De Taiwanese luchtvaartmaatschappijen EVA Air en China Airlines hebben eind oktober een deel van hun vluchten tussen Azië en Europa over Rusland uitgevoerd, voor het eerst sinds de Russische inval in Oekraïne in februari 2022 12. De omleidingen volgden op wat Taiwan een sluiting van het Pakistaanse luchtruim noemt 3. Pakistaanse instanties spreken elkaar tegen over de vraag of het luchtruim echt is gesloten 45. Vanaf de ochtend van 25 oktober meden beide maatschappijen Pakistan, waarna minstens twaalf vluchten tussen Azië en Europa de route over Rusland namen 67. Andere vluchten weken zuidelijker uit, over de Golfregio 3.

ADS-B-gegevens: Schipholvluchten niet over Rusland, wel deels over de Golf van Oman

Beide maatschappijen vliegen op Schiphol: China Airlines rechtstreeks vanuit Taipei, EVA Air via Bangkok. De Schipholvluchten die in de ADS-B-gegevens van adsb.lol zijn bekeken, vlogen niet over Rusland. CI73 van Taipei naar Amsterdam vloog op 25 en 29 oktober over India, de Golf van Oman en het Midden-Oosten. De terugvluchten CI74 op 26 en 30 oktober volgden die route in omgekeerde richting 8. EVA Air-vlucht BR75 van Bangkok naar Amsterdam nam op 27 oktober eveneens de weg over de Golf van Oman. Op 22 oktober, vóór de omleidingen, vloog de vlucht met hetzelfde nummer wel over Pakistan. Ook op 29 oktober vloog BR75 over Pakistan 8.

Van Japan naar Finland

Vluchten die volgens de media de route over Rusland namen, vertonen in de ADS-B-gegevens een herkenbaar ontvangstgat. De toestellen verdwijnen boven of bij de Japanse Zee uit beeld van het adsb.lol-netwerk en verschijnen zeven tot negen uur later weer boven Finland, of omgekeerd 9. Zo vloog EVA Air-vlucht BR71 van Taipei naar München op 25 oktober voor het eerst over Rusland en op 28 oktober opnieuw 109. BR88 van Parijs naar Taipei vloog op 25 oktober over Rusland, CI64 van Wenen naar Taipei deed dat vanaf 27 oktober 29.

Pakistaanse instanties spreken elkaar tegen over het luchtruim

De Pakistaanse minister van Defensie Khawaja Asif, die ook over de luchtvaart gaat, zei op 28 oktober tegen Bloomberg dat de luchtvaartsector van zijn land het één-Chinabeleid volgt en dat alleen maatschappijen van het Chinese vasteland over Pakistan mogen vliegen 6117. Volgens Taiwan en Bloomberg was het de eerste keer dat een land zijn luchtruim op deze manier voor Taiwanese maatschappijen sloot 37.

Andere Pakistaanse instanties spreken tegen dat het luchtruim is gesloten. Volgens MM News verwierpen de luchtvaartautoriteit CAA en het Pakistaanse ministerie van Buitenlandse Zaken de berichten 5. Een bron bij de CAA zei tegen Dawn dat er geen NOTAM met een verbod is uitgegeven. Een diplomatieke bron ontkende tegenover dezelfde krant dat er een beleidsbesluit was genomen 4. Taiwan zegt dat Pakistan het luchtruim sloot en weer opende 3.

Op 28 oktober gaf de CAA beide maatschappijen toestemming om tot en met 27 maart 2027 over Pakistan te vliegen 412. In de nacht van 28 op 29 oktober vloog EVA Air-vlucht BR65 van Taipei naar Wenen als eerste Taiwanese lijnvlucht weer over Pakistan 1310. Andere vluchten die toen vertrokken, vlogen nog over Rusland of via India 13. Op 30 oktober vertoonde CI81 van Taipei naar Londen nog hetzelfde ontvangstgat tussen de Japanse Zee en Finland als de vluchten die volgens de media de route over Rusland namen 9.

De Taiwanese viceminister van Buitenlandse Zaken Chen Ming-chi zei tegenover AFP dat de opheffing van de beperking tijdelijk is en tot het einde van de winter geldt 3. Een ambtenaar van het Taiwanese ministerie van Verkeer zei dat de periode samenvalt met het winterschema van luchtvaartorganisatie IATA en dat voor het zomerschema opnieuw toegang wordt aangevraagd 11.

Taiwan vermoedt druk uit Peking

Chen zei te vermoeden dat China achter de maatregel zit, zonder daarvoor bewijs te geven 314. Een woordvoerder van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken, Guo Jiakun, zei dat er voor zover hem bekend geen obstakels zijn voor internationale reizen van inwoners van wat hij de regio Taiwan noemde 3. De Taiwanese regeringswoordvoerder Michelle Lee zei het Pakistaanse optreden diep te betreuren 11. Het Taiwanese ministerie van Buitenlandse Zaken verweet Pakistan het luchtruim te politiseren en als wapen te gebruiken 714. EVA Air en China Airlines wilden tegenover de media niet op de kwestie ingaan 36. De Taiwanese luchtvaartautoriteit liet weten dat zij het vliegen over Rusland nooit heeft verboden 615. De twee maatschappijen hadden het Russische luchtruim sinds februari 2022 gemeden, net als veel Aziatische, Europese en Noord-Amerikaanse maatschappijen 62.

De meeste Europese maatschappijen mogen niet over Rusland

Voor Europese maatschappijen ligt de situatie anders. De EU legde op 28 februari 2022 in een verordening vast dat Russische maatschappijen en in Rusland geregistreerde toestellen niet in de EU mogen landen, opstijgen of over het grondgebied vliegen 16. Rusland sloot daarop zijn luchtruim voor maatschappijen uit 36 landen, waaronder Nederland 1718.

Daarnaast raadt het Europese luchtvaartagentschap EASA af om op welke hoogte dan ook te vliegen in het Russische luchtruim ten westen van 60 graden oosterlengte. Dat advies in bulletin CZIB 2025-01 geldt tot en met 31 januari 2027 en richt zich op Europese maatschappijen en op maatschappijen van buiten de EU die met een EASA-vergunning van, naar en binnen de EU vliegen. EASA wijst onder meer op het risico dat burgertoestellen onbedoeld doelwit worden wanneer de Russische luchtverdediging reageert op Oekraïense raketten en drones. Ook noemt het bulletin verstoring en misleiding van satellietnavigatie 1920.

Uren verschil met Chinese concurrenten

Chinese maatschappijen vliegen wel over Rusland en dat levert ze volgens Europese concurrenten een flink voordeel op 1821. Air France-KLM-topman Ben Smith sprak in februari 2023 van een oneerlijk voordeel: het vermijden van Rusland kan tussen Parijs en Seoel tot drie uur extra vliegtijd kosten 1822. KLM-topvrouw Marjan Rintel zei in oktober 2024 in het programma WNL op Zondag dat het verschil voor KLM soms twee tot vier uur bedraagt, wat doorwerkt in de prijs en extra cockpitbemanning kan vereisen. Zij wilde dat Europa onderzoekt hoe de concurrentie eerlijker kan worden, bijvoorbeeld door het voordeel te beprijzen 2123. In de Verenigde Staten stelde het ministerie van Transport in oktober 2025 voor om Chinese maatschappijen op Amerikaanse routes niet meer over Rusland te laten vliegen 2425.