Een ATR 42 van de Nigeriaanse luchtmacht (Nigerian Air Force, NAF) is maandagochtend 5 oktober neergestort bij Igbokoda in de Nigeriaanse deelstaat Ondo. Aan boord waren volgens de eerste informatie van minister van Luchtvaart Festus Keyamo 25 passagiers en 7 bemanningsleden. Het toestel was op een routinevlucht van Benin City naar Lagos. De luchtverkeersleiding verloor om 09.13 uur lokale tijd (10.13 uur Nederlandse tijd) het radiocontact. Het wrak werd later gevonden in een moerasgebied bij de marinebasis van Igbokoda.

Het presidentschap ging er maandag van uit dat alle 32 inzittenden zijn omgekomen. President Bola Tinubu kondigde drie dagen van nationale rouw af en droeg de luchtmacht op direct een grondig onderzoek naar de oorzaak te beginnen. Een officieel, definitief dodental van de luchtmacht zelf was maandagavond nog niet gepubliceerd. Over de oorzaak is niets bekend.

Wat er maandagochtend gebeurde

Minister Keyamo maakte het ongeval als eerste publiek, in een bericht op X. Hij schreef dat de luchtverkeersleiders hem hadden gemeld dat een militair toestel met staartnummer NGR 931 om 09.13 uur was verdwenen op weg van Benin naar Lagos, en dat alle pogingen om het toestel via de radio te bereiken waren mislukt. Kort daarna werd bevestigd dat het toestel was neergestort dicht bij de marinebasis in Igbokoda. Het wrak was gelokaliseerd en de zoek- en reddingsactie was begonnen. Keyamo benadrukte dat militaire luchtvaart volledig buiten het gezag van zijn ministerie en de burgerluchtvaartautoriteit valt, maar zei de luchtmacht alle hulp te hebben toegezegd in een gesprek met de chef van de luchtmachtstaf, Air Marshal Sunday Kelvin Aneke.

De luchtmacht bevestigde het ongeval via haar woordvoerder, Air Commodore Ehimen Ejodame. "Het toestel was op een routinemissie van Benin naar Lagos toen het ongeval gebeurde", zei hij. De luchtmacht startte direct een zoek- en reddingsoperatie, samen met andere instanties en hulpdiensten, en beloofde later meer informatie te geven.

De plek van het ongeval ligt in het kustgebied van het district Ilaje: een moerassig wetland tegenover de marinebasis. Gouverneur Lucky Aiyedatiwa van Ondo zette het rampenbestrijdingsbureau van de deelstaat, het ministerie van Volksgezondheid, veiligheidsdiensten en de lokale overheid in om de luchtmacht te ondersteunen. Michael Achimugu, woordvoerder van de Nigeriaanse burgerluchtvaartautoriteit NCAA, zei maandag dat er lichamen werden geborgen en dat het toestel in een moeras terecht was gekomen.

Slachtoffers: wat officieel is gemeld

Het aantal inzittenden komt van minister Keyamo, die het maandag nadrukkelijk "voorlopige informatie" noemde: 25 passagiers en 7 bemanningsleden. Later op maandag meldde de Nigeriaanse krant Premium Times op basis van de verklaring van presidentswoordvoerder Bayo Onanuga dat alle 32 mensen aan boord vermoedelijk zijn omgekomen. Tinubu sprak in die verklaring van "een pijnlijk moment voor onze strijdkrachten en voor de hele natie". Volgens het presidentschap maakt de luchtmacht de namen van de omgekomen militairen bekend nadat hun families zijn ingelicht. Airwork noemt geen namen van slachtoffers zolang die niet officieel zijn vrijgegeven.

The Guardian Nigeria schreef maandagavond dat er nog geen officieel dodental was. Een traditioneel leider in Igbokoda zei tegen die krant dat er volgens zijn eigen navraag geen overlevenden waren. Wie er precies aan boord waren, is officieel niet bekendgemaakt. De krant Vanguard meldt op basis van gesprekken ter plaatse dat er naast militairen ook familieleden van militairen aan boord waren. Dat is door de luchtmacht niet bevestigd.

Het toestel: een ATR 42-500MP voor maritieme patrouille

De ATR 42 is een tweemotorige turboprop van de Frans-Italiaanse fabrikant ATR, een samenwerking tussen het huidige Airbus en Leonardo. Het eerste exemplaar vloog in augustus 1984; de typeaanduiding verwijst naar de oorspronkelijke standaardindeling met 42 stoelen. De verbeterde ATR 42-500 vloog voor het eerst in september 1994 en werd in juli 1995 gecertificeerd. Het type wordt wereldwijd vooral door regionale maatschappijen gebruikt, maar er bestaan ook versies voor maritieme patrouille.

Zo'n versie had de Nigeriaanse luchtmacht. Volgens Premium Times bestelde Nigeria in maart 2007 voor 73 miljoen dollar twee ATR 42-500MP's bij het Italiaanse Alenia Aeronautica, inclusief opleiding van de bemanningen en logistieke ondersteuning. Het eerste toestel, NAF 930, kwam in december 2009; het tweede, NAF 931, in maart 2010. Minister Keyamo noemde het verongelukte toestel NGR 931; Premium Times schrijft dat het gaat om NAF 931, het tweede toestel uit die order. De luchtmacht zelf had in haar eerste verklaring niet gezegd welk toestel het was.

De twee toestellen zijn ingericht voor maritieme patrouille en voor inlichtingen, verkenning en surveillance (ISR) en zijn volgens Premium Times gestationeerd bij een maritieme eenheid van de luchtmacht in Benin City. Het eerste toestel ondersteunde volgens de krant onder meer operaties tegen Boko Haram. Beide gingen voor groot onderhoud naar Rheinland Air Service in Duitsland: de NAF 930 van september 2019 tot juli 2020, na ruim 5.000 vlieguren, en de NAF 931 vanaf 2022. Dat toestel keerde eind 2024 terug in Nigeria. Waarom een patrouilletoestel op een vlucht met 25 passagiers werd ingezet, heeft de luchtmacht niet toegelicht.

In de ongevallendatabase van Airwork staan eerdere ongevallen met de ATR 42, zonder enig verband met dit ongeval. Recente voorbeelden zijn de ATR 42-500 van Indonesia Air Transport in Zuid-Sulawesi in januari 2026, Precision Air-vlucht PW494 in het Victoriameer in 2022 en PIA-vlucht 661 bij Havelian in Pakistan in 2016. Alle records vind je op de pagina luchtvaartongevallen.

Wie het onderzoek doet

In Nigeria onderzoekt het Nigerian Safety Investigation Bureau (NSIB) ongevallen in de burgerluchtvaart. Voor militaire toestellen ligt dat anders. NSIB-directeur Alex Badeh Jr. zei maandag dat het onderzoek naar militaire luchtvaartongevallen volgens de oprichtingswet van het bureau uit 2022 en de internationale praktijk bij de militaire autoriteit ligt. Het NSIB doet alleen mee als de luchtmacht daar formeel om vraagt. Het bureau bood die hulp wel direct aan: met onderzoekers en met zijn eigen Flight Safety Laboratory, waar gegevens uit vluchtrecorders kunnen worden uitgelezen en geanalyseerd.

President Tinubu legde het onderzoek bij de luchtmacht. Of de luchtmacht het NSIB om hulp heeft gevraagd, of de vluchtrecorders zijn gevonden en of de fabrikant of buitenlandse onderzoeksinstanties betrokken worden, was dinsdagochtend niet bekend. Of het onderzoeksrapport openbaar wordt, is niet toegezegd.

Eerdere ongevallen van de Nigeriaanse luchtmacht

Het is niet het eerste dodelijke ongeval van de Nigeriaanse luchtmacht. Op 26 september 1992 stortte kort na de start in Lagos een C-130 Hercules neer in het gebied Ejigbo. Volgens de krant Blueprint kreeg het volgeladen transporttoestel na de start meerdere motorstoringen achter elkaar; 159 mensen kwamen om.

The Guardian Nigeria telde maandag zestien neergestorte militaire toestellen in de periode 2016 tot 2026, met in totaal meer dan veertig doden, verspreid over heel verschillende typen: jachtvliegtuigen, helikopters, transporttoestellen, lesvliegtuigen en een onbemande drone. Het zwaarste jaar was 2021. In februari van dat jaar verongelukte een Beechcraft King Air 350i op weg van Abuja naar Minna, waarbij zeven mensen omkwamen. In mei 2021 stortte een King Air bij de luchthaven van Kaduna neer; daarbij kwamen elf mensen om, onder wie de stafchef van het leger, Ibrahim Attahiru. In augustus 2023 verongelukte een Mi-171-helikopter in de staat Niger tijdens een evacuatievlucht voor gewonden, en in december 2023 stortte bij Port Harcourt een Mi-35P-gevechtshelikopter neer; de vijf bemanningsleden overleefden dat.

Na het ongeval in Ondo klinkt in Nigeria opnieuw kritiek op de veiligheid van de militaire vloot. Auwal Musa Rafsanjani van de burgerorganisatie CISLAC zei tegen The Guardian Nigeria dat mensen zich zorgen maken over de staat van de toestellen, waarvan sommige verouderd zouden zijn, en riep op tot strenger onderhoud en strengere controles voor de vlucht. De luchtmacht heeft daar niet op gereageerd. Of onderhoud of de leeftijd van het toestel een rol speelde bij dit ongeval, is niet bekend.

Ongevallen in de Nigeriaanse burgerluchtvaart staan in de ongevallendatabase van Airwork, zoals de crash van Dana Air-vlucht 992 in Lagos in 2012, ADC Airlines-vlucht 53 bij Abuja in 2006 en Sosoliso Airlines-vlucht 1145 in Port Harcourt in 2005.

Militaire luchtvaart in Nigeria

Militaire luchtvaart valt in Nigeria buiten het civiele toezicht. Minister Keyamo zei maandag zelf dat controle en regelgeving van militaire toestellen volledig buiten het gezag van zijn ministerie en de burgerluchtvaartautoriteit vallen, en het NSIB onderzoekt militaire ongevallen alleen op verzoek. Inzet, onderhoud en onderzoek lopen dus via de luchtmacht zelf. Volgens Premium Times had de luchtmacht twee toestellen van dit type, de NAF 930 en de NAF 931, ingericht voor maritieme patrouille en inlichtingenwerk. Hoe de luchtmacht die taken nu invult, heeft zij niet gezegd.

Meer nieuws over militaire luchtvaart, ook van buitenlandse luchtmachten, vind je op de onderwerppagina defensie. Airwork werkt dit artikel bij zodra de luchtmacht officieel meer bekendmaakt over de slachtoffers en het onderzoek.