Nieuws
ACHTERGROND · OPLEIDING EN VLIEGSCHOLEN

Onderzoeksbureau verwacht groei simulatormarkt, CAE schrapt juist simulatoren: waar je ze tegenkomt in je opleiding

Door , met de Airwork-redactie
13 bronnen · 16 nov 2026, 23:02

Witte full flight simulator op een hydraulisch bewegingsplatform met zes poten in een trainingshal
Een full flight simulator op zijn bewegingsplatform (archieffoto, 2011). Foto: SuperJet International via Wikimedia Commons · CC BY-SA 2.0
IN HET KORT
  • The Business Research Company verwacht dat de markt voor commerciële vliegsimulatoren groeit van 2,83 miljard dollar in 2026 naar 3,93 miljard dollar in 2030.1
  • In het boekjaar 2026 verkocht CAE 42 full flight simulators, tegen 56 een jaar eerder. Het bedrijf haalt 10 procent van zijn eigen commerciële simulatoren uit de vloot.2
  • Boeing verwacht dat er tot en met 2045 wereldwijd 674.000 nieuwe piloten nodig zijn.3
  • In een integrated ATPL mag tot 55 uur van de vliegtraining in een trainingsapparaat op de grond plaatsvinden; MCC doe je in een FNPT II MCC of een FFS.67

De wereldmarkt voor vliegsimulatoren voor de burgerluchtvaart groeit de komende jaren met gemiddeld 8,6 procent per jaar. Dat verwacht het Britse onderzoeksbureau The Business Research Company in een rapport dat het op 16 november met een persbericht aankondigde 1. Tegelijk verkocht de Canadese simulatorbouwer en trainingsaanbieder CAE het afgelopen boekjaar minder full flight simulators dan het jaar ervoor. Het bedrijf haalt een tiende van zijn eigen simulatoren voor de burgerluchtvaart uit de vloot 2. Voor wie piloot wil worden of al vliegt, is de simulator een vast onderdeel van training en checks. Dit stuk legt uit welke typen er zijn, waar je ze tegenkomt en waar ze in Nederland en België staan.

Wat het marktonderzoek voorspelt

Volgens The Business Research Company was de markt voor commerciële vliegsimulatoren in 2025 goed voor 2,59 miljard dollar. Voor 2026 rekent het bureau op 2,83 miljard dollar en voor 2030 op 3,93 miljard dollar 1. Het zijn verwachtingen uit het eigen rapport van het bureau, het Commercial Flight Simulator Market Report 2026. Hoe het bureau tot die bedragen komt, staat niet in het persbericht 1.

Verwachte groei8,6 procent per jaar
Verkocht door CAE42 simulatoren
Nieuwe piloten674.000
Simulatoruren ATPLmax. 55 uur

Als groeimotoren noemt het bureau een wereldwijd tekort aan gekwalificeerde piloten, meer vliegtuigleveringen, de vraag naar betaalbare training en terugkerende vaardigheidstoetsen voor piloten 1. Noord-Amerika was in 2025 volgens het rapport de grootste regio. De regio Azië-Pacific groeit volgens het bureau het snelst. Aparte cijfers voor Europa staan niet in het bericht 1.

CAE verkocht minder simulatoren

In het boekjaar tot eind maart 2026 verkocht CAE 42 full flight simulators, tegen 56 een jaar eerder 2. Het bedrijf leverde in dat jaar 52 simulatoren af. De trainingscentra voor de burgerluchtvaart waren gemiddeld voor 70 procent bezet 2. In een plan om kosten te besparen schrijft CAE dat het 10 procent van zijn eigen vloot van commerciële full flight simulators weghaalt. Ruim een dozijn andere simulatoren verhuist of wordt anders ingezet 2.

Ook in België staat een centrum van CAE ter discussie. Volgens De Tijd startte het bedrijf op 8 april een overleg met het personeel over het sluiten van zijn trainingscentrum op Brussels Airport eind 2026. Als redenen noemde CAE een dalende vraag, verouderde simulatoren en aanhoudende verliezen. Volgens De Tijd, geciteerd door The Brussels Times, staan 22 van de 27 banen op het spel 13. Of het centrum echt sluit, is niet bekend.

De vraag naar piloten op lange termijn

Boeing verwacht in zijn Pilot and Technician Outlook dat er van 2026 tot en met 2045 wereldwijd 674.000 nieuwe piloten nodig zijn voor de commerciële luchtvaart. Van de ruim 2,4 miljoen nieuwe luchtvaartmedewerkers die volgens Boeing nodig zijn, is twee derde nodig om collega's te vervangen die met pensioen gaan. Een derde is nodig voor de groei van de vloot. Voor de regio Eurazië rekent Boeing op 153.000 nieuwe piloten 3. CAE kwam in zijn Aviation Talent Forecast van 2025 op 300.000 nieuwe piloten tot en met 2034: 267.000 voor de lijnvaart en 33.000 voor de zakenluchtvaart 4. Boeing noemt bij zijn prognose ook competentiegerichte training en nieuwe trainingstechnologie als manieren om die piloten op te leiden 3.

Van FNPT tot full flight simulator

EASA noemt alle simulatoren samen flight simulation training devices (FSTD). Voor vliegtuigen zijn er vier soorten 5:

  • De full flight simulator (FFS) is een levensgrote kopie van de cockpit van één specifiek vliegtuigtype. Hij heeft een buitenzicht en een bewegingssysteem dat krachten en bewegingen nabootst 5.
  • Het flight training device (FTD) is ook een kopie van een specifiek type, maar heeft geen bewegingssysteem of buitenzicht nodig 5.
  • De flight and navigation procedures trainer (FNPT) bootst de cockpit van een vliegtuig of een klasse vliegtuigen na. De systemen lijken te werken zoals in een echt vliegtuig 5.
  • Het basic instrument training device (BITD) bootst de werkplek van de leerling-vlieger in een klasse vliegtuigen na, vaak met instrumenten op een scherm. Het is in de eerste plaats bedoeld om de procedures van het instrumentvliegen te oefenen 5.

Binnen elke soort zijn er kwalificatieniveaus. Voor een type rating zonder trainingsvluchten (ZFTT) gelden bijvoorbeeld lagere ervaringseisen als je traint in een FFS van niveau D dan in een FFS van niveau C 7.

Waar je de simulator tegenkomt in je opleiding

Al in de integrated ATPL-opleiding zit je geregeld in een simulator. Die opleiding telt minstens 195 uur vliegtraining, waarvan maximaal 55 uur instrument ground time mag zijn: instrumentvliegen in een trainingsapparaat op de grond 6. Van de instrumentlessen mag tot 40 uur in een FNPT II, een FTD 2 of een FFS plaatsvinden, of tot 25 uur in een FNPT I 6. Onderdeel van de opleiding is ook multi-crew cooperation (MCC), waarin je leert samenwerken als bemanning van twee. In een integrated ATPL zijn dat minstens 15 uur praktijktraining in een FNPT II MCC of een FFS 7. Meer over die training lees je in ons antwoord over MCC.

Bij de type rating zit je veel in een full flight simulator. Transavia beschrijft die fase in zijn opleiding als ongeveer twee maanden in de simulator, afgesloten met starts en landingen in een echte Airbus A320neo 9. Ervaren piloten kunnen soms een ZFTT-cursus volgen. Dan gebeurt de training voor de rating volledig in de simulator, zonder trainingsvluchten in het echte toestel. EASA eist daarvoor ervaring op een meerpilotenjet of een grote turboprop: bij een FFS van niveau C in de regel minstens 1.500 vlieguren of 250 sectoren, bij niveau D 500 uur of 100 sectoren 7. Bij een overstap tussen turboprop en jet is extra simulatortraining verplicht 7. Hoe de hele route van simulator tot lijnvlucht verloopt, staat in onze uitleg over de type rating.

Ook bij een sollicitatie kun je in de simulator belanden, bijvoorbeeld bij een sim assessment. Hoe dat gaat, lees je in ons antwoord over het verloop van een sim assessment en in onze tips om je erop voor te bereiden.

Terug voor de check

Na je opleiding blijf je de simulator zien. Om een type rating te verlengen, doe je in de drie maanden voor de vervaldatum een proficiency check. Bij een maatschappij met evidence-based training (EBT) is dat een EBT practical assessment. Beide mogen in het vliegtuig of in een FSTD van het type worden afgenomen 8.

Simulatoren in Nederland en België

Een van de simulatorcentra in Nederland is CAE Amsterdam-Schiphol in Schiphol-Oude Meer. Op de locatiepagina van CAE staan simulatoren van niveau D en trainers voor onder meer de Airbus A320, verschillende Boeing-typen van de 737 tot de 787, de Bombardier CRJ900 en CRJ1000 en de Embraer E-jets 10. Er komt een centrum bij: AeronautX opent in het eerste kwartaal van 2027 een trainingscentrum voor piloten van zakenjets in Amsterdam, met simulatoren van niveau D voor Bombardier Challenger-toestellen 1112. Volgens Corporate Jet Investor heeft het gebouw ruimte voor acht simulatoren en opent het centrum met twee 12. Meer daarover lees je in ons artikel over AeronautX. Een overzicht van simulatoren die je in Nederland kunt boeken, plus een Flight Simulator in de browser, vind je op onze simulatorpagina.

In België staat het trainingscentrum van CAE op Brussels Airport. Volgens De Tijd wil CAE dit centrum eind 2026 sluiten. Op 8 april begon het overleg met het personeel 13. Informatie over de opleiding daar staat op de schoolpagina van CAE Brussels.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een FNPT en een full flight simulator?

Een FNPT bootst de cockpit van een vliegtuig of een klasse vliegtuigen na. In de integrated ATPL gebruik je hem onder meer voor instrumentlessen en MCC 67. Een full flight simulator is een levensgrote kopie van één vliegtuigtype, met buitenzicht en een bewegingssysteem 5.

Hoeveel uur zit je in de simulator tijdens een integrated ATPL?

Van de minstens 195 uur vliegtraining mag maximaal 55 uur instrument ground time zijn 6. De MCC-training doe je in een FNPT II MCC of een FFS 7.

Kun je een type rating halen zonder trainingsvluchten in het echte toestel?

Ja, met een ZFTT-cursus (zero flight time training), maar alleen met voldoende ervaring op een meerpilotenjet of een grote turboprop. Bij een FFS van niveau D is dat in de regel minstens 500 uur of 100 sectoren 7.

Groeit de simulatormarkt echt?

The Business Research Company verwacht gemiddeld 8,6 procent groei per jaar tot 2030 1. CAE verkocht in zijn laatste boekjaar wel minder full flight simulators dan het jaar ervoor: 42 tegen 56 2.

VRAGEN VAN LEZERSKun je je indekken tegen een faillissement van je vliegschool tijdens de opleiding?Wat betekent de keuze tussen Airbus en Boeing voor mijn type rating en loopbaanflexibiliteit?

Praat mee

Reageren kan met een account; je volgt het gesprek daarna automatisch.

Nog geen reacties. Wat vind jij ervan?

Meer over opleiding en vliegscholen

NIEUWS · OPLEIDING EN VLIEGSCHOLENVS: student-piloot op eerste solo-overlandvlucht in de lucht tijdens landelijke grondstop
NIEUWS · OPLEIDING EN VLIEGSCHOLENAeronautX kiest Simorg voor trainingscentrum bij Schiphol
ACHTERGROND · OPLEIDING EN VLIEGSCHOLENKLM Flight Academy Eelde blijft 80 vliegers per jaar opleiden
Stel een vraag over dit artikel
ACHTERGROND · OPLEIDING EN VLIEGSCHOLEN

Onderzoeksbureau verwacht groei simulatormarkt, CAE schrapt juist simulatoren: waar je ze tegenkomt in je opleiding

Een onderzoeksbureau verwacht dat de markt voor vliegsimulatoren tot 2030 met 8,6 procent per jaar groeit. CAE verkocht juist minder simulatoren en wil zijn Brusselse centrum sluiten. Dit zijn de simulatoren die je tijdens je ATPL, MCC en type rating tegenkomt.

Door , met de Airwork-redactie · op basis van 13 bronnenGepubliceerd ma 16 nov 2026, 23:02 · 6 min lezen
Witte full flight simulator op een hydraulisch bewegingsplatform met zes poten in een trainingshal
Een full flight simulator op zijn bewegingsplatform (archieffoto, 2011). Foto: SuperJet International via Wikimedia Commons · CC BY-SA 2.0
IN HET KORT
  • The Business Research Company verwacht dat de markt voor commerciële vliegsimulatoren groeit van 2,83 miljard dollar in 2026 naar 3,93 miljard dollar in 2030.1
  • In het boekjaar 2026 verkocht CAE 42 full flight simulators, tegen 56 een jaar eerder. Het bedrijf haalt 10 procent van zijn eigen commerciële simulatoren uit de vloot.2
  • Boeing verwacht dat er tot en met 2045 wereldwijd 674.000 nieuwe piloten nodig zijn.3
  • In een integrated ATPL mag tot 55 uur van de vliegtraining in een trainingsapparaat op de grond plaatsvinden; MCC doe je in een FNPT II MCC of een FFS.67

De wereldmarkt voor vliegsimulatoren voor de burgerluchtvaart groeit de komende jaren met gemiddeld 8,6 procent per jaar. Dat verwacht het Britse onderzoeksbureau The Business Research Company in een rapport dat het op 16 november met een persbericht aankondigde 1. Tegelijk verkocht de Canadese simulatorbouwer en trainingsaanbieder CAE het afgelopen boekjaar minder full flight simulators dan het jaar ervoor. Het bedrijf haalt een tiende van zijn eigen simulatoren voor de burgerluchtvaart uit de vloot 2. Voor wie piloot wil worden of al vliegt, is de simulator een vast onderdeel van training en checks. Dit stuk legt uit welke typen er zijn, waar je ze tegenkomt en waar ze in Nederland en België staan.

Wat het marktonderzoek voorspelt

Volgens The Business Research Company was de markt voor commerciële vliegsimulatoren in 2025 goed voor 2,59 miljard dollar. Voor 2026 rekent het bureau op 2,83 miljard dollar en voor 2030 op 3,93 miljard dollar 1. Het zijn verwachtingen uit het eigen rapport van het bureau, het Commercial Flight Simulator Market Report 2026. Hoe het bureau tot die bedragen komt, staat niet in het persbericht 1.

Als groeimotoren noemt het bureau een wereldwijd tekort aan gekwalificeerde piloten, meer vliegtuigleveringen, de vraag naar betaalbare training en terugkerende vaardigheidstoetsen voor piloten 1. Noord-Amerika was in 2025 volgens het rapport de grootste regio. De regio Azië-Pacific groeit volgens het bureau het snelst. Aparte cijfers voor Europa staan niet in het bericht 1.

CAE verkocht minder simulatoren

In het boekjaar tot eind maart 2026 verkocht CAE 42 full flight simulators, tegen 56 een jaar eerder 2. Het bedrijf leverde in dat jaar 52 simulatoren af. De trainingscentra voor de burgerluchtvaart waren gemiddeld voor 70 procent bezet 2. In een plan om kosten te besparen schrijft CAE dat het 10 procent van zijn eigen vloot van commerciële full flight simulators weghaalt. Ruim een dozijn andere simulatoren verhuist of wordt anders ingezet 2.

Ook in België staat een centrum van CAE ter discussie. Volgens De Tijd startte het bedrijf op 8 april een overleg met het personeel over het sluiten van zijn trainingscentrum op Brussels Airport eind 2026. Als redenen noemde CAE een dalende vraag, verouderde simulatoren en aanhoudende verliezen. Volgens De Tijd, geciteerd door The Brussels Times, staan 22 van de 27 banen op het spel 13. Of het centrum echt sluit, is niet bekend.

De vraag naar piloten op lange termijn

Boeing verwacht in zijn Pilot and Technician Outlook dat er van 2026 tot en met 2045 wereldwijd 674.000 nieuwe piloten nodig zijn voor de commerciële luchtvaart. Van de ruim 2,4 miljoen nieuwe luchtvaartmedewerkers die volgens Boeing nodig zijn, is twee derde nodig om collega's te vervangen die met pensioen gaan. Een derde is nodig voor de groei van de vloot. Voor de regio Eurazië rekent Boeing op 153.000 nieuwe piloten 3. CAE kwam in zijn Aviation Talent Forecast van 2025 op 300.000 nieuwe piloten tot en met 2034: 267.000 voor de lijnvaart en 33.000 voor de zakenluchtvaart 4. Boeing noemt bij zijn prognose ook competentiegerichte training en nieuwe trainingstechnologie als manieren om die piloten op te leiden 3.

Van FNPT tot full flight simulator

EASA noemt alle simulatoren samen flight simulation training devices (FSTD). Voor vliegtuigen zijn er vier soorten 5:

  • De full flight simulator (FFS) is een levensgrote kopie van de cockpit van één specifiek vliegtuigtype. Hij heeft een buitenzicht en een bewegingssysteem dat krachten en bewegingen nabootst 5.
  • Het flight training device (FTD) is ook een kopie van een specifiek type, maar heeft geen bewegingssysteem of buitenzicht nodig 5.
  • De flight and navigation procedures trainer (FNPT) bootst de cockpit van een vliegtuig of een klasse vliegtuigen na. De systemen lijken te werken zoals in een echt vliegtuig 5.
  • Het basic instrument training device (BITD) bootst de werkplek van de leerling-vlieger in een klasse vliegtuigen na, vaak met instrumenten op een scherm. Het is in de eerste plaats bedoeld om de procedures van het instrumentvliegen te oefenen 5.

Binnen elke soort zijn er kwalificatieniveaus. Voor een type rating zonder trainingsvluchten (ZFTT) gelden bijvoorbeeld lagere ervaringseisen als je traint in een FFS van niveau D dan in een FFS van niveau C 7.

Waar je de simulator tegenkomt in je opleiding

Al in de integrated ATPL-opleiding zit je geregeld in een simulator. Die opleiding telt minstens 195 uur vliegtraining, waarvan maximaal 55 uur instrument ground time mag zijn: instrumentvliegen in een trainingsapparaat op de grond 6. Van de instrumentlessen mag tot 40 uur in een FNPT II, een FTD 2 of een FFS plaatsvinden, of tot 25 uur in een FNPT I 6. Onderdeel van de opleiding is ook multi-crew cooperation (MCC), waarin je leert samenwerken als bemanning van twee. In een integrated ATPL zijn dat minstens 15 uur praktijktraining in een FNPT II MCC of een FFS 7. Meer over die training lees je in ons antwoord over MCC.

Bij de type rating zit je veel in een full flight simulator. Transavia beschrijft die fase in zijn opleiding als ongeveer twee maanden in de simulator, afgesloten met starts en landingen in een echte Airbus A320neo 9. Ervaren piloten kunnen soms een ZFTT-cursus volgen. Dan gebeurt de training voor de rating volledig in de simulator, zonder trainingsvluchten in het echte toestel. EASA eist daarvoor ervaring op een meerpilotenjet of een grote turboprop: bij een FFS van niveau C in de regel minstens 1.500 vlieguren of 250 sectoren, bij niveau D 500 uur of 100 sectoren 7. Bij een overstap tussen turboprop en jet is extra simulatortraining verplicht 7. Hoe de hele route van simulator tot lijnvlucht verloopt, staat in onze uitleg over de type rating.

Ook bij een sollicitatie kun je in de simulator belanden, bijvoorbeeld bij een sim assessment. Hoe dat gaat, lees je in ons antwoord over het verloop van een sim assessment en in onze tips om je erop voor te bereiden.

Terug voor de check

Na je opleiding blijf je de simulator zien. Om een type rating te verlengen, doe je in de drie maanden voor de vervaldatum een proficiency check. Bij een maatschappij met evidence-based training (EBT) is dat een EBT practical assessment. Beide mogen in het vliegtuig of in een FSTD van het type worden afgenomen 8.

Simulatoren in Nederland en België

Een van de simulatorcentra in Nederland is CAE Amsterdam-Schiphol in Schiphol-Oude Meer. Op de locatiepagina van CAE staan simulatoren van niveau D en trainers voor onder meer de Airbus A320, verschillende Boeing-typen van de 737 tot de 787, de Bombardier CRJ900 en CRJ1000 en de Embraer E-jets 10. Er komt een centrum bij: AeronautX opent in het eerste kwartaal van 2027 een trainingscentrum voor piloten van zakenjets in Amsterdam, met simulatoren van niveau D voor Bombardier Challenger-toestellen 1112. Volgens Corporate Jet Investor heeft het gebouw ruimte voor acht simulatoren en opent het centrum met twee 12. Meer daarover lees je in ons artikel over AeronautX. Een overzicht van simulatoren die je in Nederland kunt boeken, plus een Flight Simulator in de browser, vind je op onze simulatorpagina.

In België staat het trainingscentrum van CAE op Brussels Airport. Volgens De Tijd wil CAE dit centrum eind 2026 sluiten. Op 8 april begon het overleg met het personeel 13. Informatie over de opleiding daar staat op de schoolpagina van CAE Brussels.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een FNPT en een full flight simulator?

Een FNPT bootst de cockpit van een vliegtuig of een klasse vliegtuigen na. In de integrated ATPL gebruik je hem onder meer voor instrumentlessen en MCC 67. Een full flight simulator is een levensgrote kopie van één vliegtuigtype, met buitenzicht en een bewegingssysteem 5.

Hoeveel uur zit je in de simulator tijdens een integrated ATPL?

Van de minstens 195 uur vliegtraining mag maximaal 55 uur instrument ground time zijn 6. De MCC-training doe je in een FNPT II MCC of een FFS 7.

Kun je een type rating halen zonder trainingsvluchten in het echte toestel?

Ja, met een ZFTT-cursus (zero flight time training), maar alleen met voldoende ervaring op een meerpilotenjet of een grote turboprop. Bij een FFS van niveau D is dat in de regel minstens 500 uur of 100 sectoren 7.

Groeit de simulatormarkt echt?

The Business Research Company verwacht gemiddeld 8,6 procent groei per jaar tot 2030 1. CAE verkocht in zijn laatste boekjaar wel minder full flight simulators dan het jaar ervoor: 42 tegen 56 2.

VRAGEN VAN LEZERSKun je je indekken tegen een faillissement van je vliegschool tijdens de opleiding?Antwoord · 4 bronnenWat betekent de keuze tussen Airbus en Boeing voor mijn type rating en loopbaanflexibiliteit?Antwoord · 22 bronnen

Bronnen

  1. 1The Business Research Company via EIN Presswire · Commercial Flight Simulator Market Expected to Experience Robust Growth Through 203016 nov 2026
  2. 2CAE (persbericht via PR Newswire, doorgeplaatst op Finviz) · CAE reports fourth quarter and full fiscal year 2026 results and targets significant cost savings and profitability growth as part of transformation plan21 mei 2026
  3. 3Boeing · Boeing Forecasts $4.9 Trillion Commercial Aviation Support and Services Market and Demand for more than 2.4 Million New Aviation Personnel Over 20 Years17 jul 2026
  4. 4CAE · Pilot Demand 2025-2034 (2025 Aviation Talent Forecast)16 jun 2025
  5. 5EASA · Certification Specifications for Aeroplane Flight Simulation Training Devices (CS-FSTD(A)), definitions4 jul 2012
  6. 6EASA · Part-FCL Appendix 3, Training courses for the issue of a CPL and an ATPL (Easy Access Rules for Aircrew, revision from October 2026)16 okt 2026
  7. 7EASA · FCL.730.A Specific requirements for pilots undertaking a zero flight time type rating (ZFTT) course, and FCL.735.A Multi-crew cooperation training course (Easy Access Rules for Aircrew, revision from October 2026)16 okt 2026
  8. 8EASA · FCL.740.A Revalidation of class and type ratings, aeroplanes (Easy Access Rules for Aircrew, revision from October 2026)16 okt 2026
  9. 9Werken bij Transavia · Fases opleiding
  10. 10CAE · CAE Amsterdam - Schiphol
  11. 11AeronautX · AeronautX launches new Amsterdam Training Centre, with VistaJet as strategic partner13 okt 2026
  12. 12Corporate Jet Investor · AeronautX invests €40m in business jet training centre13 okt 2026
  13. 13The Brussels Times · Brussels Airport pilot training centre under threat21 apr 2026
WIJZIGINGENma 16 nov 2026 · 23:02 · Gepubliceerd.Hoe wij werken

Praat mee

Reageren kan met een account; je volgt het gesprek daarna automatisch.

Nog geen reacties. Wat vind jij ervan?

Meer over opleiding en vliegscholen