (DMMP), een grondstof voor het gifgas sarin, aan boord van het El Al-toestel was vervoerd1. De enquêtecommissie Vliegramp Bijlmermeer vond de ladingpapieren van vlucht LY 1862 compleet en zag geen aanwijzingen voor fraude, maar kon niets zeggen over de fysieke lading omdat die vrijwel geheel was verbrand1. Over de archieven van de Bijlmervliegramp bracht het Adviescollege Openbaarheid en Informatiehuishouding op 19 april 2024 het advies 'Geen afgesloten hoofdstuk' uit, gericht op meer openbaarheid3. Bij de plek van de Bijlmerramp staat een monument; de boom die bij de flats bleef staan staat bekend als 'De boom die alles zag'4.