De Turkse marine heeft voor het eerst een vrouw opgeleid tot piloot van een maritiem patrouillevliegtuig. Het gaat om Hilal Aydın (28), eerste luitenant bij de marine (Deniz Üsteğmen). Zij heeft haar vliegopleiding afgerond en is geplaatst bij het marineluchtvaartcommando (Deniz Hava Komutanlığı) in Kartepe, in de provincie Kocaeli ten oosten van Istanbul 12. Turkse media noemen haar de eerste vrouwelijke vliegtuigpiloot van de marine 24. Het verhaal werd op 7 oktober bekend via een reportage van persbureau İhlas Haber Ajansı (İHA) en een interview met zender NTV 23.

Van marineschip naar cockpit

Aydın werd geboren in Adıyaman en groeide op in Ankara. Haar vader is beroepsonderofficier in de Turkse krijgsmacht en volgens haarzelf wilde ze al als kind militair worden 2. Na de middelbare school volgde ze in 2016 een voorbereidend jaar Engels aan de Middle East Technical University (ODTÜ), waar ze geologie wilde studeren. Daar zag ze de wervingsposters van de Nationale Defensie Universiteit en meldde ze zich aan voor de marineacademie, de Deniz Harp Okulu 23. Die opleiding begon ze in 2017; op 30 augustus 2021 studeerde ze af als luitenant 2.

Daarna diende ze op het fregat TCG Gemlik als assistent-officier operaties en elektronische oorlogvoering en als verbindingsofficier. Ook was ze veiligheidsofficier bij een taakgroep van de vloot 214. Tijdens haar jaren op de academie maakte een slogan van de marineluchtvaart indruk op haar: "İki maviye hükmedenler", vrij vertaald "zij die over twee keer blauw heersen", de zee en de lucht. Dat werd volgens haar het begin van haar weg naar de cockpit 23.

Zo verliep de opleiding

In 2022 meldde Aydın zich aan bij een wervingsronde voor marinepiloten. Na sollicitatiegesprekken en examens volgden selectievluchten bij het 18e Hoofdbasiscommando: een traject van dertien vluchten, waarna ze aan een controlevlieger moest laten zien dat ze veilig kon starten en landen. "Het geluk dat ik voelde toen de controlevlieger de toren meldde dat ik solo mocht, kan ik niet beschrijven," zegt ze 24.

De initiële en basisvliegopleiding kreeg ze bij de Türk Hava Kurumu Üniversitesi, de universiteit van de Turkse luchtvaartvereniging. De voortgezette opleiding volgde bij de vliegschool van de marine, het Deniz Tayyare Uçuş Okulu Komutanlığı. Daar slaagde ze als eerste vrouw als piloot voor maritieme patrouillevliegtuigen 24. Nu volgt ze bij het opleidingscentrum van de marineluchtvaart de typeopleiding voor een van de patrouillevliegtuigen van de marine, dat ze zelf het P-35-type noemt. Daarna gaat ze vliegen bij een operationeel squadron 2.

Wat zo'n patrouillevliegtuig doet

Maritieme patrouillevliegtuigen houden vanuit de lucht toezicht op grote zeegebieden. NTV omschrijft ze als de ogen van de marine in de lucht, met uitgebreide verkennings- en inlichtingenmiddelen 3. De Turkse marine vliegt met patrouillevliegtuigen op basis van de CN-235 (in Turkije P-235) en de ATR 72-600 (P-72). De P-72 is aangepast voor onderzeebootbestrijding 7. In de beelden van İHA staat Aydın bij een CN-235 van de marine 5.

Niet de eerste vrouw in de marineluchtvaart

Aydın is wel de eerste vrouwelijke vliegtuigpiloot, maar niet de eerste vrouw die voor de Turkse marine vliegt. In 2022 sprak Anadolu Ajansı met Hatice Yeşiltaş, toen kapitein bij de marine (Deniz Yüzbaşı) en de enige vrouwelijke vlieger van het marineluchtvaartcommando. Zij vloog al jaren de Seahawk-helikopter bij het 351e marinehelikoptersquadron. Ook zij begon als officier aan boord, op het fregat TCG Gelibolu, en startte in 2014 met haar vliegopleiding bij de luchtvaartschool van de landmacht 6.

Als voorbeeld noemt Aydın Sabiha Gökçen, de adoptiefdochter van Atatürk, die in Turkije geldt als de eerste vrouwelijke gevechtsvlieger 21. "Ik ben nog gelukkiger en trotser dan de Hilal van mijn dromen," zegt ze. Aan meisjes die van een uniform en de lucht dromen, geeft ze mee dat ze nooit moeten ophouden met dromen, ervoor werken en erin geloven 42.

Militair vlieger worden in Nederland en België

In Nederland ontving Alexandra Wiessing op 13 januari 1983 als eerste vrouw haar militaire vliegbrevet; zij ging aan de slag als helikoptervlieger. In 1991 werd Manja Blok de eerste operationele vrouwelijke F-16-vlieger, ook wereldwijd de eerste 9. De route via Defensie lijkt op die van Aydın: eerst officier, dan vlieger. Voor de functie Officier Vlieger heb je een vwo-diploma met wiskunde A of B nodig en ben je tussen 17 en 25 jaar en 3 maanden oud. Je volgt eerst de officiersopleiding van gemiddeld 4,5 jaar, als cadet aan de KMA in Breda of als adelborst aan het KIM in Den Helder. Daarna volgen de grondschool en de Elementaire Militaire Vliegeropleiding (EMVO) in Woensdrecht, met ongeveer 33 vlieguren op de Pilatus PC-7. Tijdens de EMVO wordt bepaald of je verdergaat op vliegtuigen of helikopters 8.

Wie het dichtst bij het werk van Aydın wil komen, kijkt naar de NH90: volgens Defensie vlieg je die vanaf schepen van de Koninklijke Marine, bij amfibische operaties en voor het opsporen van onderzeeboten en drugstransporten. De selectie bestaat uit twee vliegercapaciteitentests (VCT1 en VCT2), een assessment en interview bij het Centrum voor Mens en Luchtvaart in Soesterberg, een psychologisch advies, een medische keuring en een veiligheidsonderzoek. Een bril of lenzen is geen probleem, zolang je oogafwijking tussen min 3 en plus 2 ligt 8.

In België volgen alle jonge piloten van de luchtmacht hun eerste vliegopleiding straks op de Pilatus PC-7 MKX. Defensie kocht er 18 als opvolger van de Marchetti SF-260; ze komen op de basis van Beauvechain te staan. Na die eerste opleiding wordt bekeken of je verdergaat als piloot van een gevechtsvliegtuig, een transportvliegtuig of een helikopter 10.