Wie in de Verenigde Staten met een luchttaxi geld wil verdienen voordat het toestel is gecertificeerd, moet over een hoge drempel. Dat meldt FlightGlobal op 27 oktober op basis van een functionaris van de Amerikaanse luchtvaartautoriteit FAA 1. Ontwikkelaars van luchttaxi's en andere nieuwe toestellen staan volgens die functionaris voor een zware route als ze binnen het eVTOL Integration Pilot Program (eIPP) betaalde vluchten willen uitvoeren vóór de certificering. Een typecertificaat halen kan zelfs de makkelijkere weg zijn 1.

Wat het eIPP is

Het eIPP is een proefprogramma van het Amerikaanse ministerie van Transport en de FAA. Het komt voort uit een presidentieel decreet van juni 2025 en werd in september 2025 officieel aangekondigd 2. Staten en lokale overheden doen mee samen met bedrijven. Elk project sluit een eigen overeenkomst met de FAA, waarin de operatie en het delen van gegevens worden vastgelegd. Het programma loopt drie jaar vanaf het moment dat het eerste project operationeel is 2. In de aankondiging staat dat de FAA operaties vóór certificering op grote schaal wil aanmoedigen en kansen wil bieden om commercieel gebruik te versnellen 2.

Op 9 maart 2026 koos het ministerie acht projecten uit meer dan dertig voorstellen. Ze bestrijken 26 staten. Onder de deelnemende fabrikanten zijn Archer, BETA, Electra, Joby en Wisk 3. De projecten gaan onder meer over luchttaxi's in de stad, regionaal passagiersvervoer, vracht, medische vluchten en autonoom vliegen 3. In een factsheet schrijft de FAA dat het eIPP bedoeld is om regels en beleid te onderbouwen. Het is volgens de FAA geen manier om de certificering te omzeilen: toestellen in het programma moeten al in het formele traject voor een typecertificaat zitten 4.

Eerst nee, toen misschien, nu een hoge lat

Over betaalde vluchten zei de FAA niet altijd hetzelfde. In augustus 2025 meldde de FAA aan The Air Current dat er binnen het programma geen commerciële vluchten zouden zijn met eVTOL-toestellen zonder certificaat. In mei 2026 liet de FAA weten dat commerciële operaties "altijd een mogelijkheid" waren geweest 5. De uitspraak van de functionaris maakt nu duidelijk dat die mogelijkheid er wel is, maar dat de eisen streng zijn 1.

Wat er al vliegt

Binnen het programma wordt al gevlogen. In augustus vloog Electra met een hybride-elektrisch toestel demonstratievluchten tussen Manassas in Virginia en Philadelphia, met tussenstops op kleinere vliegvelden 6. Joby vloog van 10 tot en met 14 september een week lang in de regio Dallas-Fort Worth in Texas. Het toestel landde onder meer bij de zakenluchtvaartterminal van luchthaven Dallas Fort Worth en vloog de geplande route naar het hoofdkantoor van Toyota in Plano 7. Volgens Joby moeten die vluchten de praktijkgegevens opleveren die de FAA nodig heeft om veiligheidsregels voor commerciële vluchten op te stellen 7.

Los van het eIPP kreeg BETA op 21 oktober voor zijn elektrische A250, die verticaal opstijgt en landt, een speciaal luchtwaardigheidsbewijs voor marktonderzoek. Daarmee mag BETA vliegen met operators en andere deelnemers aan boord 8. De eerste vlucht ging een dag eerder van Plattsburgh in de staat New York naar Burlington in Vermont: 34 zeemijl in twintig minuten 9. Airwork schreef eerder over de vergunning van BETA om potentiële klanten mee te nemen.

Wat betekent dit voor jou?

Voor wie later een eVTOL wil vliegen, is de boodschap van de FAA duidelijk: er is geen kortere weg. Dat geldt voor het toestel en ook voor de piloot. In de Verenigde Staten vallen deze toestellen in de categorie powered-lift. De regels voor de piloten daarvan stelde de FAA in oktober 2024 vast. Ze gelden sinds 21 januari 2025 en bevatten een speciale regeling die tien jaar loopt 10. De FAA maakte geen klassen binnen powered-lift. Elke gezagvoerder heeft voor elk type een eigen typebevoegdheid nodig, omdat de toestellen zo verschillend zijn 10.

De eerste instructeurs komen van de fabrikanten zelf. Testvliegers die tijdens de certificering ervaring opdoen, leiden daarna instructeurs op bij vliegscholen, trainingscentra en luchtvaartbedrijven 10. De versoepelingen in de regels zijn vooral bedoeld voor piloten die al een commercial pilot certificate en een instrumentbevoegdheid hebben voor vliegtuigen of helikopters. Voor het commerciële niveau is in een powered-lift 35 uur als gezagvoerder nodig in plaats van 50, waarvan 15 uur in een full flight simulator van niveau C of hoger mag 10. Wie bij een commerciële operator onder Part 135 gaat vliegen, heeft altijd een instrumentbevoegdheid nodig, ook bij vluchten op zicht. Gezagvoerders op geregelde diensten onder Part 135 hebben een ATP-brevet en ervaring op het type nodig 10. Omdat veel van deze toestellen maar één stel stuurorganen hebben, maakte de FAA ook routes voor training met gedeelde bediening en voor training die grotendeels in de simulator plaatsvindt 10.

In Europa is de lijn vergelijkbaar. Sinds 1 mei 2025 kunnen piloten met een CPL(A) of CPL(H) een typebevoegdheid halen voor een VTOL-toestel. Testvliegers van een bepaald type krijgen daarvoor een aparte route 11. De toestellen zelf moeten nog door EASA worden gecertificeerd voordat er in Europa luchttaxidiensten kunnen beginnen 12. Lees ook over de plannen voor elektrisch vliegen vanaf Antwerpen-Deurne.

De weg naar de cockpit van een luchttaxi loopt dus via een gewone beroepsopleiding voor vliegtuig of helikopter, met een instrumentbevoegdheid. Lees op Airwork hoe je piloot wordt of ga gratis CPL-theorie oefenen.