Een Boeing 737-800 van Transavia France op weg van Marrakech naar Brest is op vrijdag 30 oktober na drukverlies in de cabine uitgeweken naar Porto 12. Het ging om vlucht TO9813, uitgevoerd met de F-GZHM onder de roepnaam TVF72NL 13. Aan boord zaten 178 passagiers 2. Na de landing kregen vier passagiers hulp van de Portugese medische hulpdienst INEM. Een van hen werd naar het ziekenhuis gebracht 45. Transavia spreekt van een langzame drukdaling in de cabine 2.

Snelle daling boven het oosten van Portugal

Volgens de ADS-B-gegevens van adsb.lol vloog de 737 op 38.000 voet over Portugal naar het noorden toen het toestel rond 15.20 uur Portugese tijd (16.20 uur in Nederland) aan een snelle daling begon 3. De 737 bevond zich toen boven het oosten van het land, niet ver van de Spaanse grens. In ongeveer zeven minuten zakte het toestel naar 10.000 voet, met daalsnelheden van meer dan 5.000 voet per minuut 3. Tijdens de daling draaide de 737 naar het noordwesten, richting Porto. Na ongeveer acht minuten op 10.000 voet zette het toestel de daling voort. Om 15.45 uur landde de 737 op Francisco Sá Carneiro, de luchthaven van Porto 3.

Passagiers zeiden tegen de Franse kranten Le Télégramme en Ouest-France dat ze tijdens de vlucht koude lucht voelden en knallen hoorden. Daarna vielen alle zuurstofmaskers uit het plafond 2. Een passagier sprak van "een scène uit een rampenfilm" 2. In de ADS-B-gegevens is geen noodcode 7700 te zien: de transponder zond tot aan de landing dezelfde code uit als na de start 3. Volgens SKYbrary behoudt een bemanning die al contact heeft met de verkeersleiding bij een noodsituatie vaak de code die ze eerder kreeg 6. Of de bemanning een MAYDAY of een PAN-PAN uitriep, is niet bekendgemaakt.

Vier passagiers geholpen, één naar het ziekenhuis

Op de luchthaven stonden de hulpdiensten klaar toen het toestel landde 1. Het INEM kreeg de melding om 15.40 uur Portugese tijd 45. Volgens de hulpdienst hadden de vier passagiers die hulp kregen angstklachten. Een van hen klaagde over hevige hoofdpijn en werd naar het ziekenhuis gebracht 4578. De andere drie werden ter plaatse geholpen 1.

Transavia: langzame drukdaling, passagiers per bus naar Finistère

Transavia verklaarde dat er "een langzame drukdaling" was vastgesteld 2. Een rechtstreekse vlucht van Porto naar Brest was volgens de maatschappij door het weer niet mogelijk. De passagiers vlogen met een ander toestel naar Parijs. Daar stapten ze over op een bus naar Finistère, waar ze zaterdagochtend aankwamen 2. "Wij betreuren het ongemak dat dit voor de passagiers heeft veroorzaakt", liet Transavia weten. Passagiers kunnen voor informatie terecht bij de klantenservice 2. Een passagier zei tegen de Franse pers dat ze na zo'n ervaring meer aandacht en opvang van de maatschappij had verwacht 2.

De oorzaak van het drukverlies is niet bekendgemaakt. De F-GZHM vloog op dinsdag 3 november van Porto naar Parijs-Orly, de thuisbasis van Transavia France 39. Transavia France is de Franse zustermaatschappij van het Nederlandse Transavia. Air France bezit 96 procent van de aandelen, Transavia Nederland 4 procent 9. Een dag na de uitwijking naar Porto keerde een ander toestel van Transavia France, op weg van Orly naar Agadir, terug naar Parijs 1.

Zo verloopt een uitwijking na drukverlies

Bij drukverlies zetten de piloten als eerste hun zuurstofmasker op. Op kruishoogte kan de tijd waarin iemand zonder extra zuurstof nog helder handelt korter zijn dan een minuut. Ook een langzame drukdaling vraagt om een directe reactie zodra de bemanning die opmerkt 10. Lukt het niet om de druk te herstellen, dan begint de bemanning meteen aan een noodafdaling naar 10.000 voet, of naar de minimale veilige hoogte als die hoger ligt. Op die hoogte kunnen bemanning en gezonde passagiers zonder extra zuurstof ademen 1011. De zuurstofvoorraad is beperkt en volstaat in de meeste toestellen voor niet veel meer dan een kwartier 10.

Op 10.000 voet bekijkt de bemanning of de vlucht verder kan of dat het toestel op het dichtstbijzijnde geschikte vliegveld landt. Daarbij tellen de oorzaak van het drukverlies, de staat van het toestel, de toestand van de passagiers, het terrein, het weer en de brandstof mee. Op lage hoogte verbruikt een straalvliegtuig namelijk meer brandstof 10. De beslissing om uit te wijken neemt de bemanning in de cockpit. Meestal is daarvoor afstemming met de verkeersleiding en andere partijen nodig 6.

MAYDAY of PAN-PAN aan de verkeersleiding

Piloten melden een noodsituatie aan de verkeersleiding met de oproep MAYDAY of PAN-PAN, die ze bij voorkeur drie keer uitspreken 612. MAYDAY staat voor nood: het toestel wordt bedreigd door ernstig of direct gevaar en heeft onmiddellijk hulp nodig. PAN-PAN staat voor spoed: er is een probleem met de veiligheid van het toestel of van iemand aan boord, maar onmiddellijke hulp is niet nodig 12. Bij een drukverlies dat de bemanning niet kan oplossen, adviseert SKYbrary een MAYDAY met de melding dat het toestel daalt 10. Daarnaast kan de bemanning de transpondercode 7700 instellen 6. De verkeersleiding houdt andere vliegtuigen op afstand en informeert onder meer de betrokken luchthavens 6.

Wat het cabinepersoneel doet

In een noodsituatie heeft het cabinepersoneel volgens de ATSB een leidende rol in de cabine 13. Bij een noodafdaling van een A320 die de ATSB onderzocht, reageerden passagiers goed als het cabinepersoneel de juiste standaardcommando's gebruikte. Verkeerde commando's vergrootten de verwarring en de paniek juist 13. Het zakje aan het masker bolt niet altijd op, ook als er wel zuurstof stroomt. Wie dat niet weet, kan onzeker worden 13. Bij dat incident meldde de cockpit na het bereiken van 10.000 voet dat de maskers af mochten 13.

Wordt een passagier tijdens een vlucht ziek, dan kan de bemanning bij veel maatschappijen via satelliettelefoon of radio een arts op de grond raadplegen, bijvoorbeeld via de dienst MedLink van MedAire. Die artsen adviseren over het gebruik van de medische uitrusting aan boord en over een mogelijke uitwijking 14. Of bij vlucht TO9813 zo'n dienst is ingeschakeld, is niet bekend.