Het Witte Huis heeft Politico maandag niet aan boord van Air Force One toegelaten, terwijl de nieuwsorganisatie die dag aan de beurt was als schrijvende vertegenwoordiger van de reizende perspool. Een woordvoerder van Politico bevestigde tegenover CNN en Newsweek dat het medium was uitgesloten van de zogeheten out-of-town travel pool, het kleine groepje journalisten dat met de president meevliegt. President Trump vloog maandagmiddag naar Nebraska voor een campagnebijeenkomst.

Het is niet de eerste keer dat een stoel in de perscabine van het presidentiële toestel inzet wordt van de strijd tussen het Witte Huis en de pers. CNN mocht de afgelopen weken al meerdere keren niet mee op dagen dat de zender de televisiepool verzorgde. Het Witte Huis maakt daarbij onderscheid tussen toegang tot het Witte Huis zelf, die een rechter heeft hersteld, en toegang tot krappe ruimtes zoals de Oval Office en Air Force One. Lees ook ons eerdere artikel over de Boeing 747 die Qatar aan de Amerikaanse president gaf.

Dertien stoelen achterin

De perspool bestaat sinds de tijd van president Franklin D. Roosevelt en lost volgens CNN vooral een ruimteprobleem op: in de Oval Office en in Air Force One passen maar weinig journalisten. Aan boord van Air Force One zijn er dertien stoelen in de perscabine, schrijft CNN. De pool bestaat doorgaans uit een televisieploeg van drie mensen, fotografen, een radioverslaggever en een schrijvende verslaggever die verslagen van elke beweging van de president per mail deelt met de rest van het perskorps. De pool wacht bij aankomst ook onder de vleugel van het toestel op de president, aldus CNBC.

Meevliegen is niet gratis. Grote media betalen hun eigen plek aan boord; het Witte Huis berekent de kosten met een eigen formule en stuurt de rekening naar de nieuwsorganisaties, meldt CNN. Meerdaagse reizen kunnen tienduizenden dollars kosten. Tientallen media doen mee in de rotatie voor de schrijvende pool, maar minder van hen reizen mee in het toestel, omdat de dagkosten daar hoger zijn.

Air Force One is de roepnaam van elk toestel van de Amerikaanse luchtmacht waarin de president vliegt. Sinds 1 juli 2026 gebruikt Trump daarvoor ook de Boeing 747-8 die Qatar in 2025 aan het Amerikaanse ministerie van Defensie schonk, meldt AeroTime. Volgens de Amerikaanse luchtmacht moet dat toestel de verouderde VC-25A-vloot ontlasten tot de nieuwe VC-25B in dienst komt. Het interieur heeft grotendeels de indeling van het vroegere staatshoofdentoestel behouden. Met welk toestel Trump maandag naar Nebraska vloog en hoeveel persplaatsen de 747-8 heeft, is niet bekendgemaakt.

Lege stoel

Nadat Politico was geweerd, bood het Witte Huis de plek aan andere media aan die normaal meedraaien in de rotatie. Volgens bronnen van CNN sloegen meerdere media dat aanbod af. Opvallend was dat de gebruikelijke e-mail met richtlijnen die het Witte Huis zondagavond naar het perskorps stuurde, helemaal geen media noemde die met de president meereisden. Het Witte Huis wilde tegenover Newsweek niet reageren; communicatiedirecteur Steven Cheung reageerde niet op vragen van CNN.

Bij CNN ging het al eerder zo. Op zaterdag 26 september mocht de zender niet mee naar een universiteitswedstrijd American football in Knoxville, Tennessee. Het Witte Huis zette in plaats daarvan Real America's Voice op de lijst, een kleine conservatieve zender die geen deel uitmaakt van de vaste televisiepool, meldde het persbureau AP. De plek op Air Force One was lange tijd gereserveerd voor een lid van die pool, waarin ABC, CBS, CNN, Fox News en NBC elkaar afwisselen. Op 1 oktober werd CNN opnieuw uit de pool gehaald, ditmaal voor een reis naar Texas en Oklahoma. De andere vier zenders namen de taak in beide gevallen niet over.

De rechtszaak

Trump kondigde op 18 september aan dat hij CNN, MS NOW en Politico de toegang tot het Witte Huis ontzegde. De drie media stapten op 21 september naar de rechter omdat het verbod volgens hen het Eerste en Vijfde Amendement van de Amerikaanse grondwet schendt. Rechter Timothy J. Kelly gaf hen op 24 september voorlopig gelijk en droeg de regering op de perspassen van de journalisten te herstellen. Die uitspraak ging over de zogeheten hard passes voor het terrein van het Witte Huis, niet uitdrukkelijk over de pool of Air Force One, schreef AP.

Daar zit volgens CNN het argument van het Witte Huis. "De rechter heeft in feite bevolen dat hun toegang tot het Witte Huis wordt hersteld, maar dat is iets anders dan de pool toelaten bij gebeurtenissen in de Oval Office of aan boord van Air Force One", zei Cheung vorige week, toen verslaggevers van TIME vroegen of Trump het bevel negeerde. Het Amerikaanse ministerie van Justitie vroeg de rechter vrijdag het verbod te laten staan, omdat de media volgens Trump verhalen publiceerden die "de nationale veiligheid schaden", meldt Newsweek.

"De wet is volkomen duidelijk. De schade voor onze cliënten, voor het Eerste Amendement en voor het publiek als geheel is groot", zei Ted Boutrous, de advocaat van de drie media. De uitsluiting van Politico wordt naar verwachting meegenomen in de volgende processtukken. Rechter Kelly behandelt donderdag het verzoek om een voorlopige voorziening, die de toegang langer zou beschermen. Het huidige tijdelijke bevel loopt volgens The Guardian op 8 oktober af.

Wie bepaalt wie meevliegt

De pool werd decennia geleden opgezet door de White House Correspondents' Association (WHCA), de vereniging van journalisten die het Witte Huis verslaan. Lange tijd bepaalde die vereniging welke media de president volgden. In februari 2025 nam de persdienst van het Witte Huis die taak over, meldt CNBC. Daarna verdween onder meer de vaste plek voor persbureaus als AP, Reuters en Bloomberg, en kwam er een plek voor nieuwe media die het Witte Huis zelf kiest. AP voert al langer een rechtszaak over zijn uitsluiting uit de Oval Office en Air Force One; een hoger gerechtshof liet die beperkingen intussen in stand.

WHCA-voorzitter Jacqui Heinrich noemde het verbod op de drie media in september een "verbod op de vrije pers". "Het gaat om meer dan de rechten van journalisten. Het gaat om het recht van het Amerikaanse volk op een volledig en onafhankelijk verslag van wat degene die het hoogste ambt van het land bekleedt doet en beslist", zei zij. Een nieuwe verklaring van de WHCA over de uitsluiting van Politico van maandag is niet gevonden.